Kategoria leków

Leki na obniżenie stężenia cholesterolu

Podwyższony poziom cholesterolu to problem dotykający miliony osób na całym świecie. Hipercholesterolemia dotyka około 61-70% dorosłych Polaków i znacząco zwiększa ryzyko rozwoju groźnych chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym miażdżycy, zawału serca czy udaru mózgu. Na szczęście dzisiejsza medycyna i farmakologia oferują szereg… Przeczytaj przewodnik ↓

  • 221 leków
  • 120 dostępnych
  • 101 wycofanych

OTC bez recepty · Rp na receptę · OTC/Rp zależnie od dawki i opakowania (wg Rejestru Produktów Leczniczych)

wycofany lek usunięty z Rejestru Produktów Leczniczych – może być nadal dostępny pod zmienioną nazwą. Sprawdź zamienniki na stronie leku.

A

Actarosin wycofany
Rozuwastatyna
Actozora wycofany
Atorwastatyna
Alliomint OTC
Cebula czosnku
  • Tabletki 300 mg
Amlator Rp
Amlodypina + Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg + 5 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg
Amlodypina + Atorwastatyna
Amlodypina + Atorwastatyna
Amlodypina + Atorwastatyna
Amlosatin wycofany
Amlodypina + Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg + 20 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 30 mg, 60 mg
Doksazosyna
  • Tabletki Apo-Doxan 1, 1 mg, Apo-Doxan 2, 2 mg, Apo-Doxan 4, 4 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg
Aporoza Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Arterios wycofany
Rozuwastatyna
Aston wycofany
Amlodypina + Atorwastatyna
Astrium wycofany
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 40 mg
Atolinka wycofany
Atorwastatyna
Atordapin wycofany
Amlodypina + Atorwastatyna
Atorgamma wycofany
Atorwastatyna
Atoris Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 30 mg, 60 mg, 80 mg
Atorock wycofany
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 40 mg, 20 mg
Atorvanorm wycofany
Atorwastatyna
Atorwastatyna
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Atorwastatyna
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg, 60 mg, 80 mg
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane wszystkie moce
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 30 mg, 60 mg, 80 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 80 mg
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg; 20 mg; 40 mg
Atorwastatyna
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 40 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorvox Plus wycofany
Amlodypina + Atorwastatyna
Atosener wycofany
Atorwastatyna
Atostat Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atozet wycofany
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki powlekane 10 mg + 10 mg, 10 mg + 20 mg, 10 mg + 40 mg, 10 mg + 80 mg
Atractin wycofany
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Atrox Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Axocar wycofany
Ezetymib + Symwastatyna
  • Tabletki 10 mg + 80 mg

C

Caduet wycofany
Amlodypina + Atorwastatyna
Calipra Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Ceel OTC
Witamina C (kwas askorbinowy) + Witamina E (α-tokoferol)
  • Tabletki powlekane 50 mg + 100 mg
Kolesewelam
  • Kompilacja różnych postaci farmaceutycznych Wszystkie moce
Cholib Rp
Fenofibrat + Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 145 mg/20 mg, 145 mg/40 mg
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki powlekane 10 mg + 10 mg
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Corator wycofany
Atorwastatyna
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane wszystkie moce
Corr Rp
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg, 40 mg
Crestor Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 20 mg, 10 mg, 40 mg
Crosuvo Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg, 40 mg + 10 mg
Cynarex OTC
Karczoch (ziele / wyciąg)
  • Tabletki 250 mg

E

Egilipid wycofany
Symwastatyna
Esetin Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Etibax Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Etibax SV wycofany
Ezetymib + Symwastatyna
Evkeeza Rp
Ewinakumab
  • Lek Evkeeza dopuszczony został do obrotu na podstawie tzw. procedury scentralizowanej (UE).
Exebir wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezehron Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki Ezehron Duo, 15 mg + 10 mg; 30 mg + 10 mg; 40 mg + 10 mg
Ezen Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki powlekane 10 mg + 10 mg, 10 mg + 20 mg, 10 mg + 40 mg, 10 mg + 80 mg
Ezetimibe Apotex wycofany
Ezetymib
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezetymib
Ezetimibe Mylan wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezetymib
Ezetimibe Teva wycofany
Ezetymib
Ezetrol wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezetymib Aristo wycofany
Ezetymib
Ezoleta Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Ezolip wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg

F

Fenoratio 100 wycofany
Fenofibrat
Fenoratio Retard wycofany
Fenofibrat
Fluwastatyna

