Farydak - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Farydak?

Farydak to specjalistyczny lek przeciwnowotworowy stosowany w leczeniu szpiczaka plazmocytowego (mnogiego) – rzadkiego rodzaju raka krwi, w którym komórki plazmatyczne w szpiku kostnym zaczynają się rozwijać w sposób niekontrolowany. Lek zawiera substancję czynną panobinostat, która należy do grupy inhibitorów pan-deacetylazy histonowej (HDAC).

Preparat jest przeznaczony dla dorosłych pacjentów z nawracającym lub opornym na leczenie szpiczakiem plazmocytowym, którzy wcześniej otrzymali przynajmniej dwa schematy leczenia. Kluczowym warunkiem jest, aby poprzednie terapie zawierały bortezomib oraz lek immunomodulujący (jak lenalidomid lub talidomid). Farydak stosuje się wyłącznie w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, co oznacza, że nie jest lekiem samodzielnym.

Mechanizm działania opiera się na blokowaniu aktywności enzymów HDAC, które regulują procesy acetylacji białek histonowych i innych białek komórkowych. Zahamowanie HDAC prowadzi do zmian epigenetycznych – relaksacji chromatyny i aktywacji transkrypcji genów, co skutkuje zatrzymaniem cyklu komórkowego i apoptozą (programowaną śmiercią) zmienionych nowotworowo komórek plazmatycznych. Panobinostat wykazuje silniejsze działanie cytotoksyczne wobec komórek nowotworowych niż wobec komórek prawidłowych.

Wskazaniem do terapii jest sytuacja, gdy choroba powróciła po wcześniejszym leczeniu (nawrót) lub gdy nowotwór nie odpowiada na standardowe schematy terapeutyczne (oporność). Pacjenci muszą mieć udokumentowaną ekspozycję na bortezomib oraz co najmniej jeden lek immunomodulujący. Lek jest przepisywany przez lekarzy z doświadczeniem w stosowaniu terapii przeciwnowotworowych i wymaga regularnego monitorowania stanu pacjenta poprzez badania krwi, EKG oraz kontrolę czynności wątroby i tarczycy.

Leczenie trwa maksymalnie 16 cykli (48 tygodni), przy czym każdy cykl obejmuje 21 dni – dwa tygodnie podawania leku i jeden tydzień przerwy. Farydak przyjmuje się doustnie w postaci kapsułek w określonych dniach cyklu (1., 3., 5., 8., 10., 12. dnia). Kontynuacja terapii zależy od odpowiedzi klinicznej i tolerancji leczenia. U pacjentów odnoszących korzyści kliniczne zaleca się przedłużenie kuracji do pełnych 16 cykli, o ile nie wystąpią przeciwwskazania.

Ważne jest, że Farydak nie jest stosowany w terapii pierwszego rzutu szpiczaka plazmocytowego. Jest zarezerwowany dla pacjentów, u których wcześniejsze leczenie okazało się nieskuteczne lub choroba nawróciła po uzyskaniu odpowiedzi. Decyzję o włączeniu leku podejmuje lekarz onkolog lub hematolog na podstawie szczegółowej oceny historii leczenia, stanu ogólnego pacjenta oraz obecności ewentualnych przeciwwskazań, takich jak ciężkie zaburzenia czynności wątroby czy aktywne zakażenia.

Aktualna ulotka leku Farydak

Jaki jest skład Farydak, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku jest panobinostat w postaci bezwodnego mleczanu panobinostatu. Preparat dostępny jest w trzech mocach, dostosowanych do indywidualnych potrzeb dawkowania:

• Farydak 10 mg – każda kapsułka twarda zawiera ilość mleczanu panobinostatu równoważną 10 mg panobinostatu
• Farydak 15 mg – każda kapsułka twarda zawiera ilość mleczanu panobinostatu równoważną 15 mg panobinostatu
• Farydak 20 mg – każda kapsułka twarda zawiera ilość mleczanu panobinostatu równoważną 20 mg panobinostatu

Substancje pomocnicze w zawartości kapsułki to: stearynian magnezu, mannitol, celuloza mikrokrystaliczna oraz skrobia żelowana (kukurydziana). Otoczka kapsułki składa się z żelatyny i barwników, przy czym skład różni się w zależności od mocy:

• Kapsułki 10 mg (jasnozielone, 15,6-16,2 mm): żelatyna, dwutlenek tytanu (E171), błękit brylantowy FCF (E133), żółty tlenek żelaza (E172)
• Kapsułki 15 mg (pomarańczowe, 19,1-19,7 mm): żelatyna, dwutlenek tytanu (E171), żółty tlenek żelaza (E172), czerwony tlenek żelaza (E172)
• Kapsułki 20 mg (czerwone, 19,1-19,7 mm): żelatyna, dwutlenek tytanu (E171), czerwony tlenek żelaza (E172)

Tusz drukarski użyty do znakowania wszystkich kapsułek zawiera: czarny tlenek żelaza (E172), glikol propylenowy (E1520) oraz polewę szelakową. Wszystkie kapsułki zawierają biały lub prawie biały proszek i są oznaczone napisem „LBH" z odpowiednią mocą (10 mg, 15 mg lub 20 mg) oraz dwoma promieniście umieszczonymi opaskami na trzonie.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Farydak?

