Alimta - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Alimta?

Alimta to lek przeciwnowotworowy zawierający substancję czynną pemetreksed, należący do grupy antagonistów kwasu foliowego. Działa wielokierunkowo, hamując kluczowe enzymy potrzebne komórkom nowotworowym do podziału i wzrostu. Mechanizm jego działania polega na blokowaniu syntazy tymidylowej, reduktazy dihydrofolanowej oraz formylotransferazy rybonukleotydu glicynamidowego, co skutecznie uniemożliwia syntezę DNA i RNA w komórkach nowotworowych.

Lek stosuje się przede wszystkim w leczeniu złośliwego międzybłoniaka opłucnej – rzadkiego, ale agresywnego nowotworu atakującego błonę pokrywającą płuca. W tym wskazaniu Alimta podaje się w skojarzeniu z cisplatyną u pacjentów, którzy wcześniej nie byli poddawani chemioterapii. Złośliwy międzybłoniak opłucnej jest najczęściej związany z narażeniem na azbest i charakteryzuje się trudnym przebiegiem klinicznym.

Drugą główną grupę wskazań stanowi niedrobnokomórkowy rak płuca o histologii innej niż w przeważającym stopniu płaskonabłonkowa. Alimta stosuje się w tym przypadku w kilku sytuacjach klinicznych. Po pierwsze, jako leczenie pierwszego rzutu w skojarzeniu z cisplatyną u pacjentów z rakiem w stadium miejscowo zaawansowanym lub z przerzutami. Po drugie, w monoterapii jako leczenie podtrzymujące u osób, u których nie wystąpiła progresja choroby po początkowej chemioterapii opartej na pochodnych platyny.

Dodatkowo lek znajduje zastosowanie jako leczenie drugiego rzutu w monoterapii u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca w stadium zaawansowanym, u których doszło do progresji choroby po wcześniejszym leczeniu. Istotne jest, że skuteczność leku jest ściśle powiązana z typem histologicznym nowotworu – badania kliniczne wykazały wyraźną przewagę pemetreksedu w rakach o histologii gruczołowej i wielkokomórkowej, podczas gdy w rakach płaskonabłonkowych skuteczność jest znacząco mniejsza.

Lek podaje się wyłącznie dożylnie w postaci infuzji, która trwa około 10 minut. Leczenie wymaga ścisłego nadzoru lekarza onkologa i regularnego monitorowania parametrów krwi oraz funkcji nerek i wątroby. Przed rozpoczęciem terapii oraz w jej trakcie konieczne jest stosowanie suplementacji kwasem foliowym i witaminą B12, co znacząco zmniejsza ryzyko poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ze strony układu krwiotwórczego. Pacjenci otrzymują również premedykację kortykosteroidami w celu ograniczenia ryzyka wystąpienia odczynów skórnych.

Aktualna ulotka leku Alimta

Jaki jest skład Alimta, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku jest pemetreksed w postaci soli sodowej pemetreksedu. Lek dostępny jest w dwóch mocach:

• ALIMTA 100 mg – każda fiolka zawiera 100 mg pemetreksedu (w postaci soli sodowej) oraz około 11 mg sodu
• ALIMTA 500 mg – każda fiolka zawiera 500 mg pemetreksedu (w postaci soli sodowej) oraz około 54 mg sodu

Po rekonstytucji (rozpuszczeniu proszku) każda fiolka zawiera roztwór o stężeniu 25 mg pemetreksedu w każdym mililitrze. Do substancji pomocniczych należą: mannitol (substancja wypełniająca), kwas solny oraz wodorotlenek sodu (służące do regulacji pH roztworu). Lek ma postać liofilizowanego proszku o barwie od białej do jasnożółtej lub zielonożółtej.

Wartość pH przygotowanego roztworu wynosi od 6,6 do 7,8, co zapewnia dobrą tolerancję podczas podawania dożylnego. Zawartość sodu w preparacie jest istotna dla pacjentów na diecie niskosodowej – fiolka 500 mg zawiera 54 mg sodu, co stanowi 2,7% maksymalnego zalecanego dziennego spożycia dla osoby dorosłej.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Alimta?

