Rapamune - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Rapamune?

Profilaktyka odrzucenia przeszczepu nerki

Rapamune jest wskazany w profilaktyce odrzucenia przeszczepu u dorosłych biorców przeszczepów nerki, obarczonych małym lub umiarkowanym ryzykiem immunologicznym. Preparat zawiera syrolimus — substancję czynną zaliczaną do grupy leków immunosupresyjnych, które działają na szlak sygnalizacyjny mTOR (mammalian Target of Rapamycin). Mechanizm działania syrolimusa opiera się na wiązaniu się z białkiem cytozolowym FKBP-12, a powstały kompleks FKBP-12-syrolimus hamuje aktywację kinazy mTOR, co w konsekwencji blokuje specyficzne szlaki przewodzenia sygnałów wewnątrz komórki. Ostatecznym wynikiem tego działania jest zahamowanie aktywacji limfocytów T, co prowadzi do tłumienia odpowiedzi imumonlogicznej organizmu.

W praktyce klinicznej Rapamune stosuje się w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi. Zalecane jest stosowanie początkowo w kombinacji z cyklosporyną w mikroemulsji oraz kortykosteroidami przez okres od dwóch do trzech miesięcy po transplantacji nerki. Po tym okresie, w fazie terapii podtrzymującej, preparat stosuje się jedynie w skojarzeniu z kortykosteroidami — pod warunkiem stopniowego odstawiania cyklosporyny w mikroemulsji w ciągu od czterech do ośmiu tygodni. Takie podejście terapeutyczne ma na celu ograniczenie długoterminowej nefrotoksyczności związanej ze stosowaniem inhibitorów kalcyneuryny przy jednoczesnym utrzymaniu odpowiedniej immunosupresji.

Lek nie jest zalecany dla pacjentów po przeszczepieniu nerki z dużym ryzykiem immunologicznym, ponieważ nie przeprowadzono odpowiednich badań w tej grupie. Równie istotne jest, że bezpieczeństwo i skuteczność preparatu w terapii immunosupresyjnej u pacjentów z przeszczepionym wątrobą lub płucami nie zostało ustalone — dlatego w tych przypadkach nie zaleca się stosowania tego produktu.

Sporadyczna limfangioleiomiomatoza (S-LAM)

Rapamune jest również wskazany do stosowania w leczeniu sporadycznej limfangioleiomiomatozy — rzadkiej, postępującej choroby płuc, która dotyka przede wszystkim kobiety w wieku rozrodczym. Schorzenie to charakteryzuje się naciekaniem tkanki płucnej przez komórki przypominające komórki mięśni gładkich, które wykazują mutacje inaktywujące w genach TSC (tuberous sclerosis complex). W wyniku utraty funkcji genów TSC dochodzi do patologicznej aktywacji szlaku sygnalizacyjnego mTOR, co prowadzi do proliferacji komórek LAM oraz uwalniania limfangiogennych czynników wzrostu. Syrolimus, blokując ten szlak, ma na celu hamowanie proliferacji komórek LAM i tym samym spowalnianie postępu choroby płucnej.

Najczęstszym objawem sporadycznej limfangioleiomiomatozy jest duszność, która ulega nasileniu z postępem schorzenia. Preparat jest wskazany w przypadkach, gdy pacjentka ma umiarkowaną chorobę płuc lub pogarszającą się czynnością płuc. Leczenie powinno być rozpoczęte i nadzorowane przez odpowiednio wykwalifikowanego lekarza specjalistę. Dane z badań klinicznych wykazały, że u pacjentów z S-LAM stosujących syrolimus zmiany FEV1 (natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej) uległy stabilizacji w porównaniu z grupą placebo, co oznacza, że lek wpływa na spowolnienie ubytu czynności płucnej.

Aktualna ulotka leku Rapamune

Jaki jest skład Rapamune, jakie substancje zawiera?

Rapamune dostępny jest w kilku postaciach farmaceutycznych, każda z nich ma nieco inny skład pod względem substancji pomocniczych. Substancją czynną we wszystkich postaciach jest syrolimus.

Roztwór doustny (1 mg/ml)

Każdy mililitr roztworu zawiera 1 mg syrolimusa. Butelka standardowa zawiera 60 ml roztworu, czyli łącznie 60 mg substancji czynnej. Roztwór ma barwę jasnożółtą lub żółtą. Substancje pomocnicze o znanym działaniu to etanol (do 25 mg na ml), glikol propylenowy (około 350 mg na ml) oraz olej sojowy (20 mg na ml). Pełny skład substancji pomocniczych obejmuje ponadto polisorbat 80 oraz phosal 50 PG (w skład którego wchodzą fosfatydylocholina, mono- i diglicerydy, palmitynian askorbylu oraz kwasy tłuszczowe z soi).

Tabletki drażowane (0,5 mg / 1 mg / 2 mg)

Preparaty w formie tabletek drażowanych dostępne są w trzech mocy:

• Rapamune 0,5 mg — beżowa, trójkątna tabletka drażowana z napisem „RAPAMUNE 0,5 mg"; zawiera 0,5 mg syrolimusa oraz 86,4 mg laktozy jednowodnej i 215,7 mg sacharozy
• Rapamune 1 mg — biała, trójkątna tabletka drażowana z napisem „RAPAMUNE 1 mg"; zawiera 1 mg syrolimusa oraz 86,4 mg laktozy jednowodnej i 215,8 mg sacharozy
• Rapamune 2 mg — żółtawobeżowa, trójkątna tabletka drażowana z napisem „RAPAMUNE 2 mg"; zawiera 2 mg syrolimusa oraz 86,4 mg laktozy jednowodnej i 214,4 mg sacharozy

Rdzeń tabletki we wszystkich mocy zawiera laktoza jednowodna, makrogol, magnezu stearynian i talk. Otoczka tabletki składa się z makrogolu, glicerolu monooleianu, powłoki nabłyszczającej (szelaku), wapnia siarczan, celuloza mikrokrystaliczna, sacharoza, tytanu dwutlenku, poloksamer 188, alfa-tokoferolu, powidonu i wosku Carnauba. Tabletki 0,5 mg oraz 2 mg zawierają dodatkowo żelaza tlenek żółty i żelaza tlenek brązowy (E172).

