Sandostatin

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Sandostatin?

Sandostatin to syntetyczny analog somatostatyny – hormonu naturalnie występującego w organizmie człowieka, który reguluje wydzielanie wielu innych hormonów. Substancją czynną leku jest oktreotyd, który działa podobnie do somatostatyny, ale znacznie dłużej i silniej. Głównym mechanizmem działania jest hamowanie nadmiernego wydzielania hormonu wzrostu oraz innych hormonów i peptydów wytwarzanych przez układ pokarmowy i przysadkę mózgową.

Lek znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu akromegalii – schorzenia, w którym organizm wytwarza zbyt dużo hormonu wzrostu. Prowadzi to do nieprawidłowego wzrostu tkanek, kości i narządów, szczególnie dłoni i stóp. Sandostatin pomaga łagodzić objawy tej choroby, takie jak przewlekłe bóle głowy, nadmierne pocenie się, drętwienie kończyn, chroniczne zmęczenie oraz dolegliwości stawowe. Preparat może być stosowany jako terapia pierwszego wyboru lub w przypadkach, gdy leczenie chirurgiczne lub radioterapia okazały się nieskuteczne.

Kolejnym istotnym wskazaniem jest łagodzenie objawów guzów neuroendokrynnych układu pokarmowego, takich jak rakowiak, VIPoma, glukagonoma, gastrinoma czy insulinoma. Te nowotwory wydzielają nadmiar specyficznych hormonów i substancji biologicznie czynnych, co zaburza równowagę hormonalną organizmu. Skutkiem mogą być uporczywe biegunki, zaczerwienienie twarzy, gwałtowne spadki ciśnienia krwi, wysypki skórne oraz utrata masy ciała. Sandostatin pomaga kontrolować te objawy poprzez hamowanie nadmiernego wydzielania hormonów przez komórki nowotworowe.

Preparat stosuje się również w zapobieganiu powikłaniom po operacjach trzustki. Podawanie leku przez tydzień po zabiegu chirurgicznym zmniejsza ryzyko wystąpienia groźnych powikłań pooperacyjnych, takich jak ropnie w jamie brzusznej, przetoki trzustkowe czy zapalenie trzustki. To szczególnie ważne u pacjentów poddawanych rozległym operacjom tego narządu.

W stanach nagłych Sandostatin znajduje zastosowanie w leczeniu krwawień z żylaków żołądkowo-przełykowych u pacjentów z marskością wątroby. Jest to przewlekła choroba prowadząca do powstania rozszerzonych żył przełyku i żołądka, które mogą pękać, powodując masywne krwawienie zagrażające życiu. Lek pomaga zatrzymać krwawienie i zapobiega jego nawrotom, redukując jednocześnie zapotrzebowanie na przetoczenia krwi.

Ostatnim wskazaniem są gruczolaki przysadki wydzielające nadmiar hormonu tyreotropowego (TSH). Nadprodukcja TSH prowadzi do nadczynności tarczycy z charakterystycznymi objawami, takimi jak kołatanie serca, utrata masy ciała, nerwowość czy drżenie rąk. Sandostatin jest stosowany u pacjentów, u których inne metody leczenia (operacja, radioterapia) są nieodpowiednie, nieskuteczne lub w okresie przejściowym po radioterapii, zanim osiągnie ona pełną skuteczność.

Aktualna ulotka leku Sandostatin

Jaki jest skład Sandostatin, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku jest oktreotyd (octreotidum). Preparat dostępny jest w dwóch stężeniach:

• Sandostatin 50 mikrogramów/1 ml – jeden mililitr roztworu zawiera 50 mikrogramów oktreotydu
• Sandostatin 100 mikrogramów/1 ml – jeden mililitr roztworu zawiera 100 mikrogramów oktreotydu

Substancje pomocnicze zawarte w preparacie to:

• kwas mlekowy
• mannitol (E 421)
• sodu wodorowęglan
• woda do wstrzykiwań

Lek występuje w postaci przezroczystego, bezbarwnego roztworu w ampułkach ze szkła bezbarwnego. Ampułki oznaczone są dwoma kolorowymi pierścieniami kodowymi – dla stężenia 50 mikrogramów/ml jeden niebieski i jeden żółty, natomiast dla stężenia 100 mikrogramów/ml jeden niebieski i jeden zielony. Opakowanie zawiera 5 ampułek po 1 ml. Zawartość sodu w jednej ampułce jest minimalna (poniżej 1 mmol, czyli 23 mg), co oznacza, że lek uznawany jest za „wolny od sodu".

Co zrobić w przypadku przedawkowania Sandostatin?

