Arytmia serca to poważne zaburzenie, które wymaga odpowiedniego leczenia farmakologicznego. Leki antyarytmiczne stanowią podstawę terapii zaburzeń rytmu serca, pomagając przywrócić prawidłową pracę tego kluczowego narządu. W aptekach dostępnych jest wiele preparatów o różnych mechanizmach działania – od beta-blokerów, przez antagonistów wapnia, po specjalistyczne leki blokujące kanały jonowe. Wybór odpowiedniego leku zależy od rodzaju arytmii, stanu zdrowia pacjenta oraz współistniejących chorób. W niniejszym artykule przedstawiamy przegląd najważniejszych leków antyarytmicznych dostępnych w Polsce, ich działanie oraz zastosowanie w różnych typach zaburzeń rytmu serca.
Spis treści
Czym jest arytmia serca?
Arytmia serca to zaburzenie rytmu, częstotliwości lub regularności akcji serca, które może objawiać się przyśpieszeniem (tachykardia), zwolnieniem (bradykardia) lub nieregularnym biciem serca. Przyczyną arytmii mogą być zaburzenia w powstawaniu impulsów elektrycznych w węźle zatokowym, nieprawidłowości w przewodzeniu tych impulsów przez układ przewodzący serca lub pojawienie się dodatkowych ognisk pobudzenia.
Arytmie można podzielić na:
- Zaburzenia nadkomorowe – migotanie przedsionków, trzepotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy
- Zaburzenia komorowe – częstoskurcz komorowy, migotanie komór, skurcze dodatkowe komorowe
- Zaburzenia przewodzenia – bloki przedsionkowo-komorowe, bloki odnóg pęczka Hisa
Leczenie arytmii wymaga dokładnej diagnostyki i doboru odpowiedniego leku antyarytmicznego, który będzie skuteczny przy minimalnym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych.
Sprawdź ulotki i opinie pacjentów o przykładowych lekach stosowanych w kardiologii: przykładowe leki na nadciśnienie tętnicze (Atenolol Sanofi, Ramizek Combi, Nebilenin, Micardis, Tezeo, Valzek, Primacor, Ramipril Genoptim, Exforge, Elestar, Lecalpin, Indap, Polpril, Indapen,Telmizek, Lokren 20), leki obniżające poziom cholesterolu (Ezen, Etibax, Rosutrox, PITAMET, Ridlip, Ezehron Duo), na arytmię serca (Opacorden), w niewydolności serca (Entresto, Bibloc), zespół wieńcowy (Xarelto, Brilique).
Planujesz rzucić palenie? Zapoznaj się z opiniami o tych produktach: Recigar, Desmoxan, Tabex, Niquitin przezroczysty, Nicorette Classic Gum.
Beta-blokery w leczeniu arytmii
Beta-blokery stanowią jedną z najważniejszych grup leków antyarytmicznych, szczególnie skutecznych w nadkomorowych zaburzeniach rytmu serca. Działają przez blokowanie receptorów beta-adrenergicznych, co prowadzi do zmniejszenia częstości akcji serca i spowalnienia przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym.
Bisoprolol
Preparat Concor zawiera bisoprolol, selektywny beta-bloker stosowany w leczeniu zaburzeń rytmu serca. Bisoprolol wykazuje wysoką selektywność wobec receptorów beta-1, co minimalizuje wpływ na układ oddechowy. Lek Concor jest szczególnie skuteczny w migotaniu przedsionków, pomagając kontrolować częstość rytmu komór. Inne preparaty zawierające bisoprolol to Bisocard, BisoHEXAL, Bibloc oraz Sobycor.
Bisoprolol charakteryzuje się długim czasem działania, co pozwala na podawanie raz dziennie i poprawia przestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów.
Metoprolol
Betaloc ZOK to preparat o przedłużonym uwalnianiu zawierający metoprolol, beta-bloker o udowodnionej skuteczności w leczeniu arytmii. Metoprolol w preparacie Betaloc ZOK jest szczególnie przydatny u pacjentów po zawale serca z towarzyszącymi zaburzeniami rytmu. Dostępne są również inne postacie: Metoprolol VP, Metocard ZK oraz Selmet.
Metoprolol wykazuje umiarkowaną selektywność wobec receptorów beta-1 i jest dobrze tolerowany przez większość pacjentów.