G

Fenofibrat
  • Kapsułki 100 mg
Fenofibrat
  • Kapsułki twarde 267 mg

I

Inegy wycofany
Ezetymib + Symwastatyna
  • Tabletki 10 mg + 80 mg, 10 mg + 40 mg, 20 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki powlekane Wszystkie moce
Ivirosina wycofany
Rozuwastatyna
Ivistatyna wycofany
Atorwastatyna

K

Karvidil wycofany
Karwedylol

L

Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg, 10 mg, 40 mg
Larus wycofany
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg
Leqvio Rp
Inklisiran
  • Lek Leqvio dopuszczony został do obrotu na podstawie tzw. procedury scentralizowanej (UE).
Lescol wycofany
Fluwastatyna
Lescol XL wycofany
Fluwastatyna
Lipasterix wycofany
Omega-3
Lipegis Rp
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg
Liporion wycofany
Atorwastatyna
Liprox Rp
Lowastatyna
  • Tabletki 20 mg
Livazo Rp
Pitawastatyna
  • Tabletki powlekane 1 mg, 2 mg, 4 mg
Lojuxta Rp
Lomitapid
  • Kompilacja różnych postaci farmaceutycznych Wszystkie moce
Lowastatyna
  • Tabletki 20 mg
Lowastatyna
  • Tabletki 20 mg

M

MBE OTC
Jony magnezu + Tlenek magnezu + Witamina B6 (pirydoksyna)
  • Kapsułki miękkie 150 mg + 7,29 mg + 200 mg
Medilip wycofany
Symwastatyna
Mizetam Rp
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki 10 mg + 10 mg, 10 mg + 20 mg, 10 mg + 40 mg, 10 mg + 80 mg
Mizetib wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg

N

Nilemdo Rp
Kwas bempediowy
  • Lek Nilemdo dopuszczony został do obrotu na podstawie tzw. procedury scentralizowanej (UE).
Ezetymib + Kwas bempediowy
  • Lek Nustendi dopuszczony został do obrotu na podstawie tzw. procedury scentralizowanej (UE).

O

Omacor Rp
Omega-3
  • Kapsułki miękkie 1000 mg
Omega 3 Sandoz wycofany
Omega-3
Orztiza wycofany
Atorwastatyna

P

Parvaxor wycofany
Atorwastatyna + L-arginina + Peryndopryl
  • Kapsułki twarde 40 mg + 10 mg
Pharmastatin wycofany
Atorwastatyna
PITAMET Rp
Pitawastatyna
  • Tabletki powlekane 1 mg, 2 mg, 4 mg
Ezetymib + Pitawastatyna
  • Tabletki wszystkie moce
Pitipix Rp
Pitawastatyna
  • Tabletki powlekane 1 mg, 2 mg, 4 mg
Peryndopryl + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg + 4 mg; 10 mg + 8 mg; 20 mg + 4 mg; 20 mg + 8 mg
Alirokumab
  • Kompilacja różnych postaci farmaceutycznych Wszystkie moce
Fenofibrat + Prawastatyna
  • Kompilacja różnych postaci farmaceutycznych Wszystkie moce
Pravastatin wycofany
Prawastatyna
Pravator wycofany
Prawastatyna
  • Tabletki 20 mg, 40 mg

R

Ridlip Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg; 10 mg; 20 mg; 40 mg
Romazic Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 15 mg, 30 mg
  • 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg Tabletki powlekane
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg + 10 mg; 10 mg + 10 mg; 20 mg + 10 mg; 40 mg + 10 mg
Amlodypina + Peryndopryl + Rozuwastatyna + Tert-butyloamina
  • Tabletki powlekane wszystkie moce
Rossta wycofany
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg
Rosudapin wycofany
Amlodypina + Rozuwastatyna
Rosufy wycofany
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Rosugen wycofany
Rozuwastatyna
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Kapsułki twarde 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg, 40 mg + 10 mg
Rosulip Pro wycofany
Ezetymib + Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg
Kwas acetylosalicylowy + Rozuwastatyna
  • Kapsułki twarde 5 mg + 100 mg, 10 mg + 100 mg, 20 mg + 100 mg
Amlodypina + Rozuwastatyna
  • Kapsułki twarde 10 mg + 5 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • ,10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg, Tabletki 5 mg + 10 mg
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rozuwastatyna
Rosuvateva wycofany
Rozuwastatyna
Roswera Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg
Roxiper Rp
Indapamid + Peryndopryl + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg + 8 mg + 2,5 mg
Rozesta Rp
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg + 10 mg; 10 mg + 10 mg; 40 mg + 10 mg
Rozor wycofany
Rozuwastatyna
Amlodypina + Rozuwastatyna