Przedawkowanie oktreotydu może prowadzić do szeregu poważnych objawów ze strony układu krążenia i przewodu pokarmowego. Do charakterystycznych objawów przedawkowania należą:

• zaburzenia rytmu serca – nieregularna lub nieprawidłowa akcja serca
• obniżenie ciśnienia krwi, czasem do wartości krytycznych
• zatrzymanie akcji serca (w skrajnych przypadkach)
• niedotlenienie mózgu
• silny ból w górnej części brzucha
• zażółcenie skóry i białek oczu
• nudności i utrata apetytu
• biegunka
• znaczne osłabienie i zmęczenie
• brak energii
• spadek masy ciała
• obrzęk brzuszny i dyskomfort
• podwyższone stężenie kwasu mlekowego we krwi (kwasica mleczanowa)

W przypadku podejrzenia przedawkowania lub wystąpienia powyższych objawów należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się na izbę przyjęć najbliższego szpitala. Leczenie przedawkowania jest objawowe i wspierające, obejmuje monitorowanie parametrów życiowych oraz korygowanie zaburzeń metabolicznych i hemodynamicznych. Nie istnieje specyficzna odtrutka na oktreotyd.

Jeśli pacjent zapomniał zastosować dawkę leku, należy przyjąć ją natychmiast po przypomnieniu sobie, a następnie kontynuować leczenie według ustalonego schematu. Opuszczenie pojedynczej dawki nie jest szkodliwe, ale może spowodować czasowy nawrót objawów choroby. Nie wolno podwajać dawki w celu uzupełnienia pominiętego wstrzyknięcia.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Sandostatin – czy mogę spożywać alkohol?

W ulotce leku nie zawarto szczegółowych informacji dotyczących bezpośrednich interakcji oktreotydu z pokarmami czy napojami alkoholowymi. Nie ma formalnych przeciwwskazań do spożywania standardowych posiłków podczas terapii tym preparatem. Istnieją jednak pewne zalecenia praktyczne, które mogą poprawić komfort stosowania leku.

U niektórych pacjentów występują działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności, biegunka, wzdęcia lub dyskomfort w jamie brzusznej. Objawy te mogą być nasilone, jeśli wstrzyknięcie podskórne wykonuje się bezpośrednio przed posiłkiem lub zaraz po nim. Dlatego zaleca się wykonywanie wstrzyknięć między posiłkami lub przed udaniem się na spoczynek nocny, co może zmniejszyć nasilenie tych dolegliwości.

Jeśli chodzi o alkohol, brak jest konkretnych danych na temat jego interakcji z oktreotypem. Należy jednak pamiętać, że alkohol może nasilać pewne działania niepożądane leku, szczególnie zawroty głowy, osłabienie czy zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Pacjenci z chorobami wątroby (np. marskością), u których lek stosowany jest w leczeniu krwawień z żylaków, powinni całkowicie unikać alkoholu ze względu na podstawowe schorzenie.

Warto również zaznaczyć, że Sandostatin może wpływać na gospodarkę węglowodanową – u niektórych pacjentów powoduje wzrost, a u innych spadek stężenia glukozy we krwi. Dlatego osoby z cukrzycą powinny szczególnie uważnie monitorować poziom cukru we krwi i dostosować dietę oraz dawki insuliny w porozumieniu z lekarzem.

Czy można stosować Sandostatin w okresie ciąży i karmienia piersią?

Sandostatin może być stosowany w okresie ciąży wyłącznie w razie wyraźnej konieczności klinicznej, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla płodu. Dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania oktreotydu u kobiet w ciąży są ograniczone. Przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu lub kontynuowaniu terapii w czasie ciąży konieczna jest szczegółowa konsultacja z lekarzem specjalistą, który oceni stosunek korzyści do ryzyka w indywidualnym przypadku.

Kobiety w wieku rozrodczym powinny podczas leczenia oktreotypem stosować skuteczne metody antykoncepcji, aby uniknąć nieplanowanej ciąży. Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas terapii lub planuje dziecko, powinna jak najszybciej poinformować o tym lekarza prowadzącego.

W okresie karmienia piersią nie należy stosować Sandostatin. Brak jest wystarczających danych dotyczących przenikania oktreotydu do mleka kobiecego oraz jego wpływu na niemowlę karmione piersią. Ze względu na teoretyczne ryzyko dla dziecka, karmienie piersią należy przerwać na czas trwania terapii tym lekiem. Decyzję o przerwaniu karmienia lub przerwaniu leczenia należy podjąć po konsultacji z lekarzem, uwzględniając znaczenie terapii dla matki oraz korzyści płynące z karmienia naturalnego dla dziecka.

Jeśli pacjentka karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje mieć dziecko, powinna bezwzględnie poradzić się lekarza przed zastosowaniem tego leku. Samodzielne podejmowanie decyzji o stosowaniu leku w tych sytuacjach może nieść poważne zagrożenia zdrowotne.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)