Substancja czynna

Paracetamol

Paracetamol – do czego służy i jak działa?

Paracetamol – substancja o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Mechanizm działania paracetamolu opiera się na hamowaniu syntezy prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym. Powszechnie stosowany w leczeniu bólów różnego pochodzenia takich jak: bóle głowy, ból zębów, mięśni, kości i stawów, bolesne miesiączkowanie oraz w leczeniu gorączki. Może być stosowany doustnie, doodbytniczo lub dożylnie. Działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez 4-6 godzin, a działanie przeciwgorączkowe przez 6-8 godzin. Jest to najczęściej stosowany lek przeciwbólowy na świecie.

Paracetamol występuje w preparatach prostych oraz jako składnik preparatów złożonych na przeziębienie i grypę, z substancjami takimi jak: pseudoefedryna, fenylefryna, chlorfenamina, dekstrometorfan.

Możliwe działania niepożądane: zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hematologiczne (małopłytkowość), hemoliza krwinek, reakcje skórne takie jak pokrzywka oraz rumień.

Uwaga: W przypadku przedawkowania paracetamolu może wystąpić ostra niewydolność wątroby, uszkodzenie lub martwica wątroby, dlatego nie należy stosować równolegle kilku leków zawierających paracetamol. Należy stosować ostrożnie u osób z niewydolnością wątroby lub nerek.

Opracowanie: Aleksandra Rutkowska – technik farmaceutyczny – nr dyplomu T/50033363/10

OTC bez recepty · Rp na receptę · OTC/Rp zależnie od dawki i opakowania (wg Rejestru Produktów Leczniczych)

wycofany lek usunięty z Rejestru Produktów Leczniczych – może być nadal dostępny pod zmienioną nazwą. Sprawdź zamienniki na stronie leku.

A

Acenol wycofany
Farmaceutyczna Spółdzielnia Pracy Galena
  • Tabletki 300 mg
Acenol Forte wycofany
Farmaceutyczna Spółdzielnia Pracy Galena
  • Tabletki 500 mg
Acutral wycofany
Agrypin OTC
Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" S.A.
  • Tabletki powlekane 325 mg + 30 mg + 10 mg
Aliflusin OTC
Natur Produkt Zdrovit Sp. z o.o.
  • Granulat musujący 500 mg + 200 mg + 4 mg
  • Tabletki musujące 500 mg + 200 mg + 4 mg
Amipar wycofany
Sandoz GmbH
  • Tabletki 500 mg + 15 mg
Natur Produkt Pharma Sp. z o.o.
  • Granulat musujący 500 mg + 200 mg + 4 mg
  • Tabletki musujące 500 mg + 200 mg + 4 mg
Apap OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 300 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 300 mg
APAP Caps OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Kapsułki miękkie 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Granulat 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Granulat 1000 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna 40 mg/ml
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna 40 mg/ml
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 65 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Granulat 250 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 250 mg + 250 mg + 65 mg
Apap NBG OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg + 50 mg
Apap Noc OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 25 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (650 mg + 50 mg + 10 mg)/sasz.
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Kapsułki twarde 500 mg + 6,1 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 300 mg + 20 mg + 5 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 1000 mg + 50 mg + 12,2 mg/sasz.
Apenal OTC
Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne LEK-AM Sp. z o.o.
  • Czopki 50 mg, 80 mg, 250 mg, 500 mg
  • Roztwór doustny 100 mg/ml
ApoPatram wycofany
Azemdol wycofany

B

Bazdygor OTC
Sandoz GmbH
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Bolopax wycofany

C

McNeil Healthcare (Ireland) Limited
  • Zawiesina doustna 250 mg/5 ml
Adamed Pharma S.A.
  • Tabletki 250 mg + 150 mg + 50 mg
Choligrip OTC
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (750 mg + 10 mg + 60 mg)/sasz.
Choligrip Effect wycofany
Choligrip HOT wycofany
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 600 mg + 40 mg + 10 mg
Choligrip na noc wycofany
Co-Codamol wycofany
Co-Codamol Forte wycofany
Codipar wycofany
Angelini Pharma Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg + 200 mg + 10 mg
  • Kapsułki twarde 500 mg + 100 mg + 6,1 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (300 mg + 5 mg + 20 mg)/sasz.
Coldrex KTR wycofany
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (1000 mg + 10 mg + 40 mg)/sasz.
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki -
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (750 mg + 10 mg + 60 mg)/5 g
Coldrex Pocket wycofany
Curidol wycofany
Gedeon Richter Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg

D

Dafalgan Codeine wycofany
Delparan wycofany
Delparan Max wycofany
Deltyba Rp
Otsuka Novel Products GmbH
  • Kompilacja różnych postaci farmaceutycznych Wszystkie moce
Doreta Rp
Krka, d.d., Novo mesto
  • Tabletki do sporządzania zawiesiny doustnej 37,5 mg + 325 mg, 75 mg + 650 mg
Krka, d.d., Novo mesto
  • Tabletki o przedłużonym uwalnianiu 75 mg + 650 mg