S

Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 40 mg, 20 mg
Simgal wycofany
Symwastatyna
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Simvacor wycofany
Symwastatyna
Simvagamma wycofany
Symwastatyna
Symwastatyna
  • 20 mg, 40 mg Tabletki powlekane
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg, 40 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Simvastatin FP wycofany
Symwastatyna
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 40 mg, 20 mg, 10 mg
Simvastatin Krka wycofany
Symwastatyna
Symwastatyna
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 40 mg, 20 mg
Sistat wycofany
Symwastatyna
Sorento wycofany
Ezetymib + Rozuwastatyna
Sortis Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
  • Tabletki do rozgryzania i żucia 10 mg, 20 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg, 30 mg, 60 mg
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 20 mg, 40 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki 5 mg + 10 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg
  • Tabletki powlekane 40 mg + 10 mg
Ezetymib + Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg, 40 mg + 10 mg
Symezet wycofany
Ezetymib
  • Tabletki 10 mg

T

Cebula czosnku
  • Tabletki 300 mg
Tactus wycofany
Ezetymib
Tokovit E OTC/Rp
Witamina E (α-tokoferol)
  • Kapsułki miękkie 100 j.m., 200 j.m., 400 j.m.
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 80 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Kapsułki twarde 10 mg + 10 mg, 20 mg + 10 mg, 40 mg + 10 mg
Amlodypina + Atorwastatyna + Peryndopryl
  • Tabletki powlekane 10 mg + 5 mg + 5 mg, 20 mg + 5 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg + 10 mg, 40 mg + 10 mg + 10 mg
Tulip Rp
Atorwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki powlekane 10 mg + 10 mg, 10 mg + 20 mg, 10 mg + 40 mg, 10 mg + 80 mg

U

Kwas ursodeoksycholowy
Uwatin wycofany
Rozuwastatyna

V

Valarox Rp
Rozuwastatyna + Walsartan
  • Tabletki powlekane 80 mg + 10 mg, 80 mg + 20 mg, 160 mg + 10 mg, 160 mg + 20 mg
Vasilip Rp
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg
Vastan Rp
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 20 mg, 10 mg
Vezepra wycofany
Pitawastatyna
Lecytyna sojowa + Witamina B1 (tiamina) + Witamina B2 (ryboflawina) + Witamina B5 (kwas pantotenowy) +2
  • Płyn doustny -
Witamina E (α-tokoferol)
  • Kapsułki miękkie 400 mg
Vitaminum E GSK wycofany
Witamina E (α-tokoferol)
Witamina E (α-tokoferol)
  • Kapsułki miękkie 100 mg, 300 mg
  • Krople doustne, roztwór 300 mg/ml
Witamina E (α-tokoferol)

X

Xafenor 145 wycofany
Fenofibrat
Xaveksin ER wycofany
Wenlafaksyna
Xavitor wycofany
Atorwastatyna
Ximve Rp
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg

Z

Zahron Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 15 mg, 30 mg
Kwas acetylosalicylowy + Rozuwastatyna
  • 5 mg + 100 mg, 10 mg + 100 mg, 20 mg + 100 mg Kapsułki twarde
Zahron Combi wycofany
Amlodypina + Rozuwastatyna
  • Kapsułki twarde 10 mg + 5 mg, 10 mg + 10 mg, 20 mg + 5 mg, 20 mg + 10 mg
Zaranta Rp
Rozuwastatyna
  • Tabletki powlekane 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg, 30 mg, 40 mg
Zenon wycofany
Ezetymib + Rozuwastatyna
Atorwastatyna + Ezetymib
  • Tabletki 10 mg + 10 mg, 10 mg + 20 mg, 10 mg + 40 mg, 10 mg + 80 mg
Zocor Rp
Symwastatyna
  • Tabletki powlekane 10 mg, 20 mg, 40 mg, 80 mg

Leki na obniżenie poziomu cholesterolu – skuteczne metody walki z hipercholesterolemią

Podwyższony poziom cholesterolu to problem dotykający miliony osób na całym świecie. Hipercholesterolemia dotyka około 61-70% dorosłych Polaków i znacząco zwiększa ryzyko rozwoju groźnych chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym miażdżycy, zawału serca czy udaru mózgu. Na szczęście dzisiejsza medycyna i farmakologia oferują szereg skutecznych rozwiązań pozwalających kontrolować poziom cholesterolu we krwi. Rozwiązaniem mogą być zarówno zmiany stylu życia, jak i odpowiednio dobrane leki obniżające cholesterol. W tym artykule przedstawiamy kompleksowe informacje na temat metod walki z hipercholesterolemią – zarówno farmakologicznych, jak i niefarmakologicznych.

wysoki cholesterol

Cholesterol – przyjaciel czy wróg organizmu?

