Waskyra - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Waskyra?

Waskyra (etuwetydigen autotemcel) jest innowacyjnym produktem terapii genowej przeznaczonym do leczenia zespołu Wiskotta-Aldricha (WAS) — rzadkiej, ciężkiej, pierwotnej choroby niedoboru odporności o podłożu genetycznym, dziedziczonej w sposób sprzężony z chromosomem X. Choroba ta dotyka przede wszystkim chłopców i charakteryzuje się zaburzeniem funkcji układu odpornościowego oraz nieprawidłową budową i funkcją płytek krwi, co prowadzi do groźnych dla życia powikłań infekcyjnych i krwotocznych.

Lek jest przeznaczony dla pacjentów od 6. miesiąca życia, u których stwierdzono mutację w genie WAS i dla których wskazane jest przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych (HSC), jednak wśród członków rodziny nie znaleziono odpowiedniego zgodnego dawcy tych komórek.

Zespół Wiskotta-Aldricha jest spowodowany mutacją w genie WAS, który koduje białko WAS (WASP — białko zespołu Wiskotta-Aldricha). Białko to odgrywa kluczową rolę w prawidłowym funkcjonowaniu krwinek białych (leukocytów), umożliwiając im odpowiednie przemieszczanie się i skuteczne zwalczanie drobnoustrojów. Uczestniczy ono również w procesie tworzenia i dojrzewania płytek krwi (trombocytów), niezbędnych do prawidłowego procesu hemostazy. Mutacja w genie WAS prowadzi do wytwarzania wadliwego lub nieobecnego białka WASP, co skutkuje złożonym niedoborem odporności, małopłytkowością (zmniejszoną liczbą płytek krwi) oraz zwiększoną podatnością na ciężkie, nawracające zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze. Pacjenci z WAS są narażeni na poważne epizody krwawień — zarówno powierzchownych, jak i wewnętrznych — a także na choroby autoimmunologiczne i zwiększone ryzyko nowotworów układu krwiotwórczego.

Waskyra działa poprzez dostarczenie prawidłowej, funkcjonalnej kopii genu WAS bezpośrednio do własnych krwiotwórczych komórek macierzystych pacjenta. Proces wytwarzania leku jest ściśle zindywidualizowany — preparat produkowany jest wyłącznie dla konkretnego pacjenta z jego własnych komórek. Krwiotwórcze komórki macierzyste pobrane od pacjenta są modyfikowane w laboratorium przy użyciu specjalnie przygotowanego wektora lentiwirusowego — wirusa, który został tak zmodyfikowany, aby nie był w stanie się replikować ani wywoływać zakażenia, ale efektywnie wprowadzał prawidłową kopię genu do komórek macierzystych. Tak zmodyfikowane komórki są następnie podawane pacjentowi z powrotem w dożylnej infuzji. Po zasiedleniu szpiku kostnego zmodyfikowane komórki macierzyste zaczynają wytwarzać krwinki białe i płytki krwi zdolne do produkcji funkcjonalnego białka WASP, co ma na celu łagodzenie objawów choroby i przywrócenie prawidłowej funkcji układu odpornościowego oraz hemostazy.

Ze względu na swój złożony, biotechnologiczny charakter, Waskyra jest lekiem stosowanym wyłącznie w warunkach szpitalnych, podawanym przez wyspecjalizowany personel medyczny posiadający odpowiednie doświadczenie w leczeniu chorób hematologicznych i stosowaniu terapii genowych. Leczenie wiąże się z kilkuetapową procedurą obejmującą mobilizację komórek macierzystych, ich pobranie, modyfikację genetyczną w laboratorium, a następnie kondycjonowanie pacjenta i podanie gotowego produktu. Jest to terapia jednorazowa — po podaniu infuzji lek nie jest stosowany ponownie.

Preparat uzyskał warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu wydane przez Europejską Agencję Leków (EMA) i jest objęty dodatkowym monitorowaniem w celu zbierania dalszych danych dotyczących jego bezpieczeństwa i skuteczności w warunkach rzeczywistego stosowania. Lek wytwarza Fondazione Telethon ETS (Rzym, Włochy), a produkcja odbywa się w zakładzie AGC Biologics S.p.A. w Bresso we Włoszech.

Aktualna ulotka leku Waskyra

Jaki jest skład Waskyra, jakie substancje zawiera?

Substancja czynna: etuwetydigen autotemcel — jest to populacja autologicznych (własnych pacjenta) krwiotwórczych komórek macierzystych wzbogacona w żywotne komórki CD34+, zmodyfikowanych genetycznie przy użyciu wektora lentiwirusowego w celu wprowadzenia prawidłowej kopii genu WAS. Każdy worek infuzyjny zawiera 2–10 × 10⁶ komórek/ml w stężeniu zależnym od serii produkcyjnej.

Substancje pomocnicze:

• Dimetylosulfotlenek (DMSO) w stężeniu 55 mg/ml — związek stosowany do konserwacji zamrożonych komórek; może powodować reakcje alergiczne
• Chlorek sodu
• Roztwór albuminy ludzkiej

Lek zawiera 35–560 mg sodu w każdej dawce (w zależności od objętości podawanej pacjentowi), co odpowiada 2–28% zalecanego maksymalnego dobowego spożycia sodu u osoby dorosłej. W przypadku dzieci należy uwzględnić odpowiednio niższe normy spożycia sodu.

