Ambirix to szczepionka stosowana do ochrony przed wirusowymi zapaleniami wątroby typu A i B. Jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży od 1 do 15 lat. Szczepionka zawiera martwe wirusy, które pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, chroniących organizm przed infekcją. Ambirix jest dostępny na receptę.
Twinrix Adult to szczepionka przeznaczona do uodporniania wcześniej nieuodpornionych dorosłych i młodzieży od ukończenia 16. roku życia, narażonych na zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu A (WZW A) i typu B (WZW B). Szczepionka zawiera inaktywowane wirusy WZW typu A oraz rekombinowany antygen powierzchniowy HBsAg wirusa WZW typu B. Szczepienie podstawowe składa się z 3 dawek szczepionki podawanych według schematu 0-1-6 miesięcy. Lek jest dostępny na receptę.
Twinrix Junior to szczepionka stosowana do uodparniania dzieci od ukończenia 1. roku życia do 15 lat włącznie, które są narażone na zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu A (HAV) i B (HBV). Szczepionka jest dostępna na receptę. Wskazaniem do zastosowania szczepionki Twinrix Junior jest uodpornienie na wirusa wywołującego WZW typu A i B.
Twinrix Junior to szczepionka stosowana u dzieci i młodzieży w wieku od 1 roku do 15 lat, w celu zapobiegania wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) i typu B (WZW B). Szczepionka powoduje powstawanie odporności przez produkcję przeciwciał przeciwko tym chorobom.
WZW A jest zakaźną chorobą wątroby przenoszoną poprzez skażoną żywność, napoje lub wodę, a objawy obejmują mdłości, gorączkę, bóle oraz żółtaczkę. WZW B jest spowodowane przez wirus znajdujący się w płynach ustrojowych, takich jak krew czy ślina, i powoduje zapalenie wątroby. Szczepienie jest najlepszym sposobem zapobiegania tym chorobom.
Antygen powierzchniowy Hepatitis – substancja czynna szczepionki przeciw WZW typu B. Mechanizm działania antygenu powierzchniowego Hepatitis polega na aktywowaniu powstawania swoistych przeciwciał o wysokim mianie przeciw WZW B. Szczepionka zawiera oczyszczony antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby otrzymywany na drodze rekombinacji DNA w komórkach drożdży.
Dzięki pamięci immunologicznej, u osób u których wystąpiła odpowiedź na szczepienie, reakcja układu odpornościowego podczas następnego kontaktu z wirusem, będzie szybka i zmniejszy ryzyko zachorowania. Wskazaniem do stosowania szczepionki jest czynne uodpornienie przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, wywoływane przez wszystkie podtypy wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV).
Antygen powierzchniowy Hepatitis występuje jako szczepionka dla dzieci i dorosłych w postaci zawiesiny do wstrzykiwań. Dostępne są szczepionki jednoskładnikowe, jak i skojarzone.
Możliwe działania niepożądane (najczęstsze): ból i zaczerwienienie w miejscu podania, obrzęk, tkliwość, uczucie zmęczenia, bezsenność lub senność, drażliwość, ból brzucha, biegunka, wymioty, gorączka.
Opracowanie: Aleksandra Rutkowska – technik farmaceutyczny – nr dyplomu T/50033363/10
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) to jedna z najgroźniejszych chorób zakaźnych na świecie. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, przewlekłym zakażeniem wirusem HBV dotkniętych jest ponad 250 milionów ludzi, a każdego roku z powodu powikłań tej choroby – w tym marskości wątroby i raka wątrobowokomórkowego – umiera blisko 900 tysięcy osób. W Polsce choruje około 300 tysięcy pacjentów, choć rzeczywista liczba zakażonych może być wyższa, ponieważ choroba przez wiele lat potrafi nie dawać żadnych objawów. Na szczęście dysponujemy skuteczną bronią przeciwko temu wirusowi – szczepionką, której substancją czynną jest antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, powszechnie znany pod skrótem HBsAg (od angielskiego Hepatitis B surface Antigen). To właśnie to białko wirusowe, produkowane dziś metodami inżynierii genetycznej, jest sercem każdej szczepionki przeciwko WZW B dostępnej na polskim rynku. Zrozumienie, czym jest HBsAg, jak działa w szczepionce i dlaczego jest tak wyjątkową cząsteczką, to klucz do świadomego podejścia do profilaktyki jednej z najpoważniejszych chorób wątroby.