Cholesterol jest związkiem organicznym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ten lipid (tłuszcz) pełni wiele kluczowych funkcji biologicznych:

  • Stanowi ważny składnik błon komórkowych
  • Uczestniczy w syntezie hormonów steroidowych (m.in. testosteronu, estrogenów, progesteronu)
  • Jest prekursorem witaminy D
  • Bierze udział w produkcji kwasów żółciowych
  • Stanowi składnik osłonek mielinowych chroniących włókna nerwowe

Większość cholesterolu (około 70-80%) jest produkowana przez organizm, głównie w wątrobie, a pozostała część dostarczana jest z pożywieniem. Problemy zdrowotne pojawiają się, gdy jego całkowity poziom oraz stężenie niektórych frakcji przekracza bezpieczne wartości.

Frakcje cholesterolu i ich znaczenie dla zdrowia

W organizmie występują trzy główne frakcje cholesterolu:

  • Cholesterol LDL (Low Density Lipoprotein) – tzw. „zły cholesterol”, którego nadmiar powoduje odkładanie się złogów w ścianach naczyń krwionośnych, przyczyniając się do rozwoju miażdżycy.
  • Cholesterol HDL (High Density Lipoprotein) – tzw. „dobry cholesterol”, który transportuje nadmiar cholesterolu z tkanek do wątroby, gdzie ulega metabolizowaniu. Wysokie stężenie HDL chroni przed chorobami serca.
  • Trójglicerydy – forma magazynowania tłuszczów w organizmie. Ich podwyższony poziom, podobnie jak w przypadku cholesterolu LDL, zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Normy cholesterolu we krwi

Prawidłowe wartości cholesterolu zależą od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego. Poniżej przedstawiamy ogólne wytyczne:

Dla osób zdrowych i z umiarkowanym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych:

  • Cholesterol całkowity: do 190 mg/dl (5 mmol/l)
  • LDL: do 115 mg/dl (3 mmol/l)
  • HDL: > 40 mg/dl (1 mmol/l) u mężczyzn, > 45 mg/dl (1,2 mmol/l) u kobiet
  • Trójglicerydy: < 150 mg/dl (1,7 mmol/l)

Dla osób z wysokim ryzykiem:

  • Cholesterol całkowity: do 175 mg/dl (4,5 mmol/l)
  • LDL: do 100 mg/dl (2,5 mmol/l)
  • HDL: > 40 mg/dl u mężczyzn, > 45 mg/dl u kobiet
  • Trójglicerydy: < 150 mg/dl

Dla osób z bardzo wysokim ryzykiem (z miażdżycą, cukrzycą, chorobą wieńcową):

  • Cholesterol całkowity: do 175 mg/dl (4,5 mmol/l)
  • LDL: do 70 mg/dl (1,8 mmol/l)
  • HDL: > 40 mg/dl u mężczyzn, > 45 mg/dl u kobiet
  • Trójglicerydy: < 150 mg/dl

Przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu

Wysoki poziom cholesterolu może być wynikiem wielu czynników:

  • Dieta bogata w tłuszcze nasycone i cholesterol (tłuste mięsa, produkty mleczne pełnotłuste, fast food)
  • Brak aktywności fizycznej i siedzący tryb życia
  • Otyłość i nadwaga
  • Palenie papierosów
  • Nadmierne spożycie alkoholu
  • Wiek i płeć (ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, szczególnie u mężczyzn powyżej 45 roku życia i kobiet po menopauzie)
  • Czynniki genetyczne (np. rodzinna hipercholesterolemia)
  • Choroby współistniejące (takie jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy, choroby nerek)

Metody niefarmakologiczne obniżania poziomu cholesterolu

Przed wdrożeniem farmakoterapii warto spróbować metod niefarmakologicznych, które często mogą być wystarczające przy niewielkich przekroczeniach norm cholesterolu.