E

UPSA SAS
  • Tabletki musujące 500 mg + 30 mg
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki 250 mg + 200 mg + 50 mg
Exbol Rp
Bausch Health Ireland Ltd.
  • Tabletki 37,5 mg + 650 mg, 75 mg + 650 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 65 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 250 mg + 250 mg + 65 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg

F

FastGrip Hot wycofany
Febrisan OTC
Orifarm Healthcare A/S
  • Proszek musujący (750 mg + 60 mg + 10 mg)/5 g
Orifarm Healthcare A/S
  • Tabletki powlekane 500 mg + 25 mg + 5 mg
Fenirex OTC
Biofarm Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg + 25 mg + 200 mg
UPSA SAS
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.
UPSA SAS
  • Tabletki musujące 500 mg
UPSA SAS
  • Czopki doodbytnicze 80 mg
UPSA SAS
  • Tabletki musujące 330 mg + 200 mg
UPSA SAS
  • Tabletki 500 mg + 65 mg
UPSA SAS
  • Tabletki powlekane 500 mg
UPSA SAS
  • Tabletki 1000 mg
UPSA SAS
  • Tabletki musujące 1 g
UPSA SAS
  • Granulat w saszetce 500 mg
UPSA SAS
  • Granulat w saszetce 1000 mg
UPSA SAS
  • Czopki doodbytnicze 300 mg
UPSA SAS
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.
UPSA SAS
  • Tabletki powlekane 500 mg + 4 mg
UPSA SAS
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego 280 mg + 100 mg + 10 mg
UPSA SAS
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.
Feverinex OTC
Medicofarma S.A.
  • Roztwór doustny 100 mg/mL
Fevio OTC
Dr. Max Pharma s.r.o.
  • Tabletki 500 mg
Aflofarm Farmacja Polska Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (1000 mg + 10 mg + 4 mg)/sasz.
Aflofarm Farmacja Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 650 mg + 10 mg + 4 mg
Fluxin OTC
Dr. Max Pharma s.r.o.
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego, w saszetce (500 mg + 200 mg + 25 mg)/ml

G

Gelopromt wycofany
Biofaktor Sp. z o.o.
  • Czopki 50 mg
Biofaktor Sp. z o.o.
  • Czopki 125 mg
Biofaktor Sp. z o.o.
  • Czopki 500 mg
Gexiro FC OTC
Medical Valley Invest AB
  • Tabletki powlekane 500 mg + 150 mg
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Kapsułki miękkie 300 mg + 30 mg + 12 mg
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Kapsułki miękkie 250 mg + 30 mg
Gripex OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 325 mg + 30 mg + 10 mg
Gripex ActiCaps wycofany
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg + 50 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 65 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 6,1 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 30 mg + 15 mg; 500 mg + 30 mg + 15 mg + 2 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 30 mg + 10 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (650 mg + 50 mg + 10 mg)/sasz.
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 1000 mg + 50 mg + 12,2 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego (1000 mg + 100 mg + 12,2 mg)/sasz.
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 650 mg + 60 mg + 20 mg + 4 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 30 mg + 15 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 30 mg + 15 mg + 2 mg
GripexPro OTC
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Kapsułki twarde 300 mg + 25 mg + 5 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 250 mg + 100 mg + 5 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Kapsułki twarde 500 mg + 25 mg + 6,1 mg
Grippostad wycofany
STADA Arzneimittel AG
  • Kapsułki twarde 300 mg + 25 mg + 5 mg
Grypolek OTC
Kato Labs Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 325 mg + 200 mg + 30 mg + 15 mg
Grypostop OTC
Milapharm Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 325 mg + 30 mg + 15 mg

H

Hadmuliv OTC
Sandoz GmbH
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg

I

Mylan IRE Healthcare Ltd.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Sandoz GmbH
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Biofarm Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Farmina Sp. z o.o.
  • Czopki 50 mg
  • Roztwór doustny 100 mg/ml
Zentiva, k.s.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg

K

Aflofarm Farmacja Polska Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna (100 mg + 125 mg)/5 ml
Kivenul OTC
Sandoz GmbH
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg
Klipal wycofany
Pierre Fabre Medicament
  • Tabletki 300 mg + 25 mg, 600 mg + 50 mg

L

URGO Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg

M

Megapar wycofany
Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg
Megapar Forte wycofany
Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 1000 mg
Metafen OTC
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki 200 mg + 325 mg
  • Tabletki powlekane 200 mg + 325 mg
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki 500 mg
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki 500 mg
Migromin OTC
Zakłady Farmaceutyczne COLFARM S.A.
  • Tabletki powlekane 250 mg + 250 mg + 65 mg