Wirus zapalenia wątroby typu B, nazywany w skrócie HBV (od angielskiego Hepatitis B Virus), należy do rodziny Hepadnaviridae. Jest to stosunkowo mały wirus DNA, który wykazuje bardzo wysokie powinowactwo do komórek wątrobowych, czyli hepatocytów. Jego budowa jest precyzyjna i dobrze poznana – składa się z zewnętrznej lipidowej otoczki, w której osadzone są białka powierzchniowe, oraz wewnętrznego rdzenia zawierającego materiał genetyczny wirusa.
Na otoczce wirusa zlokalizowany jest właśnie HBsAg – antygen powierzchniowy, który odgrywa decydującą rolę zarówno w procesie zakażenia, jak i w rozpoznaniu wirusa przez ludzki układ odpornościowy. To dzięki obecności tego białka wirus jest w stanie wnikać do hepatocytów. Jednocześnie HBsAg jest strukturą tak charakterystyczną dla HBV, że układ immunologiczny człowieka, gdy zetknie się z tym białkiem – czy to podczas naturalnego zakażenia, czy po podaniu szczepionki – reaguje produkcją specyficznych przeciwciał. Te przeciwciała, oznaczane jako anty-HBs, są właśnie markerem odporności na WZW B.
Co ważne, HBV jest wyjątkowo oporny na warunki zewnętrzne. Wirus pozostaje zakaźny na powierzchniach przez wiele dni, a jego zakaźność jest około 100 razy wyższa niż zakaźność wirusa HIV. Zakażenie przenosi się głównie przez kontakt z krwią i preparatami krwiopochodnymi, przez kontakty seksualne bez zabezpieczenia oraz drogą z matki na dziecko podczas porodu. Okres wylęgania choroby wynosi od 14 do nawet 180 dni, co sprawia, że pacjent przez długi czas może nie wiedzieć o zakażeniu i mimowolnie narażać innych.
Charakterystyczną – i niepokojącą – cechą wirusa HBV jest zdolność do integracji jego materiału genetycznego z DNA komórek wątroby. Oznacza to, że raz wprowadzony do hepatocytów wirus może trwale pozostać w organizmie, a całkowite jego wyeliminowanie jest prawdopodobnie niemożliwe. To właśnie dlatego tak ogromne znaczenie ma zapobieganie zakażeniu, a nie jego leczenie po fakcie.
Droga do opracowania skutecznej szczepionki przeciwko WZW B jest fascynującą historią naukową, która obejmuje kilka dekad badań i przełomowych odkryć. Pierwsze szczepionki przeciwko WZW B należały do tzw. pierwszej generacji i były to szczepionki plazmatyczne. Pozyskiwano z nich antygen HBsAg bezpośrednio z krwi ludzkiej pobranej od osób zakażonych wirusem HBV. Choć metoda ta była skuteczna, budziła uzasadnione obawy dotyczące bezpieczeństwa – istniało ryzyko, że wraz z antygenem do szczepionki mogą przedostać się inne patogeny obecne we krwi dawców. Testowanie i kontrola jakości takich preparatów wymagały stosowania wrażliwych naczelnych.
Przełomem stało się wprowadzenie szczepionek drugiej generacji – rekombinowanych, produkowanych metodami inżynierii genetycznej. Jest to moment historyczny nie tylko dla hepatologii, ale dla całej wakcynologii: szczepionka przeciwko WZW B była pierwszą na świecie szczepionką wyprodukowaną metodą rekombinacji DNA. Gen kodujący białko HBsAg został wprowadzony do komórek drożdży Saccharomyces cerevisiae, które następnie produkują to białko w hodowli laboratoryjnej. Uzyskany antygen jest następnie oczyszczany i adsorbowany na wodorotlenku glinu, który pełni funkcję adiuwantu – substancji wzmacniającej odpowiedź immunologiczną.
Przełom ten oznaczał koniec zależności od materiału ludzkiego w produkcji szczepionki. Rekombinowana szczepionka nie zawiera żadnych kompletnych cząstek wirusowych ani wirusowego DNA – jedynie oczyszczone białko powierzchniowe, które samo w sobie jest zupełnie niezakaźne. Oznacza to, że szczepionka na żadnym etapie produkcji ani podawania pacjentowi nie może wywołać zakażenia WZW B.