Dieta przyjazna sercu i naczyniom

Kluczowe znaczenie ma odpowiednia dieta:

  • Ograniczenie nasyconych kwasów tłuszczowych obecnych w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego (masło, smalec), tłustych mięsach, tłustych produktach mlecznych oraz oleju kokosowym i palmowym
  • Zwiększenie spożycia nienasyconych kwasów tłuszczowych z tłustych ryb morskich (łosoś, makrela, śledź), oliwy z oliwek, oleju rzepakowego, awokado, orzechów i nasion
  • Zwiększenie podaży błonnika z pełnoziarnistych produktów zbożowych, warzyw, owoców i roślin strączkowych
  • Unikanie tłuszczów trans obecnych w przemysłowo produkowanych wyrobach cukierniczych, fast-foodach, słonych przekąskach i margarynach twardych

Aktywność fizyczna

Regularna aktywność fizyczna (minimum 30 minut dziennie przez 5 dni w tygodniu) przyczynia się do:

  • Podwyższenia poziomu cholesterolu HDL
  • Obniżenia poziomu trójglicerydów
  • Redukcji masy ciała
  • Poprawy wrażliwości tkanek na insulinę

Eliminacja używek

  • Zaprzestanie palenia tytoniu – palenie obniża poziom „dobrego” cholesterolu HDL, zwiększa podatność LDL na utlenianie i uszkadza śródbłonek naczyń krwionośnych
  • Ograniczenie spożycia alkoholu – nadmierne spożycie alkoholu podnosi poziom trójglicerydów i może prowadzić do nadciśnienia tętniczego

Leki na cholesterol bez recepty – skuteczne wsparcie w profilaktyce hipercholesterolemii

Preparaty dostępne bez recepty mogą stanowić cenne wsparcie w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu, szczególnie w przypadkach, gdy jego wartości zbliżają się do górnej granicy normy. Należy jednak pamiętać, że nie zastępują one leków przepisanych przez lekarza.

Najskuteczniejsze składniki preparatów bez recepty

Bergamota

Ekstrakt z bergamoty – owocu cytrusowego rosnącego głównie w Kalabrii (południowe Włochy) – zawiera znaczne ilości polifenoli, które:

  • Regulują poziom cholesterolu całkowitego i LDL
  • Pomagają utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi
  • Wykazują silne działanie antyoksydacyjne
  • Chronią naczynia krwionośne przed uszkodzeniami

Monakolina K z czerwonego ryżu

To naturalna substancja otrzymywana w procesie fermentacji czerwonego ryżu, często określana jako „naturalna statyna”. Jej działanie jest zbliżone do syntetycznych statyn:

  • Hamuje działanie reduktazy HMG-CoA i syntezę cholesterolu w wątrobie
  • Obniża poziom cholesterolu LDL
  • 10 mg monakoliny K odpowiada dawce 5 mg lowastatyny (syntetycznej statyny)

W UE obecnie dostępna jest w suplementach diety w maksymalnej dawce 3 mg.

Kwasy omega-3

Nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 (EPA i DHA) wykazują udokumentowany korzystny wpływ na profil lipidowy:

  • Obniżają poziom trójglicerydów
  • Mogą podwyższać poziom „dobrego” cholesterolu HDL
  • Działają przeciwzapalnie na śródbłonek naczyń krwionośnych
  • Zmniejszają ryzyko wystąpienia poważnych chorób serca

Sterole roślinne (fitosterole)

Związki te mają strukturę podobną do cholesterolu i konkurują z nim o wchłanianie w jelitach:

  • Zmniejszają wchłanianie cholesterolu pokarmowego o 30-40%
  • Przyczyniają się do obniżenia poziomu cholesterolu LDL
  • Nie wpływają negatywnie na poziom „dobrego” cholesterolu HDL

Wyciąg z karczocha

Ekstrakt z liści karczocha (Cynara scolymus):

  • Wspomaga metabolizm tłuszczów
  • Działa żółciopędnie i żółciotwórczo
  • Wykazuje działanie hepatoprotekcyjne (ochronne dla wątroby)
  • Pomaga regulować poziom cholesterolu i trójglicerydów

Witaminy z grupy B

Witaminy B (szczególnie B3, B6, B12 i kwas foliowy):

  • Wpływają na prawidłowy metabolizm homocysteiny, której podwyższony poziom jest czynnikiem ryzyka miażdżycy
  • Wspomagają metabolizm lipidów
  • Działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy

Leki na cholesterol na receptę – gdy potrzebna jest silniejsza interwencja

W przypadku znacząco podwyższonego poziomu cholesterolu lub gdy metody niefarmakologiczne i suplementy nie przynoszą oczekiwanych efektów, lekarz może przepisać farmaceutyki dostępne wyłącznie na receptę.

Statyny – złoty standard w leczeniu hipercholesterolemii

Statyny to najlepiej przebadana i najskuteczniejsza grupa leków obniżających cholesterol. Działają poprzez hamowanie enzymu reduktazy HMG-CoA, kluczowego w syntezie cholesterolu w wątrobie.

