Choroba Leśniowskiego i Crohna to przewlekłe, nieswoiste zapalenie jelit, które wymaga długotrwałego leczenia farmakologicznego. Pacjenci często poszukują informacji o dostępnych opcjach terapeutycznych, które mogą pomóc w kontrolowaniu objawów i utrzymaniu remisji. W aptekach dostępne są różne grupy leków – od preparatów przeciwzapalnych, przez leki immunosupresyjne, aż po nowoczesne terapie biologiczne. Każda grupa ma swoje specyficzne wskazania i sposób działania. Jakie leki stosuje się w chorobie Leśniowskiego i Crohna i jak działają? Odpowiedź znajdziecie w tym artykule.
Spis treści
Czym jest choroba Leśniowskiego i Crohna?
Choroba Leśniowskiego i Crohna należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit i może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego – od jamy ustnej do odbytu. Charakteryzuje się odcinkowymi zmianami zapalnymi przedzielonymi fragmentami zdrowymi. Proces zapalny obejmuje wszystkie warstwy ściany jelita, prowadząc do jej zniszczenia, włóknienia oraz powstawania przetok i zwężeń.
Choroba ma przebieg przewlekły z naprzemiennymi okresami zaostrzeń i remisji. Do głównych objawów należą ból brzucha, biegunka, gorączka, zmniejszenie masy ciała oraz ogólne osłabienie. Lokalizacja objawów zależy od zajętego odcinka przewodu pokarmowego – najczęściej dotyczy końcowego odcinka jelita krętego.
Sprawdź ulotki i opinie pacjentów o przykładowych lekach stosowanych w leczeniu chorób układu pokarmowego: leki na wrzody żołądka i dwunastnicy (Pylera, Lanzul, Emanera), leki na chorobę Leśniowskiego-Crohna / zapalenia jelit (Hyrimoz, Hulio, Asamax, Entyvio), oczyszczanie jelit (Citrafleet), leczenie biegunek (Stoperan, Loperamid APTEO MED, Loperamid WZF, Nifuroksazyd Aflofarm, Nifuroksazyd Polfarmex, Carbo Medicinalis MF, Hidrasec, Enterol), leki na zgagę (Bioprazol Bio Max) leki przeczyszczające (Dulcobis, Pikopil), inne dolegliwości układu pokarmowego (Prokit, Zulbex, Dexilant, Trimesan, Salaza, Debretin, Ircolon, Raphacholin C).
Glikokortykosteroidy w leczeniu choroby Crohna
Encorton (prednizon)
Encorton zawiera prednizon – syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym. Prednizon jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu zaostrzeń choroby Leśniowskiego i Crohna. Lek działa poprzez hamowanie procesu zapalnego i zmniejszanie aktywności układu immunologicznego. Encorton stosuje się doustnie, zwykle w dawkach 40-60 mg dziennie na początku leczenia, z następową stopniową redukcją. Prednizon może powodować szereg działań niepożądanych, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, dlatego nie jest zalecany w leczeniu podtrzymującym remisję.
Budenofalk (budezonid)
Budenofalk zawiera budezonid – glikokortykosteroid o miejscowym działaniu przeciwzapalnym. W przeciwieństwie do tradycyjnych steroidów, budezonid ma ograniczone działanie ogólnoustrojowe dzięki wysokiemu metabolizmowi w wątrobie. Preparat Budenofalk dostępny jest w postaci kapsułek o kontrolowanym uwalnianiu, które dostarczają lek bezpośrednio do jelita krętego i kątnicy. Budezonid jest szczególnie skuteczny w łagodnej do umiarkowanej chorobie Crohna z zajęciem jelita krętego. Lek powoduje mniej działań niepożądanych systemowych niż inne glikokortykosteroidy.
Leki immunosupresyjne
Imuran (azatiopryna)
Imuran zawiera azatioprynę – lek immunosupresyjny stosowany w długotrwałym leczeniu podtrzymującym remisję. Azatiopryna działa poprzez hamowanie syntezy DNA w komórkach układu immunologicznego, co prowadzi do zmniejszenia odpowiedzi zapalnej. Preparat Imuran rozpoczyna się zwykle od dawki 2-2,5 mg/kg masy ciała dziennie. Działanie terapeutyczne azatiopryny może być opóźnione o 2-3 miesiące od rozpoczęcia leczenia. Lek wymaga regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych, szczególnie morfologii krwi i prób wątrobowych.