Mechanizm działania szczepionki opartej na HBsAg opiera się na fundamentalnej zasadzie immunologii: układ odpornościowy człowieka uczy się rozpoznawać zagrożenia, zanim zetknie się z prawdziwym patogenem. Po podaniu szczepionki zawierającej antygen HBsAg organizm rozpoznaje to białko jako obce i uruchamia odpowiedź immunologiczną – zarówno humoralną (produkcja przeciwciał), jak i komórkową (aktywacja limfocytów T).
Kluczowym produktem tej odpowiedzi są przeciwciała anty-HBs. Za ochronne uznaje się ich stężenie wynoszące co najmniej 10 j.m./l (jednostek międzynarodowych na litr) we krwi pacjenta. Gdy zaszczepiona osoba zetknie się z prawdziwym wirusem HBV, jej układ odpornościowy natychmiast go rozpoznaje dzięki wcześniejszemu „treningowi” i neutralizuje zanim wirus zdąży zainfekować komórki wątroby.
Skuteczność tej strategii jest imponująca. Pełny cykl szczepień zapewnia ochronę u ponad 96% noworodków i dzieci oraz około 90% dorosłych. Co więcej, u zdrowych osób odporność utrzymuje się przez co najmniej 20 lat, a prawdopodobnie przez całe życie – dzięki tzw. pamięci immunologicznej, czyli zdolności układu odpornościowego do zapamiętywania napotkanych antygenów i błyskawicznej reakcji przy ponownym kontakcie.
Nieco niższą skuteczność szczepionki, wynoszącą 60–70%, obserwuje się w określonych grupach pacjentów: u osób starszych, u chorych na cukrzycę, przewlekłą niewydolność nerek, u otyłych, palaczy papierosów oraz u osób zakażonych HIV. U tych pacjentów konieczne jest sprawdzenie poziomu przeciwciał po zakończeniu cyklu szczepień i ewentualne podanie dawek uzupełniających.
Na polskim rynku dostępnych jest kilka preparatów zawierających HBsAg jako substancję czynną. Można je podzielić na dwie zasadnicze kategorie.
Szczepionki monowalentne zawierają wyłącznie antygen HBsAg i są przeznaczone do uodpornienia wyłącznie przeciwko WZW B. Należą do nich:
Szczepionki skojarzone zawierają HBsAg w połączeniu z innymi antygenami:
Każdy z tych preparatów zawiera HBsAg uzyskany metodą rekombinacji DNA w komórkach drożdży Saccharomyces cerevisiae, adsorbowany na wodorotlenku glinu lub fosforanie glinu jako adiuwancie.
Prawidłowe przeprowadzenie szczepienia wymaga znajomości zalecanego schematu, który różni się w zależności od wieku pacjenta i jego stanu zdrowia.
| Grupa pacjentów | Schemat szczepienia | Uwagi |
|---|---|---|
| Noworodki (masa ≥ 2000 g) | 0 – 1 – 6 miesięcy (3 dawki) | Pierwsza dawka w ciągu 24 h po urodzeniu |
| Wcześniaki i noworodki (masa < 2000 g) | 0 – 1 – 2 – 12 miesięcy (4 dawki) | Zmodyfikowany schemat z uwagi na niedojrzałość układu odpornościowego |
| Dzieci i młodzież niezaszczepione | 0 – 1 – 6 miesięcy (3 dawki) | W ramach uzupełnienia zaległych szczepień |
| Dorośli zdrowi | 0 – 1 – 6 miesięcy (3 dawki) | Brak potrzeby dawek przypominających |
| Pacjenci dializowani / z niedoborami odporności | Schemat z podwyższoną dawką | Konieczna kontrola poziomu anty-HBs po szczepieniu |
Dla osób z grup ryzyka, które nigdy nie były szczepione, dostępny jest również tzw. schemat przyspieszony (0–1–2 miesiące), który szybciej buduje odporność, jednak wymaga podania dawki uzupełniającej po 12 miesiącach od pierwszego zastrzyku.
Szczepienie jest obowiązkowe i finansowane ze środków publicznych dla wszystkich noworodków w pierwszej dobie życia, a także dla określonych grup dorosłych z podwyższonym ryzykiem zakażenia. Do tej grupy należą między innymi pracownicy ochrony zdrowia, studenci kierunków medycznych, osoby zakażone wirusem HCV, chorzy z przewlekłą chorobą nerek i pacjenci dializowani.