Najważniejsze statyny:

Rosuwastatyna (preparaty: Roswera, Zahron, Suvardio)

  • Najsilniejsza z dostępnych statyn
  • Znacząco obniża poziom cholesterolu całkowitego i LDL
  • Można stosować niezależnie od posiłków
  • Dawka początkowa: 5-10 mg raz dziennie

Atorwastatyna

  • Silnie obniża poziom cholesterolu LDL (do 55%)
  • Długi okres półtrwania (około 14 godzin)
  • Dawkowanie: 10-80 mg raz dziennie

Simwastatyna

  • Umiarkowanie silna statyna
  • Dobrze przebadana w dużych badaniach klinicznych
  • Dawkowanie: 5-40 mg, najlepiej wieczorem

Statyny są uznawane za leki „przedłużające życie” ze względu na potwierdzone w badaniach klinicznych zmniejszenie ryzyka zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Mechanizm działania statyn:

  • Hamują reduktazę HMG-CoA, kluczowy enzym w syntezie cholesterolu
  • Zmniejszają endogenną produkcję cholesterolu w wątrobie
  • Zwiększają liczbę receptorów LDL na powierzchni komórek wątroby, co prowadzi do usuwania LDL z krwi
  • Wykazują działanie przeciwzapalne i stabilizujące blaszki miażdżycowe
  • Poprawiają funkcję śródbłonka naczyniowego

Możliwe działania niepożądane statyn:

  • Bóle i osłabienie mięśni (mialgia)
  • Podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych
  • Rzadziej: miopatia lub rabdomioliza (rozpad komórek mięśniowych)
  • Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (wzdęcia, bóle brzucha, zaparcia)

Fibraty – skuteczne w walce z hipertriglicerydemią

Fibraty (fenofibrat, ciprofibrat) działają głównie poprzez aktywację receptorów jądrowych typu alfa (PPARα), co prowadzi do:

  • Znaczącego obniżenia poziomu trójglicerydów (o 30-50%)
  • Umiarkowanego wzrostu poziomu HDL (o 5-15%)
  • Niewielkiego spadku poziomu LDL (o 5-20%)
  • Obniżenia poziomu kwasu moczowego

Przykładowe preparaty: Lipanor, Biofibrat, Fenardin.

Ezetimib – blokada wchłaniania cholesterolu w jelitach

Ezetimib działa w sposób odmienny od statyn – blokuje wchłanianie cholesterolu w jelitach poprzez wiązanie się z białkiem NPC1L1 w rąbku szczoteczkowym enterocytów.

Najważniejsze cechy ezetimibu:

  • Obniża poziom cholesterolu LDL o 15-20%
  • Może być stosowany w monoterapii lub jako uzupełnienie leczenia statyną
  • Działa synergistycznie ze statynami (łączne stosowanie daje silniejszy efekt)
  • Dobrze tolerowany przez większość pacjentów

Przykładowe preparaty: Ezehron, Ezen, Rosulip Plus.

Leki nowej generacji w terapii hipercholesterolemii

Dla pacjentów z ciężkimi postaciami hipercholesterolemii, szczególnie rodzinnej, lub z nietolerancją standardowych terapii, opracowano nowe, innowacyjne leki.

Inhibitory PCSK9

To przeciwciała monoklonalne blokujące działanie białka PCSK9, które w normalnych warunkach przyczynia się do degradacji receptorów dla LDL. Zablokowanie PCSK9 prowadzi do:

  • Zwiększenia liczby receptorów LDL na powierzchni komórek wątroby
  • Znaczącego obniżenia poziomu cholesterolu LDL (nawet o 60%)
  • Zmniejszenia ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych

Najważniejsi przedstawiciele:

Alirokumab (preparat: Praluent)

  • Podawany podskórnie co 2-4 tygodnie
  • Może być stosowany w monoterapii lub łącznie ze statynami
  • Szczególnie skuteczny u pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią

Ewolokumab (preparat: Repatha)

  • Podobny mechanizm działania jak alirokumab
  • Podawany podskórnie co 2 tygodnie lub raz w miesiącu
  • Wykazuje synergizm ze statynami

Inhibitory PCSK9 są zwykle bardzo dobrze tolerowane, ale ich wysoki koszt ogranicza powszechne stosowanie.

Kiedy należy wdrożyć leczenie farmakologiczne?