Metotrexat Ebewe (metotreksat)
Metotrexat Ebewe zawiera metotreksat – antagonistę kwasu foliowego o działaniu immunosupresyjnym i przeciwzapalnym. Metotreksat stosuje się jako lek drugiego rzutu u pacjentów nietolerujących azatiopryny lub przy jej nieskuteczności. Preparat podaje się raz w tygodniu w dawce 15-25 mg, najczęściej drogą podskórną lub domięśniową. Metotreksat wymaga jednoczesnego podawania kwasu foliowego w celu zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych. Lek może powodować hepatotoksyczność, dlatego konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby.
Leki biologiczne
| Nazwa handlowa | Substancja czynna | Mechanizm działania | Sposób podania |
|---|---|---|---|
| Remicade | infliksymab | Inhibitor TNF-α | Dożylnie |
| Humira | adalimumab | Inhibitor TNF-α | Podskórnie |
| Entyvio | wedolizumab | Antagonista integrin | Dożylnie |
| Stelara | ustekinumab | Inhibitor interleukiny-12/23 | Podskórnie/dożylnie |
Remicade (infliksymab)
Remicade zawiera infliksymab – monoklonalne przeciwciało skierowane przeciwko czynnikowi martwicy nowotworów alfa (TNF-α). Infliksymab był pierwszym lekiem biologicznym zarejestrowanym w leczeniu choroby Crohna i do dziś pozostaje jednym z najskuteczniejszych preparatów. Lek Remicade podaje się dożylnie w dawce 5 mg/kg masy ciała w tygodniach 0, 2, 6, a następnie co 8 tygodni. Infliksymab skutecznie indukuje i podtrzymuje remisję, a także goi przetoki w chorobie Crohna. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykluczenie aktywnych zakażeń, szczególnie gruźlicy.
Humira (adalimumab)
Humira zawiera adalimumab – w pełni ludzkie monoklonalne przeciwciało przeciwko TNF-α. Adalimumab charakteryzuje się mniejszą immunogennością niż infliksymab, co zmniejsza ryzyko reakcji alergicznych. Preparat Humira podaje się podskórnie w dawce 160 mg w tygodniu 0, 80 mg w tygodniu 2, a następnie 40 mg co 2 tygodnie. Adalimumab można stosować w monoterapii lub w skojarzeniu z lekami immunosupresyjnymi. Lek jest szczególnie skuteczny u pacjentów z przetokami okołoodbytowymi w przebiegu choroby Crohna.
Antybiotyki w chorobie Crohna
Metronidazol (Metronidazol Polpharma)
Metronidazol Polpharma zawiera metronidazol – antybiotyk o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwpasożytniczym. W chorobie Crohna metronidazol stosuje się głównie w leczeniu przetok okołoodbytowych oraz jako lek wspomagający w zaostrzeniach choroby. Preparat działa poprzez zakłócanie syntezy DNA bakterii beztlenowych. Metronidazol podaje się zwykle w dawce 400-500 mg 3 razy dziennie przez 2-3 tygodnie. Lek może powodować metaliczny posmak w ustach oraz interakcje z alkoholem.
Cipronex (cyprofloksacyna)
Cipronex zawiera cyprofloksacynę – antybiotyk z grupy fluorochinolonów o szerokim spektrum działania. Cyprofloksacyna jest często stosowana w skojarzeniu z metronidazolem w leczeniu powikłań septycznych choroby Crohna. Lek Cipronex działa poprzez hamowanie DNA-gyrazy bakterii, co prowadzi do ich śmierci. Cyprofloksacynę podaje się zwykle w dawce 500-750 mg 2 razy dziennie. Preparat jest szczególnie skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych i niektórych bakterii Gram-dodatnich.
Leki objawowe
Loperamid (Imodium)
Imodium zawiera loperamid – lek przeciwbiegunkowy z grupy opioidów, który nie przenika przez barierę krew-mózg. Loperamid działa poprzez zwiększenie czasu pasażu jelitowego i zmniejszenie częstości wypróżnień. Preparat Imodium stosuje się objawowo w leczeniu biegunki w chorobie Crohna, szczególnie w okresach remisji. Lek podaje się w dawce początkowej 4 mg, a następnie 2 mg po każdym luźnym wypróżnieniu, maksymalnie 16 mg dziennie. Loperamid jest przeciwwskazany w zaostrzeniach choroby z powodu ryzyka toksycznego rozszerzenia okrężnicy.
Cholestyramin (Questran)
Questran zawiera cholestyraminę – żywicę wiążącą kwasy żółciowe stosowaną w leczeniu biegunki po resekcji jelita krętego. Cholestyramin wiąże kwasy żółciowe w jelicie, zapobiegając ich drażniącemu działaniu na błonę śluzową jelita grubego. Preparat jest szczególnie użyteczny u pacjentów po usunięciu końcowego odcinka jelita krętego, gdzie dochodzi do zaburzeń wchłaniania kwasów żółciowych. Questran podaje się zwykle w dawce 4-8 g 1-3 razy dziennie przed posiłkami. Lek może zmniejszać wchłanianie innych leków, dlatego należy zachować odpowiednie odstępy czasowe między podaniem.
