Menopur

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Menopur?

Menopur to lek hormonalny zawierający menotropinę, która jest mieszanką dwóch naturalnych hormonów: hormonu folikulotropowego (FSH) oraz hormonu luteinizującego (LH). Substancje te są uzyskiwane z moczu kobiet po menopauzie i odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Preparat stosuje się w leczeniu niepłodności, gdzie wspomaganie procesów hormonalnych jest niezbędne dla osiągnięcia ciąży lub poprawy parametrów nasienia.

U kobiet lek ten znajduje zastosowanie przede wszystkim w dwóch głównych wskazaniach. Po pierwsze, stosuje się go u pacjentek z brakiem owulacji, w tym u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS), które nie reagują na leczenie cytrynianem klomifenu. W takich przypadkach Menopur stymuluje jajniki do wytwarzania i dojrzewania komórek jajowych, umożliwiając wystąpienie owulacji i zwiększając szanse na naturalną koncepcję.

Po drugie, preparat jest powszechnie wykorzystywany w programach wspomaganego rozrodu, takich jak zapłodnienie pozaustrojowe (IVF), przeniesienie zarodka (ET), przeniesienie gamety do jajowodu (GIFT) czy śródcytoplazmatyczne wstrzyknięcie plemnika do komórki jajowej (ICSI). W tym kontekście lek wspomaga rozwój mnogich pęcherzyków jajnikowych, co zwiększa liczbę dostępnych komórek jajowych do pobrania i dalszych procedur medycznych. Proces ten, zwany kontrolowaną hiperstymulacją jajników, jest kluczowy dla powodzenia technik rozrodu wspomaganego.

U mężczyzn Menopur stosuje się w leczeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego, czyli stanu, w którym jądra wytwarzają niewystarczającą ilość plemników z powodu niedoboru hormonów gonadotropowych (FSH i LH). Terapia ta ma na celu poprawę spermatogenezy, czyli procesu tworzenia komórek plemnikowych, co może przyczynić się do zwiększenia płodności u mężczyzn z tą diagnozą.

Mechanizm działania menotropiny opiera się na stymulacji receptorów hormonalnych w jajnikach lub jądrach. U kobiet FSH pobudza wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, podczas gdy LH wspomaguje końcowe etapy dojrzewania komórki jajowej oraz procesy związane z owulacją i tworzeniem ciałka żółtego. U mężczyzn LH stymuluje komórki Leydiga w jądrach do produkcji testosteronu, który jest niezbędny dla prawidłowej spermatogenezy, natomiast FSH działa na komórki Sertoliego, wspierając rozwój plemników.

Ważne jest, aby przed rozpoczęciem terapii lekiem Menopur lekarz przeprowadził dokładną ocenę przyczyn niepłodności u obojga partnerów oraz wykluczył inne schorzenia wymagające odmiennego leczenia, takie jak niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemia czy nowotwory przysadki mózgowej lub podwzgórza. Leczenie wymaga ścisłego monitorowania medycznego, w tym regularnych badań ultrasonograficznych i oznaczeń hormonalnych we krwi, aby ocenić odpowiedź organizmu na terapię i dostosować dawkowanie.

Terapia hormonalna z użyciem menotropiny jest zazwyczaj elementem kompleksowego protokołu leczenia niepłodności i często łączona jest z innymi lekami hormonalnymi, takimi jak ludzka gonadotropina kosmówkowa (hCG), która podawana jest w celu wywołania ostatecznego dojrzewania komórki jajowej i owulacji. Pomyślne stosowanie preparatu wymaga indywidualnego podejścia do każdego pacjenta oraz precyzyjnego dostosowania dawki i schematu leczenia do specyfiki przypadku.

Aktualna ulotka leku Menopur

Jaki jest skład Menopur, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku Menopur jest menotropina (Menotropinum), czyli wysoce oczyszczona ludzka gonadotropina menopauzalna (hMG). Preparat zawiera równe proporcje dwóch hormonów: FSH i LH. W zależności od postaci farmaceutycznej i mocy, jedna dawka może zawierać:

• 75 IU FSH + 75 IU LH (postać proszek i rozpuszczalnik)
• 150 IU FSH + 150 IU LH (postać proszek i rozpuszczalnik)
• 600 IU FSH + 600 IU LH (postać proszek i rozpuszczalnik oraz roztwór we wstrzykiwaczu)
• 1200 IU FSH + 1200 IU LH (postać proszek i rozpuszczalnik oraz roztwór we wstrzykiwaczu)

Pozostałe składniki w postaci proszku to: laktoza jednowodna, polisorbat 20, sodu wodorotlenek, kwas solny (do korekty pH), a w przypadku wyższych mocy również disodu fosforan siedmiowodny oraz kwas fosforowy stężony.

