Pasożyty skóry takie jak świerzb i wszawica mogą uprzykrzyć życie każdemu, bez względu na wiek czy stan higieny. Te uciążliwe schorzenia wymagają szybkiej i skutecznej terapii farmakologicznej. W aptekach dostępnych jest wiele sprawdzonych leków w postaci kremów, szamponów i płynów, które eliminują pasożyty już po pierwszym zastosowaniu. Jakie preparaty przeciwpasożytnicze wybrać na świerzb i wszawicę? Które leki są najskuteczniejsze w zwalczaniu tych dolegliwości? W tym artykule znajdziecie przegląd najlepszych leków dostępnych bez recepty oraz porady dotyczące bezpiecznego stosowania.
Spis treści
Czym są choroby pasożytnicze skóry?
Choroby pasożytnicze skóry to grupa schorzeń wywołanych przez pasożyty zewnętrzne człowieka. Do najczęstszych należą świerzb i wszawica, które mogą dotknąć każdego niezależnie od wieku czy statusu społecznego.
Świerzb jest wywoływany przez świerzbowca ludzkiego – białawego roztocza o długości do 0,4 mm. Zapłodniona samica przenika pod naskórek i drąży nory, w których składa jaja. Charakterystycznym objawem jest silny świąd nasilający się nocą, szczególnie w okolicy palców rąk, nadgarstków, brzucha i narządów płciowych.
Wszawica może przybierać trzy formy w zależności od miejsca pasożytowania:
- wszawica głowowa (najczęstsza u dzieci)
- wszawica odzieżowa (związana ze złą higieną)
- wszawica łonowa (przenoszona drogą płciową)
Wszy to stawonogi o długości do 4,7 mm, które żywią się krwią człowieka. Składają jaja zwane gnidami, które mocują specjalną wydzieliną do włosów lub ubrania.
Przegląd leków przeciwpasożytniczych dostępnych w aptece
Leki z permetryną (kremy na świerzb)
Infectoscab 5% krem zawiera permetrynę w stężeniu 50 mg/g i jest skutecznym lekiem przeciwświerzbowym dostępnym na receptę. Preparat Infectoscab jest stosowany w leczeniu świerzbu (wywołanego przez Sarcoptes scabiei) u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 2 miesięcy. Infectoscab krem zawiera permetrynę (50 mg na każdy 1 g kremu) i jest stosowany w leczeniu świerzbu.
Permetryna Scabinol Forte żel to kolejny preparat recepturowy zawierający permetrynę o stężeniu 50 mg/g. Permetryna Scabinol Forte 50 mg/g żel przeciw świerzbowi jest stosowany do leczenia zakażeń świerzbowcem u dorosłych, młodzieży i dzieci.
Leki z benzoesan benzylu
Novoscabin płyn zawiera 10% benzoesan benzylu o działaniu przeciwpasożytniczym. Preparat zawiera 10% benzoesan benzylu o działaniu ochronnym na skórę. Pielęgnuje skórę dotkniętą świerzbem, świądem lub wysypką. Łatwo przenika przez zrogowaciały naskórek do głębszych partii skóry. Lek Novoscabin jest szczególnie polecany do stosowania u osób przebywających w dużych skupiskach ludzkich lub w złych warunkach higieniczno-sanitarnych.
Leki z krotamitonem
Crotamiton Farmapol (maść i płyn) to preparaty recepturowe zawierające krotamiton w stężeniu 100 mg/g. Lek Crotamiton Farmapol 100 mg/g ma postać maści do stosowania miejscowego, wyłącznie na skórę. Jest lekiem przeciwświerzbowym i przeciwświądowym. Crotamiton Farmapol jest stosowany w leczeniu świerzbu oraz leczeniu objawowym świądu różnego pochodzenia, w tym świądu alergicznego oraz świądu po ukąszeniu owadów.
Szampony z permetryną na wszawicę
Szampon Sora Forte to jedyny produkt leczniczy w postaci szamponu leczniczego wskazany do stosowania we wszawicy głowowej dostępny w Polsce. Sora Forte to szampon leczniczy przeznaczony do zwalczania wszawicy głowowej u osób dorosłych i dzieci powyżej 3 roku życia. Składnikiem aktywnym preparatu jest permetryna, która skutecznie zabija wszy. 1 ml szamponu leczniczego zawiera 10 mg permetryny (Permethrinum).