Choć skuteczność szczepionki jest wysoka, warto wiedzieć, jak przebiega choroba u osób niezaszczepionych. Wiedza ta pozwala lepiej zrozumieć, przed czym ochrona szczepienna nas chroni.
W zdecydowanej większości przypadków – szacunkowo u 65% zakażonych dorosłych – zakażenie HBV przebiega całkowicie bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Oznacza to, że wiele osób nie zdaje sobie sprawy z infekcji i może nieświadomie przenosić wirusa na innych. U pozostałych osób, po okresie wylęgania trwającym od kilku tygodni do kilku miesięcy, pojawiają się objawy ostrego zapalenia wątroby: ogólne osłabienie i wzmożona męczliwość, utrata apetytu, nudności i wymioty, bóle brzucha w okolicy prawego podżebrza, żółtaczka (zażółcenie skóry i białkówek oczu), ciemne zabarwienie moczu przypominające kolor herbaty, a w części przypadków gorączka i bóle stawów.
Ostre zapalenie wątroby zazwyczaj ustępuje samoistnie po kilku tygodniach, jednak u części pacjentów dochodzi do przejścia zakażenia w postać przewlekłą. Ryzyko przewlekłości jest tym wyższe, im młodszy jest pacjent w momencie zakażenia – u noworodków zakażonych przy porodzie sięga nawet 90%, u małych dzieci wynosi 25–50%, natomiast u dorosłych – jedynie 2–5%. Właśnie dlatego szczepienie noworodków w pierwszej dobie życia ma tak fundamentalne znaczenie.
Przewlekłe WZW B często przez lata nie daje żadnych wyraźnych objawów lub objawia się jedynie przewlekłym zmęczeniem i obniżonym nastrojem. Tymczasem w wątrobie toczy się stały stan zapalny, który może prowadzić do jej włóknienia i marskości, a w konsekwencji – do raka wątrobowokomórkowego.
Ostre zapalenie wątroby typu B w typowym przebiegu nie wymaga specyficznego leczenia przeciwwirusowego. Podstawą postępowania jest odpoczynek, unikanie alkoholu i substancji hepatotoksycznych, właściwe nawodnienie oraz lekkostrawna dieta. W przypadku nasilonego świądu skóry można zastosować leki przeciwświądowe. Kluczowa jest obserwacja pacjenta i kontrola parametrów laboratoryjnych.
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku przewlekłego WZW B, które wymaga długotrwałego, a nierzadko dożywotniego leczenia farmakologicznego. Celem terapii nie jest całkowite wyeliminowanie wirusa z organizmu – co z uwagi na integrację wirusowego DNA z genomem hepatocytów jest prawdopodobnie niemożliwe – ale trwałe zahamowanie jego replikacji, ograniczenie postępu włóknienia wątroby i ochrona przed rozwojem marskości oraz raka wątrobowokomórkowego.
W Polsce leczenie przewlekłego WZW B prowadzone jest w wyspecjalizowanych ośrodkach w ramach programu lekowego B.1, finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W terapii stosuje się dwie główne grupy leków:
Analogi nukleozydowe i nukleotydowe – działają poprzez hamowanie polimerazy HBV, czyli enzymu niezbędnego do namnażania wirusa. Do leków pierwszego rzutu należą:
Interferon pegylowany alfa-2a – preparat interferonu o przedłużonym czasie działania. W przeciwieństwie do analogów nukleozydowych, leczenie interferonem jest ograniczone czasowo i trwa maksymalnie 48 tygodni. Działa w mechanizmie immunomodulacyjnym – mobilizuje własny układ odpornościowy pacjenta do walki z wirusem. Zaletą terapii interferonem jest możliwość uzyskania trwałej odpowiedzi immunologicznej nawet po zakończeniu leczenia. Poważną wadą są natomiast częste i dokuczliwe działania niepożądane: objawy grypopodobne, stany depresyjne, zmęczenie, a rzadziej zaburzenia tarczycy. Interferon ma wiele przeciwwskazań – nie może być stosowany u pacjentów z niewyrównaną marskością wątroby, chorobami serca, zaburzeniami psychiatrycznymi, w ciąży ani u osób z aktywną chorobą nowotworową.