Zobacz także: wszystkie leki stosowane w leczeniu choroby Leśniowskiego-Crohna
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy choroba Leśniowskiego i Crohna jest uleczalna?
Choroba Leśniowskiego i Crohna jest przewlekłą chorobą zapalną, której obecnie nie można całkowicie wyleczyć. Leczenie ma na celu kontrolowanie objawów, utrzymanie remisji i zapobieganie powikłaniom. Przy odpowiedniej terapii większość pacjentów może prowadzić normalne życie.
Jak długo trwa leczenie choroby Crohna?
Leczenie choroby Crohna jest długotrwałe i zwykle trwa przez całe życie. Glikokortykosteroidy stosuje się krótkotrwale podczas zaostrzeń, natomiast leki immunosupresyjne i biologiczne – długoterminowo w celu utrzymania remisji.
Czy leki biologiczne są bezpieczne w długotrwałym stosowaniu?
Leki biologiczne są generally bezpieczne przy odpowiednim monitorowaniu. Zwiększają jednak ryzyko zakażeń, dlatego konieczne są regularne badania kontrolne i szczepienia ochronne przed rozpoczęciem terapii.
Jakie są najczęstsze działania niepożądane leków w chorobie Crohna?
Najczęstsze działania niepożądane to: dla steroidów – zwiększenie masy ciała, osteoporoza, zaburzenia nastroju; dla leków immunosupresyjnych – zwiększone ryzyko zakażeń, zaburzenia funkcji wątroby; dla leków biologicznych – reakcje w miejscu wstrzyknięcia, zwiększone ryzyko zakażeń.
Czy można stosować leki na chorobę Crohna w ciąży?
Niektóre leki można bezpiecznie stosować w ciąży (np. niektóre leki biologiczne, mesalazyna), inne są przeciwwskazane (metotreksat). Decyzję o kontynuacji lub zmianie leczenia w ciąży zawsze podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka.
Bibliografia
- Encorton charakterystyka produktu leczniczego
- Budenofalk charakterystyka produktu leczniczego
- Imuran charakterystyka produktu leczniczego
- Metotrexat Ebewe charakterystyka produktu leczniczego
- Remicade charakterystyka produktu leczniczego
- Humira charakterystyka produktu leczniczego
- Entyvio charakterystyka produktu leczniczego
- Stelara charakterystyka produktu leczniczego
- Metronidazol Polpharma charakterystyka produktu leczniczego
- Cipronex charakterystyka produktu leczniczego
- Imodium charakterystyka produktu leczniczego
- Questran charakterystyka produktu leczniczego
- Gordon H, Minozzi S, Kopylov U, Verstockt B, Chaparro M, Buskens C, Warusavitarne J, Agrawal M, Allocca M, Atreya R, Battat R, Bettenworth D, Bislenghi G, Brown SR, Burisch J, Casanova MJ, Czuber-Dochan W, de Groof J, El-Hussuna A, Ellul P, Fidalgo C, Fiorino G, Gisbert JP, Sabino JG, Hanzel J, Holubar S, Iacucci M, Iqbal N, Kapizioni C, Karmiris K, Kobayashi T, Kotze PG, Luglio G, Maaser C, Moran G, Noor N, Papamichael K, Peros G, Reenaers C, Sica GS, Sigall-Boneh R, Vavricka SR, Yanai H, Myrelid P, Adamina M, Raine T; ECCO working group. ECCO Guidelines on Therapeutics in Crohn’s Disease: Medical Treatment. J Crohns Colitis. 2024;18(10):1531-1555. DOI: 10.1093/ecco-jcc/jjae091 PMID: 38877997
- Su H, Xiao S, Liang Z, Xun T, Zhang J, Yang X. Systematic review and bayesian network meta-analysis: comparative efficacy and safety of six commonly used biologic therapies for moderate-to-severe Crohn’s disease. Front Pharmacol. 2025;15:1475222. DOI: 10.3389/fphar.2024.1475222 PMID: 39911832
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
Zobacz także spis leków stosowanych w gastrologii. Znajdziesz tu między innymi wykaz leków na biegunkę, leki stosowane w leczeniu niestrawności, lekarstwa na wzdęcia, preparaty stosowane w chorobie Leśniowskiego-Crohna a także leki na wrzody żołądka oraz leki stosowane w chorobach wątroby. Męczy Cię zgaga? Sprawdź listę leków na refluks.