N

Reckitt Benckiser (Poland) S.A.
  • Tabletki powlekane 200 mg + 500 mg

O

Omnipap Noc wycofany

P

Pabialgin Neo wycofany
Teva Pharmaceuticals Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Padoze Noc wycofany
Zentiva, k.s.
  • Tabletki powlekane 75 mg + 650 mg
Panacit OTC
Dr. Max Pharma s.r.o.
  • Tabletki 500 mg
Dr. Max Pharma s.r.o.
  • Tabletki 500 mg + 65 mg
Panadol wycofany
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna 2,4 % (W/V)
Panadol Max wycofany
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg
Panadol Novum wycofany
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg
Panaprex OTC
Olimp Laboratories Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 15 mg
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 25 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Tabletki 300 mg + 380 mg
Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
  • Roztwór do infuzji 10 mg/ml
Aflofarm Farmacja Polska Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna 120 mg/5 ml
  • Tabletki 500 mg
Aristo Pharma GmbH
  • Tabletki musujące 500 mg, 1000 mg
Aurovitas Pharma Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
B. Braun Melsungen AG
  • Roztwór do infuzji 10 mg/ml
Baxter Holding B.V.
  • Roztwór do infuzji 10 mg/ml
Biofarm Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
  • Tabletki powlekane 1000 mg
DOZ S.A.
  • Tabletki 500 mg
Dr. Max Pharma s.r.o.
  • Tabletki 500 mg
Farmaceutyczna Spółdzielnia Pracy FILOFARM
  • Tabletki 500 mg
Synoptis Pharma Sp. z o.o.
  • Zawiesina doustna 40 mg/ml
Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o.
  • Roztwór do infuzji 10 mg/ml
Zakład Farmaceutyczny "Amara" Sp. z o.o.
  • Syrop 120 mg/5 ml
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Zawiesina doustna 120 mg/5 ml
  • Czopki doodbytnicze 80 mg, 125 mg, 250 mg, 500 mg
  • Tabletki powlekane 500 mg
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Zawiesina doustna 240 mg/5 ml
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Zawiesina doustna 120 mg/5 ml
Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o.
  • Roztwór do infuzji 10 mg/ml
Medicinae Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
STADA Arzneimittel AG
  • Tabletki powlekane 500 mg
Nutra Essential Otc S.L.
  • Granulat w saszetce 325 mg
Olimp Laboratories Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg
URGO Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
Promedo Pharma Products GmbH
  • Tabletki 500 mg
Pure Medic Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
Synoptis Pharma Sp. z o.o.
  • Tabletki 500 mg
Paracetamol Teva wycofany
Teva Pharmaceuticals Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg
US Pharmacia Sp. z o.o.
  • Kapsułki miękkie 500 mg
Zentiva, k.s.
  • Tabletki 500 mg
ZIAJA Ltd Zakład Produkcji Leków Sp. z o.o.
  • Roztwór doustny 100 mg/ml
Paralen Extra wycofany
Paralen Grip wycofany
Paralen Plus wycofany
Paralen Sus wycofany
Vitabalans Oy
  • Tabletki 500 mg + 30 mg
Vitabalans Oy
  • Tabletki 500 mg + 65 mg
Vitabalans Oy
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 500 mg
Vitabalans Oy
  • Tabletki 500 mg
Synoptis Pharma Sp. z o.o.
  • Granulat w saszetce 500 mg
Synoptis Pharma Sp. z o.o.
  • Granulat w saszetce 250 mg
Paratram wycofany
Parcotram wycofany
Polski Lek - Dystrybucja Sp. z o.o.
  • Roztwór doustny 100 mg/ml
Perfalgan wycofany
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Zakłady Farmaceutyczne POLPHARMA S.A.
  • Tabletki powlekane 75 mg + 650 mg

R

Rampar wycofany
Rapigard wycofany

S

Saridon OTC
Bayer Sp. z o.o.
  • Tabletki 250 mg + 150 mg + 50 mg
Sinebriv wycofany
Aflofarm Farmacja Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 650 mg + 10 mg + 4 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 30 mg + 8 mg
  • Tabletki 500 mg + 8 mg + 30 mg
  • Kapsułki 500 mg + 8 mg + 30 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 65 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 500 mg + 12,8 mg
Perrigo Poland Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 30 mg + 12,8 mg
Strenduo wycofany
Symtram wycofany