Rozpuszczalnik w postaci proszku i rozpuszczalnika zawiera: chlorek sodu, wodę do wstrzykiwań oraz kwas solny 10% (do korekty pH).

Roztwór we wstrzykiwaczu oprócz menotropiny zawiera: fenol, metioninę, argininy chlorowodorek, polisorbat 20, sodu wodorotlenek, kwas solny rozcieńczony oraz wodę do wstrzykiwań. Fenol pełni rolę konserwującą, a metakrezol w niektórych postaciach służy jako substancja konserwująca.

Lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na jedną dawkę, co oznacza, że jest uznawany za zasadniczo wolny od sodu i może być stosowany przez osoby na diecie niskosodowej.

Kobiety z brakiem owulacji

Leczenie należy rozpocząć w ciągu pierwszych 7 dni cyklu miesiączkowego (dzień 1. to pierwszy dzień krwawienia miesiączkowego). Lek podaje się codziennie przez co najmniej 7 dni.

Dawka początkowa: zwykle od 75 IU FSH + 75 IU LH do 150 IU FSH + 150 IU LH na dobę. W zależności od reakcji pacjentki dawkę można stopniowo zwiększać do maksymalnie 225 IU FSH + 225 IU LH na dobę. Określoną dawkę należy podawać przez co najmniej 7 dni przed dokonaniem jej zmiany. Zaleca się zwiększanie dawki o 37,5 IU FSH + 37,5 IU LH, lecz nie więcej niż o 75 IU FSH + 75 IU LH przy każdej zmianie. Cykl leczenia należy przerwać, jeśli po 4 tygodniach nie stwierdza się reakcji.

Gdy uzyskana reakcja jest zadowalająca, następnego dnia po ostatnim wstrzyknięciu leku podaje się pojedyncze wstrzyknięcie hCG w dawce od 5000 IU do 10 000 IU. Zaleca się odbycie stosunku płciowego w dniu podania oraz w następnym dniu po podaniu hCG, alternatywnie można wykonać inseminację.

Kobiety w programach wspomaganego rozrodu

Jeśli pacjentka otrzymuje również agonistu GnRH, podawanie leku należy rozpocząć około 2 tygodnie po rozpoczęciu leczenia agonistą. W przypadku stosowania antagonisty GnRH leczenie rozpoczyna się 2. lub 3. dnia cyklu miesiączkowego.

Dawka początkowa: od 150 IU FSH + 150 IU LH do 225 IU FSH + 225 IU LH na dobę, podawana codziennie przez co najmniej 5 dni. W zależności od reakcji dawka może zostać zwiększona do maksymalnie 450 IU FSH + 450 IU LH na dobę. Nie należy zwiększać dawki jednorazowo o więcej niż 150 IU FSH + 150 IU LH. Leczenie zwykle nie powinno trwać dłużej niż 20 dni.

Po stwierdzeniu wystarczającej liczby pęcherzyków jajnikowych odpowiedniej wielkości pacjentka otrzymuje pojedyncze wstrzyknięcie hCG w dawce do 10 000 IU w celu wywołania owulacji.

Mężczyźni z niedoborem gonadotropin

Leczenie rozpoczyna się od podawania hCG 3 razy w tygodniu w dawce od 1000 IU do 3000 IU, aż do uzyskania prawidłowego stężenia testosteronu w surowicy krwi. Następnie podaje się domięśniowo Menopur w dawce od 75 IU FSH + 75 IU LH do 150 IU FSH + 150 IU LH, 3 razy w tygodniu przez kilka miesięcy.

Uwagi dotyczące różnych postaci farmaceutycznych

Postać proszek i rozpuszczalnik (75, 150 j.m.): Proszek należy rozpuścić w dołączonym rozpuszczalniku bezpośrednio przed użyciem. Po rekonstytucji należy sprawdzić, czy roztwór jest przejrzysty i nie zawiera cząstek stałych. Podaje się jako wstrzyknięcie podskórne lub domięśniowe.