Co zrobić w przypadku przedawkowania Rapamune?

Doświadczenie kliniczne z przedawkowaniem syrolimusu jest ograniczone. W jednym opisanym przypadku pacjent przyjął 150 mg preparatu, co spowodowało incydent migotania przedsionków. W razie przedawkowania objawy niepożądane są co do zasady tożsame z tymi wymienionymi w punkcie dotyczącym skutków ubocznych.

W przypadku podejrzenia przedawkowania należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym lub zgłosić się na ostry dyżur do najbliższego szpitala, zabierając ze sobą opakowanie leku — nawet jeśli jest ono puste. Leczenie w przypadku przedawkowania ma charakter objawowy.

Należy mieć na uwadze, że syrolimus wykazuje słabą rozpuszczalność w wodzie oraz silne wiązanie z erytrocytami i białkami osocza. Z tego względu dializowanie syrolimusa nie jest uzasadnione, ponieważ substancja ta prawdopodobnie nie będzie ulegać eliminacji tą drogą w znaczącym stopniu.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Rapamune – czy mogę spożywać alkohol?

Sposób przyjmowania pokarmu oraz wybór napojów mają znaczące wpływ na wchłanianie i stężenie syrolimusa w krwi, dlatego należy stosować się do poniższych zaleceń.

Przyjmowanie z pokarmem

Rapamune należy zawsze przyjmować w ten sam sposób — albo konsekwentnie z pokarmem, albo konsekwentnie bez niego. Zmiana sposobu przyjmowania (np. raz z jedzeniem, raz bez) może powodować wahania stężenia leku w krwi, co może prowadzić do niepredykowalnych zmian w siłe immunosupresji. U pacjentów przyjmujących tabletki z bogatotłuszczowym posiłkiem odnotowano zwiększenie wartości Cmax o 65%, tmax o 32% i AUC o 23%, co potwierdza znaczący wpływ pokarmu na farmakokinetykę preparatu.

Sok grejpfrutowy — bezwzględnie zakazany

Sok grejpfrutowy nie może być spożywany podczas stosowania Rapamune. Substancje zawarte w soku wpływają na metabolizm z udziałem izoenzymu CYP3A4, co może prowadzić do istotnego zwiększenia stężenia syrolimusa we krwi i ryzyka przedawkowania. Roztwór doustny nie może być również rozcieńczany sokiem grejpfrutowym — dozwolone są wyłącznie woda lub sok pomarańczowy.

Alkohol

Roztwór doustny Rapamune zawiera do 3,17% objętościowo etanolu (alkoholu). Dawka nasycająca 6 mg zawiera do 150 mg alkoholu, co odpowiada mniej więcej 3,8 ml piwa lub 1,58 ml wina. Taka ilość alkoholu może być szkodliwa dla osób z chorobą alkoholową. Dawka podtrzymująca 4 mg lub mniejsza zawiera mniejszą ilość etanolu (100 mg lub mniej), która jest prawdopodobnie za mała, by być szkodliwa. Tabletki drażowane nie zawierają etanolu.

Czy można stosować Rapamune w okresie ciąży i karmienia piersią?

Rapamune nie zaleca się stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ syrolimusa na reprodukcję, przy czym stopień zagrożenia dla człowieka nie został dotychczas w pełni ustalony. U szczurów syrolimus działał toksycznie na zarodek i płód, co przejawiało się zwiększoną śmiertelnością płodów oraz zmniejszeniem ich masy ciała z jednoczesnym opóźnieniem kostnienia szkieletu.

Antykoncepcja

Kobiety w wieku rozrodczym leczone Rapamune powinny stosować skuteczną antykoncepcję zarówno podczas leczenia, jak i w ciągu 12 tygodni po jego zakończeniu. Ponadto, pomimo tego iż w badaniach jednodawkowych nie stwierdzono istotnych interakcji farmakokinetycznych między syrolimusem a doustnymi środkami antykoncepcyjnymi, nie można wykluczyć możliwości zmian w farmakokinetyce przy długoterminowym stosowaniu preparatu, co może wpływać na skuteczność antykoncepcji doustnej.

Karmienie piersią

W trakcie leczenia Rapamune należy przerwać karmienie piersią. Nie wiadomo definitywnie, czy syrolimus przenika do mleka ludzkiego, jednak w badaniach na szczurach stwierdzono radioaktywność w mleku samic podczas laktacji po podaniu syrolimusa znakowanego izotopem radioaktywnym. Z tego względu karmienie piersią jest przeciwwskazane z uwagi na ryzyko narażenia niemowląca na działania niepożądane preparatu.

Płodność

U niektórych pacjentów leczonych Rapamune zaobserwowano zaburzenia parametrów nasienia. W większości przypadków zaburzenia te ustępowały po zaprzestaniu stosowania preparatu.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)