Korzeń cykorii podróżnika, znany również jako Cichorium intybus L., jest popularnym składnikiem w medycynie naturalnej. Jest często stosowany w problemach z drogami żółciowymi, ponieważ działa żółciopędnie i żółciotwórczo, a także wspomaga trawienie. Właściwości lecznicze cykorii podróżnik są od setek lat wykorzystywane przez medycynę naturalną, szczególnie korzystny wpływ ma na funkcjonowanie układu pokarmowego. Nie jest wymagana recepta do zakupu tego produktu.
Zioła Metaboliczne to suplement diety, który jest dostępny bez recepty. Zawiera różnorodne zioła, które wspierają procesy metaboliczne w organizmie. Jest zalecany do stosowania jako wsparcie dla prawidłowego funkcjonowania układu trawiennego. Produkt ten pomaga usprawnić procesy usuwania z organizmu szkodliwych, ubocznych produktów przemiany materii.
Zioła moczopędne to rośliny, które pomagają w usuwaniu nadmiaru wody z organizmu i oczyszczają drogi moczowe. Są stosowane przy chorobach nerek, nadciśnieniu tętniczym, obrzękach, zatrzymywaniu wody, zapaleniu pęcherza, kamicy nerkowej i żołądkowej, dnie moczanowej i innych stanach zapalnych. Zioła moczopędne zawierają różne substancje aktywne, które mają dodatkowe korzyści dla zdrowia. Nie są dostępne na receptę.
Zioła poprawiające trawienie to suplement diety, który zawiera naturalne składniki roślinne. Są one stosowane w celu wspomagania prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego, w tym procesów trawienia. Wśród ziół, które mogą poprawiać trawienie, znajdują się między innymi mięta pieprzowa, rumianek, koper włoski (fenkuł), kminek, melisa, mniszek lekarski, dziurawiec, bazylia i czosnek. Produkt ten jest dostępny bez recepty.
Cykoria – roślina lecznicza stosowana od wieków ze względu na korzystne oddziaływanie m.in. na przewód pokarmowy. Za działanie lecznicze cykorii odpowiadają zawarte w korzeniu laktony seskwiterpenowe, triterpeny, kwasy fenolowe oraz flawonoidy. Roślina pobudza wydzielanie soku żołądkowego i czynność wydzielniczą wątroby. Cykorię stosuje się w dolegliwościach dyspeptycznych (wzdęcia, wiatry, odbijanie się), zmniejszonym apetycie oraz dolegliwościach wątroby. Ponadto zawarta w korzeniu cykorii inulina działa korzystnie na przewód pokarmowy tworząc odpowiednie środowisko do rozwoju dobrych bakterii jelitowych zapobiegając zaparciom. Korzeń cykorii ze względu na działanie moczopędne stosuje się również pomocniczo w zaburzeniach nerek.
Korzeń cykorii dostępny jest w postaci ziół do zaparzania oraz jako składnik mieszanek ziołowych i różnego rodzaju suplementów diety.
Możliwe działania niepożądane: Korzeń cykorii stosowany w zalecanych ilościach nie powoduje zazwyczaj działań niepożądanych. Najczęściej mogą pojawić się skórne reakcje alergiczne.
Opracowanie: Aleksandra Rutkowska – technik farmaceutyczny – nr dyplomu T/50033363/10
Cykoria (Cichorium intybus L.) to jedna z najciekawszych i najbardziej niedocenianych roślin leczniczych, jakie można spotkać w Polsce. Rośnie dziko na łąkach, przydrożach i pastwiskach, zdobi otoczenie błękitnymi kwiatami, a jednocześnie kryje w sobie bogactwo substancji bioaktywnych, które od tysięcy lat służą człowiekowi jako lekarstwo. Jej historia jest niezwykła – uprawiana już w starożytnym Egipcie około 300 roku p.n.e., opisywana przez Hipokratesa jako remedium na biegunki i zatrucia pokarmowe, stosowana przez perskiego uczonego Avicennę w leczeniu stanów zapalnych stawów i nowotworów. Arabowie sięgali po nią w homeopatii, w Karpatach leczono nią skaleczenia, w Afganistanie i na Ukrainie – malarię. Do dziś stanowi ważny składnik ziołolecznictwa i diety Beduinów. Polska nazwa „podróżnik” nawiązuje do dawnych wierzeń i legend, a dawna nazwa „blajwas” pochodzi od XVI-wiecznego zapożyczenia z języka niemieckiego, nawiązującego do wyglądu przekroju korzenia przypominającego połyskliwy metal. Współczesna nauka nie tylko potwierdziła wiele z tych tradycyjnych zastosowań, ale odkryła też zupełnie nowe, zaskakujące właściwości tej skromnie wyglądającej rośliny. Cykoria zawiera kilkanaście grup aktywnych związków chemicznych – od inuliny, przez laktony seskwiterpenowe, po kwasy fenolowe i flawonoidy – a każda z tych grup wykazuje udokumentowane działanie na ludzki organizm. Artykuł ten jest przewodnikiem po świecie cykorii: dowiesz się z niego, czym różnią się jej odmiany, co dokładnie kryje się w jej korzeniu i liściach, jak wpływa na układ pokarmowy, wątrobę, serce, poziom cukru we krwi oraz odporność, a także kiedy należy zachować ostrożność przy jej stosowaniu.