T

Bayer Sp. z o.o.
  • Kapsułki miękkie 250 mg + 30 mg + 2 mg
Talvosilen wycofany
bene Arzneimittel GmbH
  • Tabletki 500 mg + 20 mg
bene Arzneimittel GmbH
  • Kapsułki 500 mg + 30 mg
Tantum Flu wycofany
Angelini Pharma Polska Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 600 mg + 10 mg
Angelini Pharma Polska Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 600 mg + 10 mg
Angelini Pharma Polska Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego w saszetce 600 mg + 10 mg
Tapamol OTC
Przedsiębiorstwo Produkcji Farmaceutycznej HASCO-LEK S.A.
  • Zawiesina doustna 240 mg/5 ml
Tactica Pharmaceuticals Sp. z o.o.
  • Tabletki 380 mg + 300 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 650 mg + 10 mg + 20 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg
Theraflu Max wycofany
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 1000 mg + 70 mg + 10 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 1000 mg + 12,2 mg + 200 mg
  • Kapsułki twarde 500 mg + 6,1 mg + 100 mg
Haleon Poland Sp. z o.o.
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 650 mg + 10 mg
Tradocomp wycofany
Synoptis Pharma Sp. z o.o.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Medreg s.r.o.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
  • Tabletki musujące 37,5 mg + 325 mg
Brillpharma (Ireland) Limited
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Polfarmex S.A.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
Tramapar Forte wycofany
Tramix wycofany
Tramofen wycofany
Vitama S.A.
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg

U

Zentiva, k.s.
  • Tabletki 500 mg + 30 mg

V

WICK Pharma Zweigniederlassung der Procter & Gamble GmbH
  • Proszek do sporządzania roztworu doustnego 500 mg + 200 mg + 10 mg
WICK Pharma Zweigniederlassung der Procter & Gamble GmbH
  • Tabletki powlekane 500 mg + 60 mg; 500 mg + 25 mg
WICK Pharma Zweigniederlassung der Procter & Gamble GmbH
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego (1000 mg + 16 mg + 4 mg)/sasz.
WICK Pharma Zweigniederlassung der Procter & Gamble GmbH
  • Granulat do sporządzania roztworu doustnego (650 mg + 16 mg + 4 mg)/sasz

Z

Zaldiar Rp
STADA Arzneimittel AG
  • Tabletki powlekane 37,5 mg + 325 mg
STADA Arzneimittel AG
  • Tabletki musujące 37,5 mg + 325 mg
TACTICA Pharmaceuticals Sp. z o. o.
  • Tabletki musujące 500 mg + 60 mg

Paracetamol – kompleksowe informacje na temat substancji czynnej

Paracetamol to jeden z najczęściej stosowanych i najbezpieczniejszych leków przeciwbólowych oraz przeciwgorączkowych dostępnych bez recepty. Ta popularna substancja czynna, znana również pod nazwą acetaminofen, od dziesięcioleci stanowi podstawę leczenia objawowego w milionach domów na całym świecie. W przeciwieństwie do niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), paracetamol nie wywołuje działania przeciwzapalnego, co czyni go wyjątkowo bezpiecznym dla osób z problemami żołądkowymi, nadciśnieniem czy zaburzeniami krzepnięcia krwi. Jego uniwersalność przejawia się w szerokim spektrum zastosowań – od łagodzenia bólów głowy, zębów i mięśni, przez obniżanie gorączki w przebiegu infekcji, aż po wspomaganie leczenia przewlekłych stanów bólowych. Dostępność w różnych postaciach farmaceutycznych – od tabletek i saszetek, przez syropy dla dzieci, po roztwory do infuzji – sprawia, że paracetamol może być stosowany u pacjentów w każdym wieku, od najmłodszych niemowląt po osoby starsze. Jednak mimo swojego pozornego bezpieczeństwa, paracetamol wymaga odpowiedzialnego stosowania, ponieważ przedawkowanie może prowadzić do poważnych uszkodzeń wątroby, a nawet zagrażać życiu. Kluczem do bezpiecznego i skutecznego wykorzystania tego leku jest zrozumienie jego mechanizmu działania, właściwego dawkowania oraz świadomość potencjalnych zagrożeń związanych z jego niewłaściwym użyciem.

Charakterystyka i mechanizm działania paracetamolu

Paracetamol (N-(4-hydroksyfenylo)acetamid) to organiczny związek chemiczny będący pochodną acetanilidu, który został wprowadzony do lecznictwa w 1956 roku w Wielkiej Brytanii. Obecnie należy do najszerzej stosowanych substancji przeciwbólowych na świecie i znajduje się na liście leków podstawowych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

Mechanizm działania paracetamolu jest złożony i nie został w pełni poznany, jednak najlepiej udokumentowanym sposobem jego funkcjonowania jest hamowanie aktywności cyklooksygenazy (COX) w ośrodkowym układzie nerwowym – mózgu i rdzeniu kręgowym. W przeciwieństwie do klasycznych NLPZ, które hamują cyklooksygenazy COX-1 i COX-2 w tkankach obwodowych, paracetamol działałby na specyficzną izoformę COX-3, zlokalizowaną głównie w ośrodkowym układzie nerwowym.

Działanie przeciwbólowe paracetamolu polega na blokowaniu syntezy prostaglandyn w OUN, co prowadzi do podwyższenia progu bólowego. Jednocześnie zmniejsza się wrażliwość receptorów bólowych na działanie kinin i serotoniny, które są mediatorami reakcji bólowej. Z kolei efekt przeciwgorączkowy osiągany jest poprzez wpływ na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu, gdzie paracetamol zmniejsza stężenie prostaglandyn odpowiedzialnych za utrzymywanie podwyższonej temperatury ciała.