Postać roztwór we wstrzykiwaczu (600 IU, 1200 IU): Gotowy roztwór przeznaczony do podania podskórnego w półautomatycznym wstrzykiwaczu wielodawkowym. Przed pierwszym użyciem należy usunąć pęcherzyki powietrza z wkładu. Wstrzykiwacz umożliwia nastawianie dawek od 6,25 IU do 450 IU w skokowo zwiększanych przyrostach co 6,25 IU. Po pierwszym otwarciu wstrzykiwacz można przechowywać przez 28 dni w temperaturze poniżej 25°C.

Pacjentka pozostaje pod ścisłą obserwacją lekarza przez co najmniej 2 tygodnie po podaniu hCG. Lekarz regularnie monitoruje przebieg leczenia za pomocą badań ultrasonograficznych i oznaczeń hormonalnych, co pozwala na bieżące dostosowanie dawkowania.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Menopur?

W przypadku zastosowania większej niż zalecana dawki leku Menopur należy natychmiast poinformować lekarza. Przedawkowanie może prowadzić do zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS), który jest najpoważniejszym powikłaniem terapii hormonalnej u kobiet. Objawy OHSS mogą obejmować ból i rozdęcie brzucha, nudności, wymioty, biegunkę, szybki przyrost masy ciała, trudności w oddychaniu oraz zmniejszenie ilości oddawanego moczu.

W przypadkach ciężkiego OHSS może dojść do gromadzenia się płynu w jamie brzusznej, jamie miednicy lub jamie opłucnowej, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (tworzenia się skrzepów krwi w naczyniach) oraz skrętu jajników. Jest to stan zagrażający życiu, wymagający hospitalizacji i intensywnego leczenia.

W przypadku podejrzenia przedawkowania lekarz może zdecydować o przerwaniu terapii i odstąpieniu od podania hCG. Pacjentka powinna być poinformowana o konieczności stosowania mechanicznych metod antykoncepcji lub powstrzymania się od stosunków płciowych do czasu wystąpienia następnej miesiączki. Leczenie objawowe i monitorowanie stanu pacjentki są kluczowe dla bezpieczeństwa.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Menopur – czy mogę spożywać alkohol?

Ulotka leku Menopur nie zawiera szczegółowych informacji na temat interakcji z pokarmami ani wpływu alkoholu na skuteczność terapii. Niemniej jednak podczas leczenia niepłodności zaleca się prowadzenie zdrowego trybu życia, w tym zbilansowanej diety oraz ograniczenia lub całkowitej rezygnacji ze spożywania alkoholu.

Spożywanie alkoholu może negatywnie wpływać na płodność zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, obniżając skuteczność leczenia hormonalnego. Alkohol może zaburzać równowagę hormonalną, wpływać na jakość komórek jajowych oraz parametry nasienia, a także zwiększać ryzyko powikłań ciąży. Dlatego w okresie stosowania preparatu zaleca się unikanie spożywania napojów alkoholowych.

Pacjentki biorące udział w programach wspomaganego rozrodu powinny szczególnie zwrócić uwagę na dietę bogatą w witaminy, minerały oraz kwas foliowy, co wspomaga prawidłowy rozwój zarodka i zmniejsza ryzyko wad wrodzonych. Warto również unikać nadmiernej konsumpcji kofeiny oraz żywności wysoko przetworzonej.

Czy można stosować Menopur w okresie ciąży i karmienia piersią?

Lek Menopur jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. Preparat stosuje się wyłącznie w leczeniu niepłodności, a po zajściu w ciążę terapię należy natychmiast przerwać.

Jeśli pacjentka podejrzewa, że może być w ciąży, powinna niezwłocznie skontaktować się z lekarzem i przerwać stosowanie leku do czasu potwierdzenia lub wykluczenia ciąży. Kontynuowanie podawania hormonów gonadotropowych w okresie ciąży nie jest wskazane i może stwarzać ryzyko dla rozwijającego się płodu.

W okresie karmienia piersią lek również nie powinien być stosowany. Menotropina jest przeznaczona wyłącznie do wspomagania procesów prowadzących do poczęcia, a nie do terapii po zajściu w ciążę. Kobiety w okresie laktacji, które rozważają kolejne leczenie niepłodności, powinny skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia odpowiedniego momentu na wznowienie terapii.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)