W przypadku przyjęcia większej liczby kapsułek niż zalecana należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala, zabierając ze sobą opakowanie leku i ulotkę. Doświadczenie z przedawkowaniem jest ograniczone, jednak obserwowane objawy odpowiadają znanym działaniom niepożądanym leku.

Najczęstsze objawy przedawkowania obejmują:

• Zaburzenia hematologiczne: małopłytkowość, pancytopenia (spadek liczby wszystkich krwinek)
• Objawy żołądkowo-jelitowe: biegunka, nudności, wymioty, jadłowstręt
• Inne objawy: zmęczenie, osłabienie

W sytuacji przedawkowania nie ma specyficznego antidotum. Leczenie jest objawowe i podtrzymujące, obejmuje:

• Monitorowanie czynności serca (zapis EKG) z uwagi na ryzyko wydłużenia odstępu QT
• Kontrolę stężenia elektrolitów we krwi (szczególnie potasu, magnezu, fosforanów) i ich korektę w razie potrzeby
• Ocenę liczby płytek krwi – może być konieczne przetoczenie masy płytkowej
• Nawodnienie pacjenta

Nie wiadomo, czy panobinostat jest usuwany z ustroju podczas dializy. Pacjent powinien pozostać pod obserwacją medyczną do czasu ustąpienia objawów. U pacjentów w podeszłym wieku (≥65 lat) oraz tych z wyjściową małopłytkowością (liczba płytek <150 x 10⁹/l) ryzyko nasilonych objawów przedawkowania może być większe, co wymaga szczególnej czujności.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Farydak – czy mogę spożywać alkohol?

Farydak można przyjmować niezależnie od posiłków – zarówno z jedzeniem, jak i na czczo. Pokarm nie wpływa na ogólną biodostępność leku (AUC), choć może nieznacznie zmniejszyć maksymalne stężenie we krwi (Cmax o około 45%) i opóźnić czas osiągnięcia szczytu stężenia. Te zmiany nie mają znaczenia klinicznego, dlatego pacjent może przyjmować lek według własnych preferencji.

Absolutnie zakazane jest spożywanie podczas leczenia:

• Grejpfrutów i soku grejpfrutowego – zawierają substancje hamujące enzymy cytochromu P450 3A, co może zwiększyć stężenie panobinostatu we krwi i nasilić działania niepożądane
• Granatów i soku z granatów – z tego samego powodu co grejpfruty
• Owoców karamboli – również wpływają na metabolizm leku

W ulotce nie ma bezpośrednich informacji o interakcji z alkoholem, jednak biorąc pod uwagę hepatotoksyczny potencjał leku (możliwość zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych) oraz ryzyko działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), zaleca się unikanie spożywania alkoholu lub ograniczenie go do minimum. Alkohol może dodatkowo obciążać wątrobę i nasilać objawy żołądkowo-jelitowe.

Pacjenci powinni również unikać produktów przeczyszczających bez konsultacji z lekarzem, ponieważ mogą one nasilić biegunkę – częste działanie niepożądane terapii. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących diety podczas leczenia należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy można stosować Farydak w okresie ciąży i karmienia piersią?

Farydak jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią i nie powinien być stosowany w okresie ciąży, chyba że możliwe korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję oraz na zarodek i płód, w tym:

• Śmiertelność zarodka i płodu
• Anomalie szkieletowe: dodatkowe segmenty mostka, dodatkowe żebra, opóźnienie kostnienia, zmiany w budowie kośćca
• Nasilone wczesne resorpcje u samic

Ze względu na cytostatyczny/cytotoksyczny mechanizm działania ryzyko dla płodu ludzkiego jest wysokie. Kobiety w wieku rozrodczym muszą:

• Wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem leczenia
• Stosować wysoce skuteczną antykoncepcję podczas terapii i przez 3 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki
• Jeśli stosują antykoncepcję hormonalną – dodatkowo używać metody barierowej (prezerwatywa, wkładka), ponieważ panobinostat w skojarzeniu z deksametazonem może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych

Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia, należy natychmiast poinformować lekarza. Lekarz omówi z pacjentką możliwe ryzyko – lek może powodować zgon płodu i wady rozwojowe kośćca.

Mężczyźni przyjmujący Farydak również muszą przestrzegać środków ostrożności:

• Stosować prezerwatywy podczas leczenia i przez 6 miesięcy po zakończeniu terapii
• Jeśli partnerka może zajść w ciążę – powinna ona stosować wysoce skuteczną antykoncepcję przez ten sam okres
• Natychmiast zgłosić lekarzowi ciążę partnerki

Wyniki badań na zwierzętach wskazują, że lek może niekorzystnie wpływać na płodność mężczyzn – obserwowano zanik gruczołu krokowego, zwyrodnienie jąder, oligospermię i zwiększoną ilość pozostałości komórkowych w najądrzu. Zmiany te nie były w pełni odwracalne po 4-tygodniowym okresie bez leczenia. Nie przeprowadzono badań dotyczących wpływu na płodność kobiet.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)