Istotną cechą paracetamolu jest brak działania przeciwzapalnego, co wynika z niemal całkowitego braku wpływu na syntezę prostaglandyn w tkankach obwodowych. Ta właściwość sprawia, że paracetamol nie wywiera charakterystycznych dla NLPZ działań niepożądanych, takich jak podrażnienie błony śluzowej żołądka, wpływ na krzepnięcie krwi czy podwyższanie ciśnienia tętniczego.

Farmakokinetyka i postacie farmaceutyczne

Paracetamol charakteryzuje się korzystnym profilem farmakokinetycznym. Po podaniu doustnym jest dobrze wchłaniany z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie we krwi w ciągu 30-60 minut od przyjęcia. Przyjęcie leku wraz z posiłkiem może nieznacznie opóźnić wchłanianie, jednak nie wpływa znacząco na ogólną biodostępność.

Substancja ta przenika przez barierę krew-mózg, co umożliwia jej działanie ośrodkowe. Jest metabolizowana głównie w wątrobie, gdzie około 95% dawki przekształcane jest do nieaktywnych metabolitów (glukuronianów i siarczanów), które są wydalane z moczem. Pozostałe 5% metabolizowane jest do formy toksycznej – N-acetylo-p-benzochinoiminy (NAPQI), która w normalnych warunkach jest neutralizowana przez glutathion.

Działanie przeciwbólowe paracetamolu utrzymuje się zazwyczaj przez 4-6 godzin, natomiast efekt przeciwgorączkowy może trwać 6-8 godzin. Po podaniu dożylnym działanie rozpoczyna się już w ciągu 5-10 minut, co czyni tę drogę podania szczególnie wartościową w warunkach szpitalnych.

Paracetamol dostępny jest w różnorodnych postaciach farmaceutycznych:

  • Tabletki do połknięcia – najczęstsza forma dla dorosłych (300 mg, 500 mg, 1000 mg)
  • Tabletki rozpuszczalne i musujące – zapewniają szybsze działanie
  • Kapsułki – alternatywa dla osób mających trudności z połykaniem tabletek
  • Saszetki z proszkiem – popularne w preparatach na przeziębienie
  • Syropy i zawiesiny doustne – dedykowane dla dzieci
  • Czopki doodbytnicze – dla niemowląt i dzieci oraz w przypadku wymiotów
  • Roztwory do infuzji – stosowane w szpitalach

Wskazania do stosowania paracetamolu

Paracetamol znajduje zastosowanie w szerokim spektrum dolegliwości związanych z bólem i gorączką. Jego główne wskazania obejmują:

Bóle o słabym i umiarkowanym nasileniu:

  • Bóle głowy, w tym napięciowe bóle głowy i migreny
  • Bóle zębów i dolegliwości stomatologiczne
  • Nerwobóle i bóle pleców
  • Bóle mięśniowo-szkieletowe
  • Bolesne miesiączkowanie
  • Bóle pooperacyjne (jako część terapii wielolekowej)
  • Bóle w przebiegu schorzeń nowotworowych (w skojarzeniu z innymi analgetykami)

Stany gorączkowe:

  • Gorączka towarzysząca infekcjom wirusowym i bakteryjnym
  • Reakcje poszczepienne
  • Gorączka w przebiegu przeziębienia i grypy
  • Hipertermia różnego pochodzenia

Paracetamol jest szczególnie ceniony u pacjentów, którzy nie mogą stosować NLPZ ze względu na:

  • Choroby układu pokarmowego (choroba wrzodowa, zapalenie żołądka)
  • Astmę aspirynową
  • Zaburzenia krzepnięcia krwi
  • Nadciśnienie tętnicze
  • Niewydolność serca
  • Choroby nerek

Dawkowanie paracetamolu – zasady bezpiecznego stosowania

Właściwe dawkowanie paracetamolu jest kluczowe dla zapewnienia skuteczności terapii przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa. Dawki należy ustalać indywidualnie, uwzględniając wiek, masę ciała oraz stan zdrowia pacjenta.

Dawkowanie u dorosłych

U osób dorosłych o masie ciała powyżej 50 kg zalecana jednorazowa dawka wynosi 500-1000 mg. Lek można przyjmować 3-4 razy na dobę, zachowując minimum 4-godzinny odstęp między kolejnymi dawkami. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 4 g (4000 mg) dla zdrowych dorosłych.