Tabela porównawcza głównych leków przeciwpasożytniczych
| Nazwa leku | Substancja czynna | Postać | Dostępność | Wskazania |
|---|---|---|---|---|
| Infectoscab 5% | Permetryna 50 mg/g | Krem | Na receptę | Świerzb |
| Novoscabin | Benzoesan benzylu 10% | Płyn | Bez recepty | Świerzb, ochrona skóry |
| Crotamiton Farmapol | Krotamiton 100 mg/g | Maść/Płyn | Na receptę | Świerzb, świąd |
| Sora Forte | Permetryna 10 mg/ml | Szampon | Na receptę | Wszawica głowowa |
Jak bezpiecznie stosować leki przeciwpasożytnicze?
Wszystkie preparaty przeciwpasożytnicze należy stosować ściśle według zaleceń lekarza lub farmaceuty. Przed rozpoczęciem terapii ważne jest:
- Dokładne umycie ciała – przed aplikacją leku zaleca się wzięcie gorącej kąpieli trwającej około 10 minut
- Nakładanie na suchą skórę – preparat należy wcierać w całe ciało, omijając twarz i szyję
- Czas działania – większość leków należy pozostawić na skórze przez 8-24 godziny
- Leczenie całej rodziny – zaleca się jednoczesne leczenie wszystkich domowników
Szczególną ostrożność należy zachować podczas stosowania preparatów u:
- kobiet w ciąży i karmiących piersią
- niemowląt i małych dzieci
- osób z uszkodzoną lub podrażnioną skórą
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy leki na świerzb można kupić bez recepty?
Część preparatów jak Novoscabin płyn z benzoesan benzylu jest dostępna bez recepty. Jednak najskuteczniejsze leki z permetryną (Infectoscab, Permetryna Scabinol) oraz krotamitonem (Crotamiton Farmapol) wymagają recepty lekarskiej.
Ile czasu trwa leczenie świerzbu?
Leczenie świerzbu kremem lub płynem z krotamitonem trwa 3-5 dni. Po uprzedniej kąpieli i wysuszeniu skóry wcierać maść lub płyn w skórę ciała (z wyjątkiem twarzy i owłosionej skóry głowy) 1 ×/d, najlepiej na noc, przez 3–5 dni. W przypadku permetryny zazwyczaj wystarczy jedna aplikacja.
Czy można stosować te leki u dzieci?
Infectoscab 5% krem jest wskazany do stosowania w leczeniu świerzbu u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 2 miesięcy. Crotamiton Farmapol nie należy stosować u niemowląt w pierwszym roku życia. Nie stosować na dużej powierzchni skóry u dzieci (w wieku powyżej 1 roku).
Jak długo utrzymuje się świąd po leczeniu?
Świąd może utrzymywać się przez kilka tygodni po skutecznym leczeniu świerzbu, co jest normalną reakcją organizmu na pozostałości po pasożytach. Swędzenie utrzymujące się do dwóch tygodni po zabiegu jest zupełnie normalne i nie jest absolutnie wskazaniem do powtarzania kuracji.
Czy wszawica wymaga pozostania w domu?
Wszawica nie jest chorobą, która wymaga pozostania w domu do momentu jej zwalczenia. Po zidentyfikowaniu obecności żywej wszy na skórze głowy należy niezwłocznie rozpocząć leczenie osoby chorej oraz osób z jej najbliższego otoczenia.
Jak skutecznie usunąć gnidy po leczeniu wszawicy?
Po zastosowaniu szamponu z permetryną konieczne jest dokładne wyczesanie włosów specjalnym grzebieniem. Nie wykazuje działania terapeutycznego wobec tzw. gnid, czyli jaj wszy, które usuwa się mechanicznie przy pomocy gęstego grzebienia. Następnie szampon dobrze wypłukać wodą, a włosy dokładnie wyczesać załączonym grzebieniem, aby usunąć z nich martwe wszy i ich jaja.
Bibliografia
- Infectoscab 5% krem charakterystyka produktu leczniczego
- Permetryna Scabinol Forte żel charakterystyka produktu leczniczego
- Novoscabin płyn charakterystyka produktu leczniczego
- Crotamiton Farmapol maść charakterystyka produktu leczniczego
- Crotamiton Farmapol płyn charakterystyka produktu leczniczego
- Sora Forte szampon leczniczy charakterystyka produktu leczniczego
- Meyersburg D, Hoellwerth M, Brandlmaier M, Handisurya A, Kaiser A, Prodinger C, Bauer JW. Comparison of topical permethrin 5% vs. benzyl benzoate 25% treatment in scabies: a double-blinded randomized controlled trial. Br J Dermatol. 2024;190(4):486-491. DOI: 10.1093/bjd/ljad501 PMID: 38112640
- Meyersburg D, Welponer T, Kaiser A, Selhofer S, Tatarski R, Handisurya A, Bauer JW. Comparison of topical benzyl benzoate vs. oral ivermectin in treating scabies: A randomized study. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2023;37(1):160-165. DOI: 10.1111/jdv.18573 PMID: 36097258
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
