Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy to schorzenie wymagające skutecznego leczenia farmakologicznego. W aptekach dostępne są różne grupy leków, które pomagają w zwalczaniu objawów i przyczyn wrzodów. Inhibitory pompy protonowej, blokery receptorów H2, leki zobojętniające kwas żołądkowy oraz antybiotyki stosowane w eradykacji Helicobacter pylori to główne preparaty wykorzystywane w terapii choroby wrzodowej. Właściwy dobór leku zależy od przyczyny powstania wrzodów, nasilenia objawów oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. W tym artykule znajdziesz przegląd najważniejszych leków dostępnych w polskich aptekach.
Spis treści
Czym jest choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy?
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy to przewlekłe schorzenie charakteryzujące się cyklicznym pojawianiem się ubytków w błonie śluzowej tych narządów. Wrzody powstają w wyniku zaburzenia równowagi pomiędzy czynnikami agresywnymi (kwas solny, pepsyna) a mechanizmami obronnymi błony śluzowej żołądka i dwunastnicy.
Najczęstszą przyczyną choroby wrzodowej jest zakażenie bakterią Helicobacter pylori, które odpowiada za 75-90% wrzodów dwunastnicy i około 70% wrzodów żołądka. Drugą istotną przyczyną jest stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które uszkadzają błonę śluzową żołądka. Czynniki genetyczne, palenie tytoniu oraz przewlekły stres również mogą przyczyniać się do rozwoju choroby wrzodowej.
Sprawdź ulotki i opinie pacjentów o przykładowych lekach stosowanych w leczeniu chorób układu pokarmowego: leki na wrzody żołądka i dwunastnicy (Pylera, Lanzul, Emanera), leki na chorobę Leśniowskiego-Crohna / zapalenia jelit (Hyrimoz, Hulio, Asamax, Entyvio), oczyszczanie jelit (Citrafleet), leczenie biegunek (Stoperan, Loperamid APTEO MED, Loperamid WZF, Nifuroksazyd Aflofarm, Nifuroksazyd Polfarmex, Carbo Medicinalis MF, Hidrasec, Enterol), leki na zgagę (Bioprazol Bio Max) leki przeczyszczające (Dulcobis, Pikopil), inne dolegliwości układu pokarmowego (Prokit, Zulbex, Dexilant, Trimesan, Salaza, Debretin, Ircolon, Raphacholin C).
Inhibitory pompy protonowej – najskuteczniejsze leki na wrzody
Inhibitory pompy protonowej (IPP) stanowią podstawę nowoczesnego leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Leki te działają poprzez nieodwracalne blokowanie enzymu ATP-azy zależnej od jonów wodorowych i potasowych w komórkach okładzinowych żołądka, co prowadzi do znacznego zmniejszenia wydzielania kwasu solnego.
Omeprazol – pierwszy inhibitor pompy protonowej
Omeprazol to pierwsza substancja czynna z grupy inhibitorów pompy protonowej, wprowadzona do lecznictwa w 1988 roku. W polskich aptekach dostępny jest w postaci różnych preparatów. Lek Omeprazol Mylan zawiera omeprazol w dawce 20 mg lub 40 mg w kapsułkach dojelitowych. Preparat Helicid również zawiera omeprazol i jest stosowany w leczeniu wrzodów żołądka i dwunastnicy. Inne dostępne nazwy handlowe to Omeprazol Biofarm oraz Prenome. Omeprazol wykazuje działanie przez około 24 godziny po podaniu pojedynczej dawki i może być stosowany w ciąży oraz okresie karmienia piersią.
Pantoprazol – bezpieczny inhibitor pompy protonowej
Pantoprazol to kolejna substancja czynna z grupy IPP, charakteryzująca się najmniejszym ryzykiem interakcji z innymi lekami. W Polsce dostępne są preparaty zawierające pantoprazol pod różnymi nazwami handlowymi. Nolpaza zawiera pantoprazol w dawce 20 mg lub 40 mg w postaci tabletek dojelitowych. Ozzion to kolejny preparat z pantoprazolem dostępny w aptekach. Inne nazwy handlowe to Pantoprazol Krka, Pantoprazol Vitama oraz IPP. Pantoprazol charakteryzuje się najdłuższym czasem działania spośród wszystkich inhibitorów pompy protonowej – jego efekt utrzymuje się przez około 47 godzin.