W wyjątkowych przypadkach, gdy nie ma możliwości zastosowania leków wymienionych powyżej, stosuje się starszy analog nukleozydowy – lamiwudynę. Jest to jednak lek o wyraźnie wyższym ryzyku wystąpienia oporności wirusowej i coraz rzadziej stosowany jako terapia pierwszego wyboru.
Decyzja o rozpoczęciu leczenia oraz dobór konkretnego preparatu należy do specjalisty chorób zakaźnych lub gastroenterologa, a opiera się na wielu parametrach: poziomie wiremii (HBV DNA), aktywności aminotransferaz, nasileniu zmian zapalnych i włóknienia w wątrobie, wieku pacjenta oraz chorobach towarzyszących.
Antygen HBsAg odgrywa kluczową rolę nie tylko w szczepionce, ale również w diagnostyce zakażenia HBV. Oznaczenie HBsAg we krwi jest podstawowym badaniem przesiewowym w kierunku WZW B. Jego obecność we krwi świadczy o aktywnym zakażeniu – zarówno w fazie ostrej, jak i przewlekłej.
Co istotne, HBsAg pojawia się we krwi jeszcze przed wystąpieniem klinicznych objawów choroby – zazwyczaj 3–6 tygodni po zakażeniu. Jeżeli antygen utrzymuje się do 10 tygodni, świadczy to o ostrej fazie zakażenia. Jeśli natomiast jest obecny przez ponad 6 miesięcy – rozpoznaje się przewlekłe zakażenie lub nosicielstwo.
Warto podkreślić, że szczepienie przeciwko WZW B nie powoduje fałszywie dodatniego wyniku badania HBsAg. Szczepionka zawiera jedynie antygen powierzchniowy, który stymuluje produkcję przeciwciał anty-HBs, natomiast nie jest w stanie wywołać samego zakażenia ani sprawić, że test na HBsAg wypadnie pozytywnie u zdrowej, zaszczepionej osoby.
W diagnostyce WZW B stosuje się cały panel badań serologicznych i molekularnych, obejmujący oprócz HBsAg także oznaczenie antygenu HBeAg, przeciwciał anty-HBs, anty-HBc (w klasach IgM i IgG) oraz anty-HBe, a także ilościowe badanie wiremii metodą PCR (HBV DNA). Każdy z tych markerów dostarcza innych informacji o aktualnym statusie zakażenia, fazie choroby i skuteczności ewentualnej terapii.
Nieleczone lub zbyt późno wykryte przewlekłe WZW B może prowadzić do poważnych powikłań, które znacząco obniżają jakość życia i mogą zagrażać życiu. Najpoważniejszym z nich jest marskość wątroby – do jej rozwoju dochodzi u 8–20% chorych na przewlekłe WZW B w ciągu zaledwie 5 lat. Ryzyko jest wyższe u mężczyzn, u osób w średnim i starszym wieku, u chorych z towarzyszącym zakażeniem HCV lub HIV, a także u nadużywających alkoholu i palaczy papierosów.
Kolejnym groźnym powikłaniem jest rak wątrobowokomórkowy (hepatocellular carcinoma, HCC) – jeden z najgorzej rokujących nowotworów złośliwych. Przewlekłe zakażenie HBV jest jednym z głównych czynników ryzyka jego rozwoju nawet bez towarzyszącej marskości wątroby.
WZW B może dawać też tak zwane powikłania pozawątrobowe, związane z tworzeniem się kompleksów immunologicznych i ich odkładaniem w naczyniach oraz narządach. Należą do nich między innymi kłębuszkowe zapalenie nerek, guzkowe zapalenie tętnic, krioglobulinemia mieszana, a nawet zapalenie mięśnia sercowego czy zespół Guillaina-Barrégo.
Skuteczna, powszechna profilaktyka szczepieniowa jest więc nie tylko kwestią indywidualnego zdrowia, ale ma ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego. W Polsce, odkąd w 1994 roku wprowadzono powszechne szczepienia noworodków, liczba nowych zachorowań na WZW B drastycznie spadła – z poziomu 45 przypadków na 100 000 mieszkańców na początku lat 80. do wartości poniżej 10 na 100 000 mieszkańców obecnie.