Karwedilol
Lek Dilatrend zawiera karwedilol, który jest nieselektywnym beta-blokerem z dodatkowym działaniem alfa-adrenolitycznym. Karwedilol w preparacie Dilatrend jest szczególnie wartościowy u pacjentów z niewydolnością serca i towarzyszącymi arytmiami. Inne nazwy handlowe to Carvetrend, Vivacor oraz Avedol.
Karwedilol charakteryzuje się również właściwościami antyoksydacyjnymi, co może być korzystne u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca.
Antagoniści kanałów wapniowych
Leki z grupy antagonistów wapnia, szczególnie werapamil, odgrywają istotną rolę w leczeniu nadkomorowych zaburzeń rytmu serca.
Werapamil
Isoptin zawiera werapamil, który skutecznie hamuje przewodzenie w węźle przedsionkowo-komorowym. Werapamil w preparacie Isoptin jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu częstoskurczu nadkomorowego i kontroli częstości rytmu komór w migotaniu przedsionków. Dostępne są różne postacie: Isoptin SR o przedłużonym uwalnianiu, Isoptin SR-E 240 oraz Staveran.
Werapamil działa przez blokowanie kanałów wapniowych typu L, co prowadzi do wydłużenia czasu przewodzenia przedsionkowo-komorowego i zmniejszenia automatyzmu węzła zatokowego.
| Postać preparatu | Dawka | Częstość podawania | Wskazania |
|---|---|---|---|
| Isoptin tabletki | 40-120 mg | 3-4 razy dziennie | Arytmie nadkomorowe |
| Isoptin SR | 120-240 mg | 1-2 razy dziennie | Przewlekłe leczenie arytmii |
Leki blokujące kanały potasowe
Klasa III leków antyarytmicznych obejmuje preparaty blokujące kanały potasowe, które wydłużają czas trwania potencjału czynnościowego i okres refrakcji.
Amiodaron
Cordarone zawiera amiodaron, jeden z najskuteczniejszych leków antyarytmicznych o szerokim spektrum działania. Amiodaron w preparacie Cordarone jest stosowany zarówno w arytmiach nadkomorowych, jak i komorowych, w tym w zagrażających życiu częstoskurczach komorowych. Inne preparaty to Opacorden oraz Amiokordin.
Amiodaron wykazuje właściwości wszystkich klas leków antyarytmicznych, co czyni go bardzo uniwersalnym, ale jednocześnie obciążonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, szczególnie ze strony tarczycy i płuc.
Sotalol
Preparaty Biosotal i SotaHEXAL zawierają sotalol, który łączy właściwości beta-blokera z działaniem klasy III. Sotalol jest szczególnie skuteczny w zapobieganiu nawrotom migotania przedsionków oraz w leczeniu częstoskurczów komorowych. Biosotal wymaga starannego monitorowania ze względu na ryzyko wywołania arytmii typu torsade de pointes.
Glikozydy nasercowe i inne leki
Digoksyna
Digoxin Sopharma, Digoxin Teva oraz Digoxin WZF to preparaty zawierające digoksynę, tradycyjny lek stosowany w kontroli częstości rytmu w migotaniu przedsionków. Digoksyna działa poprzez hamowanie pompy sodowo-potasowej, co prowadzi do zwiększenia siły skurczu serca i wydłużenia czasu przewodzenia w węźle przedsionkowo-komorowym.
Digoksyna wymaga regularnego monitorowania stężenia w surowicy ze względu na wąskie okno terapeutyczne.
Adenozyna
Adenocor zawiera adenozynę, lek o bardzo krótkim czasie działania stosowany w nagłych przypadkach częstoskurczu nadkomorowego. Adenozyna w preparacie Adenocor powoduje przejściowy blok węzła przedsionkowo-komorowego, co pozwala przerwać napad arytmii. Ze względu na bardzo krótki czas półtrwania (około 10 sekund), adenozyna musi być podawana dożylnie w warunkach szpitalnych.