U pacjentów z czynnikami ryzyka (choroby wątroby, niedożywienie, nadużywanie alkoholu) maksymalna dawka dobowa powinna być ograniczona do 60 mg/kg masy ciała, jednak nie więcej niż 3 g na dobę.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci powyżej 12. roku życia oraz młodzieży o masie ciała do 50 kg dawkowanie wynosi:

  • Jednorazowo: 500 mg
  • Maksymalnie: 60 mg/kg masy ciała na dobę (nie więcej niż 3 g)
  • Odstęp między dawkami: minimum 4 godziny

U dzieci od 3. miesiąca do 12. roku życia dawkę ustala się na podstawie masy ciała:

  • Dawka jednorazowa: 10-15 mg/kg masy ciała
  • Dawka dobowa: 60 mg/kg masy ciała
  • Częstotliwość: maksymalnie 4 razy na dobę
Wiek dziecka Masa ciała Dawka jednorazowa Dawka dobowa
3-6 miesięcy 5-7 kg 50-105 mg 300-420 mg
6-12 miesięcy 7-10 kg 105-150 mg 420-600 mg
1-2 lata 10-12 kg 150-180 mg 600-720 mg
2-4 lata 12-16 kg 180-240 mg 720-960 mg
4-6 lat 16-20 kg 240-300 mg 960-1200 mg

Szczególne populacje pacjentów

Kobiety w ciąży i karmiące: Paracetamol może być stosowany w ciąży, jednak należy używać najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy czas. W okresie laktacji przedostaje się do mleka matki w niewielkich ilościach, które nie mają znaczenia klinicznego.

Osoby starsze: Mogą wymagać redukcji dawki ze względu na zmniejszoną funkcję wątroby i nerek.

Pacjenci z chorobami wątroby lub nerek: Konieczna jest redukcja dawki i wydłużenie odstępów między podaniami.

Leczenie farmakologiczne – preparaty z paracetamolem dostępne w Polsce

Na polskim rynku farmaceutycznym dostępnych jest kilkadziesiąt preparatów zawierających paracetamol jako substancję czynną. Można je podzielić na preparaty proste (zawierające tylko paracetamol) oraz preparaty złożone (zawierające dodatkowo inne substancje aktywne).

Preparaty proste z paracetamolem

Najpopularniejsze preparaty jednoskładnikowe dostępne bez recepty:

  • Acenol – tabletki 300 mg i 500 mg
  • Apap – tabletki 500 mg, czopki, syrop
  • Paracetamol Biofarm – tabletki 500 mg
  • Paracetamol Synoptis – tabletki 500 mg
  • Efferalgan – tabletki rozpuszczalne 500 mg, czopki
  • Panadol – tabletki 500 mg
  • Perfalgan – roztwór do infuzji 10 mg/ml

Preparaty złożone z paracetamolem

Kombinacje z kofeiną:

  • Apap Extra – paracetamol 500 mg + kofeina 65 mg
  • Paracetamol + Kofeina – różne marki z podobnym składem

Preparaty na przeziębienie:

  • Gripex – paracetamol + fenylefryna + chlorofeniryna
  • Fervex – paracetamol + fenirynowy maleianian + witamina C
  • Coldrex – paracetamol + fenylefryna + kafeine + witamina C
  • Theraflu – paracetamol + fenylefryna + fenyryny maleianian

Preparaty wydawane na receptę:

  • Doreta – paracetamol 325 mg + tramadol 37,5 mg
  • Zaldiar – paracetamol 325 mg + tramadol 37,5 mg
  • Poltram Combo – paracetamol 325 mg + tramadol 37,5 mg
  • Codipar – paracetamol + kodeina (różne stężenia)

Preparaty pediatryczne

Dla najmłodszych pacjentów dostępne są specjalne formy:

  • Apap dla dzieci – syrop 120 mg/5 ml, czopki różne dawki
  • Codipar dla dzieci – syrop
  • Efferalgan dla dzieci – czopki 80 mg, 150 mg, 300 mg
  • Panadol dla dzieci – zawiesina doustna

Wybór odpowiedniego preparatu powinien być dostosowany do wieku pacjenta, preferencji dotyczących formy podania oraz obecności dodatkowych objawów wymagających leczenia.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, paracetamol ma pewne ograniczenia w stosowaniu. Główne przeciwwskazania obejmują:

Przeciwwskazania bezwzględne:

  • Nadwrażliwość na paracetamol lub którykolwiek składnik preparatu
  • Ciężka niewydolność wątroby
  • Ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny < 30 ml/min)
  • Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6-PD)
  • Niedobór reduktazy methemoglobiny

Szczególne środki ostrożności wymagają:

  • Pacjenci z łagodną do umiarkowanej niewydolnością wątroby lub nerek
  • Osoby nadużywające alkoholu
  • Pacjenci niedożywieni lub odwodnieni
  • Chorzy na astmę z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy
  • Osoby przyjmujące leki wpływające na funkcję wątroby
  • Pacjenci z zespołem Gilberta i innymi zaburzeniami metabolizmu bilirubiny

Przedawkowanie paracetamolu – objawy i postępowanie

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważne zagrożenie medyczne i jest jedną z głównych przyczyn ostrej niewydolności wątroby w krajach rozwiniętych. Problem ten ma charakter podstępny, ponieważ pierwsze objawy mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach od przyjęcia toksycznej dawki.