Esomeprazol, lansoprazol i rabeprazol
Esomeprazol to S-izomer omeprazolu o zwiększonej skuteczności. Lansoprazol wyróżnia się wysoką biodostępnością, natomiast rabeprazol charakteryzuje się najszybszym początkiem działania spośród wszystkich IPP. Te substancje czynne są dostępne w polskich aptekach pod różnymi nazwami handlowymi, głównie jako leki na receptę.
Blokery receptorów histaminowych H2
Antagoniści receptorów histaminowych H2 to grupa leków hamujących wydzielanie kwasu solnego poprzez blokowanie receptorów H2 w komórkach okładzinowych żołądka. Charakteryzują się szybszym początkiem działania niż inhibitory pompy protonowej, ale krótszym czasem efektu terapeutycznego.
Famotydyna – nowoczesny bloker H2
Famotydyna to obecnie jedyny dostępny w Polsce bloker receptorów H2. Preparat Ranigast zawiera famotydynę w dawce 20 mg w postaci tabletek powlekanych. Lek Ranigast jest dostępny bez recepty i charakteryzuje się szybkim początkiem działania – efekt terapeutyczny występuje już po 60-90 minutach od podania. Famotydyna zapewnia długotrwałe, 12-godzinne hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego. Inne preparaty z famotydyną dostępne w polskich aptekach to Famogast oraz Ulfamid.
Leki zobojętniające kwas żołądkowy
Leki zobojętniające to preparaty zawierające sole glinu, magnezu, wapnia lub sodu, które neutralizują już wytworzony kwas solny w żołądku. Charakteryzują się bardzo szybkim początkiem działania, ale krótkotrwałym efektem.
Preparaty zawierające sole magnezu i glinu
Maalox to popularny lek zobojętniający zawierający wodorotlenek glinu i wodorotlenek magnezu. Preparat Maalox dostępny jest w postaci zawiesiny doustnej oraz tabletek do rozgryzania. Lek zapewnia szybkie złagodzenie objawów zgagi i nadkwaśności. Alugastrin zawiera dihydroksyglinowo-sodowy węglan w dawce 340 mg w postaci tabletek do rozgryzania i żucia. Preparat Alugastrin zobojętnia nadmiar kwasu solnego bez nadmiernego alkalizowania zawartości żołądka.
Preparaty z alginianami
Gaviscon to lek zawierający alginian sodu, węglan wapnia i wodorowęglan sodu. Preparat Gaviscon tworzy barierę ochronną na powierzchni zawartości żołądka, zapobiegając refluksowi. Rennie zawiera węglan wapnia i węglan magnezu w postaci tabletek do ssania. Lek Rennie szybko neutralizuje kwas żołądkowy i łagodzi objawy zgagi.
Antybiotyki w eradykacji Helicobacter pylori
Leczenie zakażenia Helicobacter pylori wymaga zastosowania skojarzonej terapii zawierającej inhibitor pompy protonowej oraz antybiotyki. W Polsce zalecanym schematem pierwszego wyboru jest terapia poczwórna z bizmutem.
Amoksycylina w leczeniu zakażenia H. pylori
Amoksycylina to półsyntetyczna penicylina stosowana w eradykacji H. pylori w dawce 1000 mg dwa razy dziennie. Antybiotyk ten wykazuje dobrą skuteczność przeciwko H. pylori i jest zazwyczaj dobrze tolerowany. Amoksycylina może być stosowana zamiennie z tetracykliną w schematach eradykacyjnych.