Bezpieczeństwo stosowania leków antyarytmicznych
Leki antyarytmiczne wymagają szczególnej ostrożności w stosowaniu ze względu na możliwość wystąpienia działania proarytmicznego – mogą wywołać nowe arytmie lub nasilić istniejące zaburzenia rytmu. Najważniejsze zasady bezpieczeństwa obejmują:
- Regularne monitorowanie EKG – szczególnie ważne przy stosowaniu leków wydłużających odstęp QT
- Kontrola elektrolitów – hipokaliemia i hipomagnezemia zwiększają ryzyko arytmii
- Dostosowanie dawek – u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby
- Unikanie interakcji – wiele leków może nasilać działanie antyarytmiczne
Przeciwwskazania do stosowania poszczególnych leków różnią się w zależności od mechanizmu działania:
- Beta-blokery są przeciwwskazane w astmie oskrzelowej i ciężkiej bradykardii
- Antagoniści wapnia nie powinny być stosowane w przypadku ciężkiej niewydolności serca
- Amiodaron wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami tarczycy
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy leki na arytmię można stosować długotrwale?
Większość leków antyarytmicznych jest przeznaczona do długotrwałego stosowania. Beta-blokery i antagoniści wapnia są zazwyczaj dobrze tolerowane w terapii przewlekłej. Amiodaron wymaga regularnego monitorowania funkcji tarczycy, wątroby i płuc ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych przy długotrwałym stosowaniu.
Jakie są najczęstsze działania niepożądane leków antyarytmicznych?
Najczęstsze działania niepożądane to: bradykardia, hipotensja, zawroty głowy, zmęczenie. Beta-blokery mogą powodować uczucie zimnych rąk i stóp, antagoniści wapnia – obrzęki, a amiodaron – zaburzenia funkcji tarczycy i wrażliwość na światło słoneczne.
Czy można przerwać stosowanie leków antyarytmicznych?
Nagłe przerwanie stosowania leków antyarytmicznych może być niebezpieczne i prowadzić do nawrotu arytmii. Każda zmiana terapii powinna odbywać się pod nadzorem lekarza, zazwyczaj z stopniowym zmniejszaniem dawek.
Które leki antyarytmiczne są najbezpieczniejsze?
Beta-blokery, szczególnie selektywne jak bisoprolol, są uważane za najczęściej stosowane i najlepiej tolerowane leki antyarytmiczne. Wybór leku zależy jednak od rodzaju arytmii, stanu zdrowia pacjenta i współistniejących chorób.
Czy leki na arytmię wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów?
Większość leków antyarytmicznych może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów, szczególnie na początku leczenia lub przy zmianie dawkowania. Pacjenci powinni zachować ostrożność do momentu ustalenia indywidualnej reakcji na lek.
Bibliografia
- Cordarone charakterystyka produktu leczniczego
- Concor charakterystyka produktu leczniczego
- Betaloc ZOK charakterystyka produktu leczniczego
- Isoptin charakterystyka produktu leczniczego
- Dilatrend charakterystyka produktu leczniczego
- Digoxin Sopharma charakterystyka produktu leczniczego
- Adenocor charakterystyka produktu leczniczego
- Biosotal charakterystyka produktu leczniczego
- Dan GA, Martinez-Rubio A, Agewall S, Boriani G, Borggrefe M, Gaita F, van Gelder I, Gorenek B, Kaski JC, Kjeldsen K, Lip GYH, Merkely B, Okumura K, Piccini JP, Potpara T, Poulsen BK, Saba M, Savelieva I, Tamargo JL, Wolpert C; ESC Scientific Document Group. Antiarrhythmic drugs-clinical use and clinical decision making: a consensus document from the European Heart Rhythm Association (EHRA) and European Society of Cardiology (ESC) Working Group on Cardiovascular Pharmacology, endorsed by the Heart Rhythm Society (HRS), Asia-Pacific Heart Rhythm Society (APHRS) and International Society of Cardiovascular Pharmacotherapy (ISCP). Europace. 2018;20(5):731-732an. DOI: 10.1093/europace/eux373 PMID: 29438514
- King GS, Goyal A, Grigorova Y, Patel P, Hashmi MF. Antiarrhythmic Medications. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. 2024 Feb 28. PMID: 29493947 Bookshelf ID: NBK482322
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
Zobacz także wykaz leków kardiologicznych. Znajdziesz tu między innymi leki na nadciśnienie, leki stosowane w niewydolności serca, leki na obniżenie cholesterolu lub leki na arytmię serca. W bazie leków znajdują się także kremy i maści na hemoroidy oraz lekarstwa na żylaki.