Mechanizm toksyczności

Za toksyczne działanie paracetamolu odpowiada metabolit NAPQI, który w normalnych warunkach jest neutralizowany przez glutathion. Przy przedawkowaniu zapasy glutathionu zostają wyczerpane, a nadmiar NAPQI powoduje uszkodzenie hepatocytów.

Za dawkę toksyczną dla dorosłych uznaje się:

  • Jednorazowo: 6-10 g
  • U osób z czynnikami ryzyka: już od 4 g
  • U dzieci: > 150 mg/kg masy ciała jednorazowo

Objawy przedawkowania

Faza I (0-24 godziny):

  • Nudności i wymioty
  • Ból brzucha
  • Bladość skóry
  • Ogólne osłabienie
  • Utrata apetytu
  • Nadmierne pocenie

Faza II (24-72 godziny):

  • Ból w prawym podżebrzu
  • Powiększenie wątroby
  • Wzrost aktywności enzymów wątrobowych
  • Spadek liczby płytek krwi

Faza III (72-96 godzin):

  • Żółtaczka
  • Zaburzenia krzepnięcia
  • Encefalopatia wątrobowa
  • Niedocukrzenie
  • Kwasica metaboliczna
  • Niewydolność nerek (70% przypadków ciężkich zatruć)

Faza IV (po 4 dniach):

  • Regeneracja wątroby (w przypadkach niepowikłanych) lub progresja do śmierci

Leczenie przedawkowania

Antidotum: N-acetylocysteina (prekursor glutathionu)

  • Doustnie: dawka początkowa 140 mg/kg, następnie 70 mg/kg co 4 godziny (17 dawek)
  • Dożylnie: 150 mg/kg w 15-minutowym wlewie, następnie 50 mg/kg co 4 godziny i 100 mg/kg przez 16 godzin

Skuteczność N-acetylocysteiny jest najwyższa, gdy zostanie podana w ciągu 8-15 godzin od zatrucia, jednak może być skuteczna nawet po dłuższym czasie.

Interakcje lekowe i łączenie z innymi substancjami

Paracetamol może wchodzić w interakcje z różnymi lekami, co wymaga uwagi zarówno ze strony pacjentów, jak i profesjonalistów medycznych.

Ważne interakcje lekowe:

  • Warfaryna i inne antykoagulanty: paracetamol może nasilać działanie przeciwzakrzepowe przy długotrwałym stosowaniu
  • Chloramfenikol: paracetamol wydłuża jego okres półtrwania
  • Lamotrigina: paracetamol może zmniejszać jej stężenie w osoczu
  • Induktory enzymów wątrobowych (fenytoina, karbamazepina, fenobarbital): zwiększają ryzyko hepatotoksyczności
  • Inhibitory CYP2E1 (cymetydyna, ranitydyna): mogą opóźniać metabolizm paracetamolu

Alkohol: bezwzględnie nie należy łączyć paracetamolu z alkoholem ze względu na znacznie zwiększone ryzyko uszkodzenia wątroby.

Paracetamol u dzieci – szczególne aspekty stosowania

Paracetamol jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu gorączki i bólu u dzieci, zalecanym przez organizacje pediatryczne na całym świecie. Jego bezpieczeństwo u najmłodszych pacjentów zostało potwierdzone w licznych badaniach klinicznych.

Zalecenia ekspertów

Polskie Towarzystwo Pediatryczne wraz z innymi towarzystwami naukowymi opracowało szczegółowe rekomendacje dotyczące stosowania paracetamolu u dzieci:

  • Wiek: można stosować od 3. miesiąca życia (u młodszych dzieci tylko na zlecenie lekarza)
  • Wskazania: gorączka powyżej 38,5°C powodująca dyskomfort dziecka
  • Dawkowanie: 10-15 mg/kg masy ciała jednorazowo
  • Częstotliwość: maksymalnie co 4 godziny, do 4 razy na dobę
  • Czas stosowania: maksymalnie 3 dni bez konsultacji lekarskiej

Formy pediatryczne

  • Syropy i zawiesiny: łatwiejsze w podawaniu, dokładne dawkowanie
  • Czopki: idealne dla niemowląt i przy wymiotach
  • Tabletki do rozgryzania: dla starszych dzieci

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy paracetamol można stosować na czczo?

Tak, paracetamol można bezpiecznie przyjmować na czczo. W przeciwieństwie do NLPZ nie powoduje podrażnienia błony śluzowej żołądka. Przyjęcie na czczo może nawet przyspieszyć działanie leku. Jednak osoby z wrażliwym żołądkiem mogą preferować przyjmowanie leku z niewielkim posiłkiem.

Ile czasu można bezpiecznie stosować paracetamol?