Metronidazol i klarytromycyna
Metronidazol to chemioterapeutyk działający na bakterie beztlenowe, stosowany w dawce 400-500 mg dwa razy dziennie. Niestety, w Polsce obserwuje się wysoką oporność H. pylori na metronidazol. Klarytromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w dawce 500 mg dwa razy dziennie, jednak ze względu na wysoką oporność bakterii nie jest zalecana w terapii pierwszego wyboru w Polsce.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak długo należy stosować inhibitory pompy protonowej w chorobie wrzodowej?
Czas leczenia inhibitorami pompy protonowej zależy od rodzaju i lokalizacji wrzodu. W przypadku wrzodów dwunastnicy zaleca się leczenie przez 4-6 tygodni, natomiast wrzody żołądka wymagają terapii przez 6-8 tygodni. Przy eradykacji H. pylori IPP stosuje się przez 10-14 dni w skojarzeniu z antybiotykami.
Czy można stosować leki zobojętniające razem z inhibitorami pompy protonowej?
Leki zobojętniające można stosować doraźnie w przypadku przełomowych objawów zgagi podczas terapii inhibitorami pompy protonowej. Należy jednak zachować co najmniej 2-godzinny odstęp między podaniem tych leków, aby uniknąć zmniejszenia wchłaniania IPP.
Jakie są skutki uboczne długotrwałego stosowania inhibitorów pompy protonowej?
Długotrwałe stosowanie IPP może prowadzić do niedoborów magnezu, wapnia, żelaza i witaminy B12. Może również zwiększać ryzyko złamań kości, zakażeń bakteryjnych układu pokarmowego oraz niektórych infekcji. Dlatego zaleca się stosowanie najniższych skutecznych dawek przez możliwie najkrótszy czas.
Czy leczenie eradykacyjne H. pylori zawsze jest skuteczne?
Skuteczność eradykacji H. pylori w Polsce wynosi około 80-90% przy zastosowaniu terapii poczwórnej z bizmutem. W przypadku niepowodzenia pierwszego leczenia stosuje się terapię drugiego wyboru z innymi antybiotykami. Czasami konieczne jest wykonanie antybiogramu w celu doboru odpowiednich antybiotyków.
Czy można przyjmować leki na wrzody podczas ciąży?
Spośród inhibitorów pompy protonowej tylko omeprazol może być stosowany w ciąży i okresie karmienia piersią. Leki zobojętniające są uważane za bezpieczne w ciąży, ale należy unikać preparatów zawierających duże ilości sodu. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem jakiegokolwiek leczenia w ciąży.
Bibliografia
- Omeprazol Mylan charakterystyka produktu leczniczego
- Nolpaza charakterystyka produktu leczniczego
- Ozzion charakterystyka produktu leczniczego
- Ranigast charakterystyka produktu leczniczego
- Maalox charakterystyka produktu leczniczego
- Gaviscon charakterystyka produktu leczniczego
- Rennie charakterystyka produktu leczniczego
- Alugastrin charakterystyka produktu leczniczego
- Leontiadis GI, Sharma VK, Howden CW. Proton pump inhibitor therapy for peptic ulcer bleeding: Cochrane collaboration meta-analysis of randomized controlled trials. Mayo Clin Proc. 2007;82(3):286-296. DOI: 10.4065/82.3.286 PMID: 17352364
- Kamada T, Satoh K, Itoh T, Ito M, Iwamoto J, Okimoto T, Kanno T, Sugimoto M, Chiba T, Nomura S, Mieda M, Hiraishi H, Yoshino J, Takagi A, Watanabe S, Koike K. Evidence-based clinical practice guidelines for peptic ulcer disease 2020. J Gastroenterol. 2021;56(4):303-322. DOI: 10.1007/s00535-021-01769-0 PMID: 33620586
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
Zobacz także spis leków stosowanych w gastrologii. Znajdziesz tu między innymi wykaz leków na biegunkę, leki stosowane w leczeniu niestrawności, lekarstwa na wzdęcia, preparaty stosowane w chorobie Leśniowskiego-Crohna a także leki na wrzody żołądka oraz leki stosowane w chorobach wątroby. Męczy Cię zgaga? Sprawdź listę leków na refluks.