Zgłaszane przypadki przedawkowania obejmowały objawy takie jak: neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofilów), niedokrwistość, trombocytopenia (zmniejszenie liczby płytek krwi), zapalenie błon śluzowych, polineuropatia czuciowa oraz wysypka. Spodziewane powikłania przedawkowania to przede wszystkim zahamowanie czynności szpiku kostnego objawiające się neutropenią, trombocytopenią i niedokrwistością.

Mogą również wystąpić: zakażenia (z gorączką lub bez), biegunka oraz zapalenie błon śluzowych. Nie istnieje swoista odtrutka na pemetreksed. W przypadku podejrzenia przedawkowania konieczne jest natychmiastowe monitorowanie pacjenta poprzez wykonywanie badań morfologii krwi oraz wdrożenie leczenia podtrzymującego w razie potrzeby.

W sytuacji przedawkowania należy rozważyć zastosowanie folanu wapnia lub kwasu foliowego, które mogą częściowo antagonizować działanie pemetreksedu. Każdy przypadek przedawkowania wymaga hospitalizacji i ścisłego nadzoru medycznego z monitorowaniem funkcji życiowych oraz parametrów hematologicznych. Leczenie jest objawowe i wspomagające – nie ma możliwości usunięcia leku z organizmu poprzez dializ ze względu na jego wiązanie z białkami osocza.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Alimta – czy mogę spożywać alkohol?

W dokumentacji leku nie ma szczegółowych ograniczeń dotyczących diety podczas stosowania pemetreksedu. Najważniejsze jest obowiązkowe przyjmowanie kwasu foliowego (350-1000 mikrogramów dziennie) oraz witaminy B12 zgodnie z zaleceniami lekarza – są to kluczowe elementy terapii ograniczające toksyczność leku.

Nie ma bezpośrednich informacji o interakcji pemetreksedu z alkoholem w dokumentacji produktu. Należy jednak pamiętać, że alkohol może:

• Obciążać wątrobę, której sprawność jest monitorowana podczas terapii
• Nasilać nudności i wymioty, które są częstymi działaniami niepożądanymi leku
• Zwiększać ryzyko odwodnienia, szczególnie przy występowaniu biegunki
• Osłabiać ogólną kondycję organizmu walczącego z chorobą nowotworową

Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas chemioterapii. W przypadku wątpliwości dotyczących diety należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub dietetykiem onkologicznym. Ważne jest również odpowiednie nawodnienie organizmu, szczególnie gdy lek podawany jest w skojarzeniu z cisplatyną – pacjent powinien przyjmować odpowiednią ilość płynów przed i po chemioterapii.

Czy można stosować Alimta w okresie ciąży i karmienia piersią?

Ciąża: Nie ma danych dotyczących stosowania pemetreksedu u kobiet w ciąży. Jako antymetabolit podobnie jak inne leki tej grupy, pemetreksed przypuszczalnie powoduje poważne uszkodzenia płodu. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na rozrodczość, w tym zmniejszoną zdolność płodów do życia, zmniejszenie masy ciała płodów, niepełne kostnienie oraz rozszczep podniebienia.

Leku nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że po starannym rozważeniu potrzeb matki i ryzyka dla płodu okaże się to absolutnie konieczne. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję podczas leczenia i przez 6 miesięcy po przyjęciu ostatniej dawki. Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje ciążę, musi natychmiast poinformować o tym lekarza.

Karmienie piersią: Nie wiadomo, czy pemetreksed przenika do mleka matki. Nie można wykluczyć występowania działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią. W okresie leczenia należy bezwzględnie zaprzestać karmienia piersią – jest to przeciwwskazanie bezwzględne do stosowania leku.

Płodność: Pemetreksed może uszkadzać materiał genetyczny. U mężczyzn w badaniach na zwierzętach obserwowano szkodliwy wpływ na reprodukcję, w tym zmniejszoną płodność i zanik jąder. Zaleca się, aby mężczyźni nie starali się o poczęcie dziecka podczas leczenia i przez 3 miesiące po jego zakończeniu oraz stosowali w tym czasie skuteczne metody antykoncepcji. Ze względu na możliwość wywołania trwałej niepłodności, przed rozpoczęciem leczenia mężczyźni mogą rozważyć przechowanie nasienia w specjalistycznym ośrodku.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)