Bez konsultacji lekarskiej paracetamol można stosować maksymalnie 3 dni w leczeniu gorączki i 5 dni w leczeniu bólu. Dłuższe stosowanie wymaga nadzoru medycznego. U dzieci zaleca się jeszcze krótsze okresy – maksymalnie 3 dni bez względu na wskazanie.

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Tak, paracetamol można bezpiecznie łączyć z ibuprofenem, ponieważ mają różne mechanizmy działania. Można je podawać naprzemiennie co 3-4 godziny lub jednocześnie. Takie podejście jest szczególnie skuteczne w leczeniu gorączki u dzieci i zostało potwierdzone w badaniach klinicznych.

Czy paracetamol może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych?

Tak, paracetamol może wpływać na niektóre badania:

  • Oznaczanie glukozy metodą oksydaza/peroksydaza (fałszywie podwyższone wyniki)
  • Badania funkcji wątroby (przejściowo podwyższone transaminazy)
  • Oznaczanie kwasu moczowego (fałszywie obniżone wyniki)

Zawsze należy poinformować laboratorium o przyjmowaniu paracetamolu przed badaniem.

Czy osoby z cukrzycą mogą bezpiecznie stosować paracetamol?

Tak, osoby z cukrzycą mogą stosować paracetamol, jednak powinny wybierać preparaty bez dodatku cukru. Dostępne są specjalne formy dla diabetyków zawierające sztuczne słodziki. Należy również pamiętać o potencjalnym wpływie na wyniki badań glukozy.

Czy paracetamol może powodować uzależnienie?

Nie, paracetamol nie powoduje uzależnienia fizycznego ani psychicznego. Nie ma właściwości opioidowych i nie wpływa na ośrodki nagrody w mózgu. Można go stosować długoterminowo pod nadzorem lekarskim bez obawy o rozwój uzależnienia.

Jak postępować, gdy paracetamol nie pomaga na ból?

Jeśli paracetamol w zalecanej dawce nie przynosi ulgi, można:

  • Dodać NLPZ (ibuprofen, naproksen) jeśli brak przeciwwskazań
  • Skonsultować się z lekarzem w sprawie silniejszych analgetyków
  • Rozważyć przyczyny bólu wymagające specjalistycznego leczenia
  • Nie należy zwiększać dawki paracetamolu powyżej maksymalnej dobowej

Czy można prowadzić pojazd po przyjęciu paracetamolu?

Tak, paracetamol nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Nie powoduje senności ani zaburzeń koncentracji. Jednak jeśli ból lub gorączka, dla których stosujemy lek, są nasilone, mogą one wpłynąć na bezpieczeństwo jazdy.

Czy paracetamol jest skuteczny w bólach pooperacyjnych?

Tak, paracetamol jest skuteczny w łagodzeniu bólów pooperacyjnych o słabym do umiarkowanego nasilenia. Często stosuje się go w skojarzeniu z innymi analgetykami (analgezja wielomodalna), co pozwala zmniejszyć dawki opioidów i ograniczyć ich działania niepożądane.

Czy preparaty z paracetamolem mogą się różnić skutecznością?

Wszystkie preparaty zawierające tę samą dawkę paracetamolu mają podobną skuteczność. Różnice mogą dotyczyć szybkości działania – preparaty rozpuszczalne i w postaci płynnej działają szybciej niż tabletki do połykania. Preparaty o przedłużonym uwalnianiu działają dłużej, ale wolniej osiągają maksymalny efekt.

Czy paracetamol może powodować problemy z nerkami?

Przy długotrwałym stosowaniu w dużych dawkach paracetamol może uszkadzać nerki, powodując martwicę brodawek nerkowych i przewlekłą niewydolność nerek. Ryzyko to dotyczy głównie osób stosujących lek przez lata w dawkach przekraczających zalecenia. Krótkotrwałe stosowanie w prawidłowych dawkach jest bezpieczne dla nerek.

Jak rozpoznać, że dziecko może mieć przedawkowanie paracetamolu?

Objawy przedawkowania u dzieci mogą obejmować:

  • Wymioty i nudności
  • Ból brzucha
  • Nietypową senność lub pobudzenie
  • Bladość skóry
  • Brak apetytu

W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub pojechać na izbę przyjęć, nawet jeśli dziecko nie wykazuje objawów.

Bibliografia

  1. Graham GG, Scott KF. Mechanism of action of paracetamol. Am J Ther. 2005;12(1):46-55. DOI: 10.1097/00045391-200501000-00008 PMID: 15662292
  2. Graham GG, Davies MJ, Day RO, Mohamudally A, Scott KF. The modern pharmacology of paracetamol: therapeutic actions, mechanism of action, metabolism, toxicity and recent pharmacological findings. Inflammopharmacology. 2013;21(3):201-32. DOI: 10.1007/s10787-013-0172-x PMID: 23719833