Waskyra to dyspersja do infuzji o wyglądzie przezroczystej do lekko mętnej cieczy, bezbarwnej do żółtej albo różowej. Lek dostarczany jest w workach infuzyjnych z poli(etylenu-co-octanu winylu) (EVA) o pojemności 50 ml, zawierających 10–20 ml dyspersji. Każdy worek zapakowany jest w zewnętrzną torbę z EVA i umieszczony w metalowej kasecie transportowej. Preparat przechowywany jest w głębokim zamrożeniu w temperaturze poniżej -130°C.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Waskyra?

Ze względu na specyficzny charakter leku — jest to preparat biologiczny wytwarzany indywidualnie dla konkretnego pacjenta z jego własnych komórek — ryzyko klasycznego przedawkowania jest odmienne niż w przypadku leków chemicznych. Całkowita objętość podawanego produktu jest ściśle obliczana przez personel medyczny przed infuzją i dostosowywana do masy ciała i objętości osocza pacjenta.

Kluczowym ograniczeniem jest zawartość DMSO (dimetylosulfotlenku) w preparacie — substancji konserwującej używanej do przechowywania zamrożonych komórek. Całkowita podana objętość DMSO nie powinna przekraczać 1% szacowanej objętości osocza pacjenta, a maksymalna podawana objętość leku nie powinna przekraczać 20% tej objętości. Przekroczenie tych wartości może prowadzić do nasilonych reakcji związanych z DMSO, w tym ciężkich reakcji alergicznych i zaburzeń układu sercowo-naczyniowego.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów podczas lub po infuzji — takich jak nagłe pogorszenie stanu ogólnego, duszność, silne reakcje alergiczne, zaburzenia rytmu serca, silne bóle brzucha czy objawy wstrząsu — należy niezwłocznie poinformować lekarza lub pielęgniarkę. Leczenie prowadzone jest wyłącznie w warunkach szpitalnych z dostępem do pełnego monitorowania parametrów życiowych i gotowości do udzielenia natychmiastowej pomocy medycznej.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Waskyra – czy mogę spożywać alkohol?

Ulotka leku Waskyra nie zawiera szczegółowych wytycznych dotyczących diety ani spożycia alkoholu w odniesieniu do samej substancji czynnej. Niemniej jednak leczenie tym preparatem wiąże się z rozległą procedurą medyczną obejmującą stosowanie leków kondycjonujących (busulfanu i fludarabiny) oraz rytuksymabu, które wywierają silny wpływ na cały organizm — w tym na wątrobę i układ pokarmowy.

W związku z powyższym w całym okresie leczenia i rekonwalescencji:

• Spożycie alkoholu jest przeciwwskazane — leki kondycjonujące są hepatotoksyczne (obciążające wątrobę), a alkohol może nasilać ryzyko uszkodzenia tego narządu i komplikować przebieg leczenia
• Dieta i nawodnienie powinny być ustalane indywidualnie z lekarzem prowadzącym i dietetykiem klinicznym w trakcie hospitalizacji
• W okresie neutropenii (obniżonej liczby krwinek białych) po kondycjonowaniu wymagane są szczególne środki ostrożności dotyczące bezpieczeństwa żywności — unikanie surowych produktów mogących być źródłem zakażeń

Wszystkie szczegółowe zalecenia dotyczące żywienia w trakcie hospitalizacji i po wypisaniu ze szpitala ustala indywidualnie zespół leczący. W razie wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Czy można stosować Waskyra w okresie ciąży i karmienia piersią?

Stosowanie w ciąży jest przeciwwskazane. Leczenie lekiem Waskyra nie może być prowadzone w czasie ciąży, przede wszystkim ze względu na działanie leków kondycjonujących (busulfanu i fludarabiny) podawanych w ramach przygotowania do terapii genowej. Leki te są potencjalnie teratogenne i mogą szkodliwie wpływać na rozwój płodu. Działanie samego preparatu Waskyra u kobiet w ciąży nie zostało zbadane.

Pacjentki zdolne do zajścia w ciążę muszą wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem mobilizacji komórek macierzystych i przed podaniem leków kondycjonujących, aby wykluczyć ciążę. Jeśli w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu pacjentka stwierdzi lub podejrzewa ciążę, powinna niezwłocznie poinformować lekarza.

Antykoncepcja: Kobiety zdolne do zajścia w ciążę oraz mężczyźni zdolni do spłodzenia dziecka muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji od rozpoczęcia leczenia mobilizacyjnego i przez co najmniej 6 miesięcy po otrzymaniu leku. Wybór odpowiedniej metody antykoncepcji należy omówić z lekarzem.

Karmienie piersią: W czasie stosowania leków kondycjonujących karmienie piersią należy przerwać ze względu na możliwe działania niepożądane tych leków. Nie jest znane, czy składniki leku Waskyra przenikają do mleka ludzkiego. Lekarz omówi z pacjentką korzyści płynące z karmienia piersią dla dziecka i potencjalne ryzyko związane z leczeniem, a decyzja powinna być podjęta wspólnie po rozważeniu indywidualnej sytuacji.

Wpływ na płodność: Przyjęcie leków kondycjonujących może prowadzić do trwałej lub czasowej utraty płodności — zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Przed rozpoczęciem leczenia należy bezwzględnie omówić z lekarzem dostępne opcje zachowania płodności, takie jak przechowywanie materiału reprodukcyjnego (komórek jajowych, nasienia) do wykorzystania w przyszłości.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)