Nie. Szczepionka przeciwko WZW B zawiera wyłącznie oczyszczone białko powierzchniowe wirusa (HBsAg), które jest produkowane przez komórki drożdżowe metodą inżynierii genetycznej. Preparat nie zawiera żadnych kompletnych cząstek wirusowych ani wirusowego DNA, dlatego absolutnie nie jest w stanie wywołać zakażenia ani samej żółtaczki. Jedyne reakcje, jakie mogą wystąpić po szczepieniu, to typowe odczyny poszczepienne: miejscowy ból, zaczerwienienie w miejscu wkłucia, rzadziej krótkotrwałe podwyższenie temperatury ciała.
U zdrowych osób, które przeszły pełny cykl trzech dawek szczepionki, odporność utrzymuje się przez co najmniej 20 lat, a prawdopodobnie przez całe życie. Wynika to z mechanizmu pamięci immunologicznej – nawet jeśli poziom mierzalnych przeciwciał anty-HBs z czasem spada, układ odpornościowy „pamięta” antygen i jest w stanie szybko wyprodukować odpowiedź ochronną przy kontakcie z wirusem. U zdrowych, prawidłowo zaszczepionych osób nie zaleca się podawania dawek przypominających ani rutynowego sprawdzania poziomu przeciwciał.
Zdecydowanie tak. Szczepienie jest wskazane dla wszystkich dorosłych, którzy nie przeszli pełnego cyklu szczepień przeciwko WZW B, a szczególnie dla osób z grup ryzyka. Do szczepienia w wieku dorosłym kwalifikują się m.in. pracownicy służby zdrowia, studenci kierunków medycznych, osoby często zmieniające partnerów seksualnych, osoby podróżujące do krajów o wysokiej endemiczności WZW B, pacjenci dializowani, chorzy na cukrzycę, osoby zakażone HCV i wiele innych. Osobom urodzonym przed 1994 rokiem (czyli przed wprowadzeniem powszechnych szczepień noworodków w Polsce) zaleca się weryfikację statusu szczepień.
Nie. Wirus HBV nie przenosi się drogą kropelkową, przez ściskanie dłoni, uściski, wspólne używanie sztućców ani przez kichanie i kaszel. Do zakażenia konieczny jest kontakt z krwią, nasieniem, wydzieliną z pochwy lub innymi płynami ustrojowymi osoby zakażonej. Wirus przenosi się przez kontakty seksualne bez zabezpieczenia, zakłucia igłą, tatuowanie lub piercing przy użyciu niesterylnego sprzętu, transfuzje krwi oraz z zakażonej matki na dziecko podczas porodu.
HBsAg to antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B – białko z otoczki wirusa, które jest obecne we krwi podczas aktywnego zakażenia. Jego wykrycie w badaniu laboratoryjnym oznacza, że dana osoba jest zakażona HBV. Anty-HBs to natomiast przeciwciała wytworzone przez układ odpornościowy w odpowiedzi na kontakt z HBsAg – czy to podczas naturalnej infekcji, czy po szczepieniu. Obecność anty-HBs na poziomie co najmniej 10 j.m./l jest dowodem odporności na zakażenie WZW B.
To zależy od przebiegu zakażenia. Osoby, które przebyły ostre WZW B i całkowicie wyzdrowiały (doszło do samoistnej eliminacji wirusa i wytworzenia przeciwciał anty-HBs) są naturalnie uodpornione i nie wymagają szczepienia. Jednak przed podjęciem decyzji o szczepieniu należy wykonać badania serologiczne, które potwierdzą status immunologiczny. Decyzję podejmuje lekarz na podstawie wyników badań.
Pośrednio – tak. Szczepionka nie jest bezpośrednio szczepionką przeciwnowotworową, ale chroni przed zakażeniem HBV, które jest jednym z głównych czynników ryzyka raka wątrobowokomórkowego. Badania epidemiologiczne z krajów, które wcześnie wdrożyły powszechne programy szczepień (m.in. z Tajwanu), jednoznacznie pokazują, że masowe szczepienia noworodków doprowadziły do istotnego zmniejszenia częstości występowania raka wątroby w kolejnych pokoleniach. Z tego względu szczepionka przeciwko WZW B jest przez Światową Organizację Zdrowia uznawana za pierwszą w historii szczepionkę przeciwnowotworową.