Decyzja o wdrożeniu leczenia farmakologicznego powinna być podjęta przez lekarza na podstawie:

  • Wyników badań poziomu lipidów (lipidogram)
  • Oceny całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego (np. na podstawie skali SCORE)
  • Obecności innych czynników ryzyka (nadciśnienie, cukrzyca, palenie tytoniu)
  • Występowania chorób sercowo-naczyniowych w rodzinie
  • Skuteczności wcześniej wprowadzonych zmian w stylu życia

U osób z bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym (np. po zawale serca) leczenie farmakologiczne powinno być wdrożone niezależnie od wyjściowych wartości cholesterolu.

Holistyczne podejście do kontroli poziomu cholesterolu

Najlepsze efekty w obniżaniu poziomu cholesterolu osiąga się stosując jednocześnie:

  1. Odpowiednią dietę bogatą w warzywa, owoce, pełne ziarna, ryby, oliwę z oliwek i orzechy
  2. Regularne ćwiczenia fizyczne – minimum 150 minut aktywności umiarkowanej lub 75 minut intensywnej tygodniowo
  3. Utrzymanie prawidłowej masy ciała
  4. Unikanie używek – alkoholu i tytoniu
  5. Farmakoterapię – gdy sama modyfikacja stylu życia nie wystarcza lub ryzyko sercowo-naczyniowe jest wysokie

Czy leki na cholesterol trzeba brać do końca życia?

W większości przypadków leczenie hipercholesterolemii jest długotrwałe, często dożywotnie, szczególnie u osób z rodzinną hipercholesterolemią lub po przebytych incydentach sercowo-naczyniowych. Nigdy nie należy odstawiać leków na własną rękę, gdyż może to prowadzić do:

  • Gwałtownego wzrostu poziomu cholesterolu
  • Destabilizacji blaszek miażdżycowych
  • Zwiększonego ryzyka zawału serca lub udaru mózgu

Ewentualna zmiana leczenia powinna być zawsze konsultowana z lekarzem.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy statyny są szkodliwe?

Statyny należą do najlepiej przebadanych leków i są generalnie bezpieczne. Działania niepożądane występują stosunkowo rzadko i w większości przypadków są łagodne. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to bóle mięśniowe, które dotyczą około 5-10% pacjentów. U niektórych osób mogą wystąpić podwyższone enzymy wątrobowe, dlatego podczas terapii zaleca się okresowe badania kontrolne.

Korzyści ze stosowania statyn znacznie przewyższają potencjalne ryzyko, szczególnie u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Czy można łączyć różne leki na cholesterol?

Tak, w wielu przypadkach stosuje się terapię skojarzoną, łącząc leki o różnych mechanizmach działania, np. statynę z ezetimibem lub statynę z fibratem. Takie podejście pozwala na uzyskanie lepszych efektów przy stosowaniu niższych dawek poszczególnych leków, co może zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych.

Łączenie różnych leków powinno odbywać się zawsze pod kontrolą lekarza, gdyż niektóre kombinacje mogą zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Kiedy najlepiej przyjmować leki na cholesterol?

Większość statyn najlepiej przyjmować wieczorem, gdyż synteza cholesterolu w wątrobie jest najbardziej intensywna w nocy. Wyjątkiem są atorwastatyna i rosuwastatyna, które ze względu na długi okres półtrwania mogą być przyjmowane o dowolnej porze dnia.

Fibraty najlepiej przyjmować podczas posiłku, aby zwiększyć ich wchłanianie i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.

Ezetimib można przyjmować o dowolnej porze dnia, niezależnie od posiłków.

Czy leki na cholesterol wpływają na wątrobę?

Statyny są metabolizowane w wątrobie i mogą powodować przejściowy wzrost enzymów wątrobowych. Dlatego podczas terapii statynami zaleca się okresowe badania kontrolne poziomu transaminaz (ALT, AST). Istotny wzrost (trzykrotne przekroczenie górnej granicy normy) jest wskazaniem do modyfikacji leczenia.

U osób z aktywną chorobą wątroby lub znacznie podwyższonymi enzymami wątrobowymi statyny są przeciwwskazane.

Czy naturalne metody mogą zastąpić leki na cholesterol?

U osób z nieznacznie podwyższonym poziomem cholesterolu i niskim ryzykiem sercowo-naczyniowym modyfikacja stylu życia (dieta, aktywność fizyczna, redukcja masy ciała) może być wystarczająca do normalizacji parametrów lipidowych.

Jednak u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym, znacznie podwyższonym poziomem cholesterolu lub rodzinną hipercholesterolemią same metody naturalne zwykle nie są wystarczające i konieczne jest wdrożenie farmakoterapii.

Czy suplementy diety na cholesterol są skuteczne?

Niektóre suplementy diety, takie jak preparaty zawierające monakolinę K z czerwonego ryżu, sterole roślinne czy omega-3, mogą mieć korzystny wpływ na profil lipidowy. Jednak ich skuteczność jest zwykle mniejsza niż leków przepisywanych na receptę.

Suplementy mogą być pomocne jako uzupełnienie diety i zdrowego stylu życia u osób z nieznacznie podwyższonym poziomem cholesterolu lub jako wsparcie farmakoterapii u osób z wyższym ryzykiem.

Czy podczas stosowania leków na cholesterol można spożywać alkohol?

Umiarkowane spożycie alkoholu (np. lampka wina do obiadu) zazwyczaj nie stanowi problemu podczas terapii statynami. Jednak regularne i nadmierne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności (uszkodzenia wątroby) i miopatii (uszkodzenia mięśni), szczególnie podczas stosowania statyn.

Ponadto, alkohol podnosi poziom trójglicerydów, co może utrudniać osiągnięcie docelowych wartości lipidów.

Czy kobiety w ciąży mogą przyjmować leki na cholesterol?

Większość leków obniżających poziom cholesterolu, w tym statyny, fibraty i ezetimib, jest przeciwwskazana w ciąży ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu. Jeśli kobieta planująca ciążę przyjmuje leki na cholesterol, powinna skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia bezpiecznego planu leczenia.

W przypadku konieczności kontroli hipercholesterolemii w ciąży, bezpieczniejsze mogą być żywice jonowymienne, które nie wchłaniają się do krwiobiegu.

Jak często należy kontrolować poziom cholesterolu podczas leczenia?

Częstotliwość badań kontrolnych zależy od indywidualnego przypadku, ale ogólnie zaleca się:

  • Pierwsza kontrola po 4-6 tygodniach od rozpoczęcia leczenia lub zmiany dawki
  • Po osiągnięciu docelowych wartości lipidów – kontrola co 6-12 miesięcy
  • U osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym lub po incydentach sercowo-naczyniowych – częstsze kontrole, np. co 3-6 miesięcy

Podczas badań kontrolnych ocenia się nie tylko poziom lipidów, ale również enzymy wątrobowe i ewentualnie kinazę kreatynową (przy objawach mięśniowych).

Bibliografia

  1. Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, Beam C, Birtcher KK, Blumenthal RS, Braun LT, de Ferranti S, Faiella-Tommasino J, Forman DE, Goldberg R, Heidenreich PA, Hlatky MA, Jones DW, Lloyd-Jones D, Lopez-Pajares N, Ndumele CE, Orringer CE, Peralta CA, Saseen JJ, Smith SC Jr, Sperling L, Virani SS, Yeboah J. 2018 AHA/ACC/AACVPR/AAPA/ABC/ACPM/ADA/AGS/APhA/ASPC/NLA/PCNA Guideline on the Management of Blood Cholesterol: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Circulation. 2019;139(25):e1082-e1143. DOI: 10.1161/CIR.0000000000000625 PMID: 30586774
  2. Mach F, Baigent C, Catapano AL, Koskinas KC, Casula M, Badimon L, Chapman MJ, De Backer GG, Delgado V, Ference BA, Graham IM, Halliday A, Landmesser U, Mihaylova B, Pedersen TR, Riccardi G, Richter DJ, Sabatine MS, Taskinen MR, Tokgozoglu L, Wiklund O; ESC Scientific Document Group. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias: lipid modification to reduce cardiovascular risk. Eur Heart J. 2020;41(1):111-188. DOI: 10.1093/eurheartj/ehz455 PMID: 31504418
  3. Cannon CP, Blazing MA, Giugliano RP, McCagg A, White JA, Theroux P, Darius H, Lewis BS, Ophuis TO, Jukema JW, de Brouwer S, Commerford P, Veltri E, Corbalán R, Cools F, Serruys PW, Charland SL, Devlin DJ, Murphy SA, Harrington RA, Braunwald E; IMPROVE-IT Investigators. Ezetimibe Added to Statin Therapy after Acute Coronary Syndromes. N Engl J Med. 2015;372(25):2387-2397. DOI: 10.1056/NEJMoa1410489 PMID: 26039521
  4. Sabatine MS, Giugliano RP, Keech AC, Honarpour N, Wiviott SD, Murphy SA, Kuder JF, Wang H, Liu T, Wasserman SM, Sever PS, Pedersen TR; FOURIER Steering Committee and Investigators. Evolocumab and Clinical Outcomes in Patients with Cardiovascular Disease. N Engl J Med. 2017;376(18):1713-1722. DOI: 10.1056/NEJMoa1615664 PMID: 28304224