Cykoria to roślina, która w potocznym rozumieniu bywa mylona z różnymi warzywami. Warto wiedzieć, że określenie „cykoria” obejmuje kilka różnych botanicznych odmian, z których każda ma nieco inne zastosowania i właściwości. Najszerzej znana jest cykoria podróżnik (Cichorium intybus L.) – to właśnie ta roślina jest przedmiotem największego zainteresowania nauki i ziołolecznictwa. Spotykamy ją dziko rosnącą na poboczach dróg, miedzach i suchych łąkach na terenie całej Polski. Osiąga wysokość nawet 120 cm i rozkwita charakterystycznymi, błękitnofiołkowymi kwiatkami złożonymi z języczkowatych płatków. Jej korzeń – mięsisty, rozbudowany, brązowy z zewnątrz, jasny i połyskliwy na przełomie – jest najbardziej wartościową leczniczo częścią rośliny.
Odrębną kategorię stanowi cykoria korzeniowa, uprawiana przede wszystkim z myślą o białych, owalnych główkach zwanych witloof lub brukselką cykoryjną. To właśnie ona trafia najczęściej do sklepów i na nasze talerze. Sprzedawana jest zazwyczaj przykryta, gdyż kontakt ze światłem powoduje zieleniesienie liści i nasilenie gorzkiego smaku – dlatego w dobrych sklepach tacki z cykoriami są nakryte. Kupując cykorie, warto wybierać egzemplarze jak najjaśniejsze, z liśćmi mocno przylegającymi do siebie. Trzecią grupę stanowi cykoria endywia, z której wyróżnia się eskariol (o liściach gładkich) i endywię kędzierzawą (o postrzępionych, karbowanych liściach) – obie chętnie stosowane w kuchni śródziemnomorskiej jako warzywo sałatkowe.
Istnieje też cykoria czerwona (radicchio) – odmiana korzeniowa o intensywnie czerwonych liściach z białymi nerwami, wyjątkowo bogata w antocyjany, czyli barwniki roślinne o silnym działaniu antyoksydacyjnym, których nie znajdziemy w pozostałych odmianach. Radicchio pochodzi z Włoch i jest tam traktowana jako przysmak, coraz częściej gości też na polskich stołach.
Bogactwo cykorii wynika z jej wyjątkowego składu chemicznego. Naukowcy zidentyfikowali w niej kilkanaście grup substancji bioaktywnych, z których każda odpowiada za inne działanie na organizm. Znajomość tych związków pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego ta niepozorna roślina była ceniona przez medycynę przez tysiące lat.
Inulina to bez wątpienia najważniejszy i najlepiej zbadany składnik cykorii. Jest to polisacharyd – wielocukier złożony z cząsteczek fruktozy – który w korzeniu cykorii może stanowić nawet do 50% suchej masy. Inulina nie jest trawiona przez enzymy trawienne człowieka w górnym odcinku przewodu pokarmowego i dociera niezmieniona do jelita grubego, gdzie pełni funkcję prebiotyku. Cykoria jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł inuliny spośród wszystkich roślin jadalnych – zawiera jej więcej niż topinambur, czosnek czy szparagi.
Laktony seskwiterpenowe – laktucyna i laktukopikryna (laktupikryna) – to związki goryczowe, które odpowiadają za charakterystyczny gorzki smak cykorii. Nie jest to jedynie kwestia smaku: te substancje pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i żółci, działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo, a badania in vitro wykazały nawet ich aktywność przeciwmalaryczną.
Kwasy fenolowe – kwas cykoriowy, kwas kawowy, kwas chlorogenowy i kwas izochlorogenowy – to kolejna ważna grupa substancji aktywnych, odpowiadająca za działanie antyoksydacyjne, przeciwcukrzycowe i ochronne wobec komórek wątroby. Kwas cykoriowy wykazał w badaniach laboratoryjnych zdolność do zmniejszania uszkodzeń komórek wątrobowych narażonych na wirusa zapalenia wątroby HBV.
Liście cykorii zawierają ponadto flawonoidy i kumaryny (w tym eskulinę i cykorynę), których obecność odpowiada za działanie moczopędne i uszczelniające ściany naczyń krwionośnych. W roślinie znajdziemy też witaminy A, E, K i z grupy B, a także minerały: potas, wapń, żelazo, magnez, fosfor, cynk i mangan.
| Substancja aktywna | Lokalizacja w roślinie | Główne działanie |
|---|---|---|
| Inulina | Korzeń (do 50% s.m.) | Prebiotyczne, hipoglikemiczne, hipolipemiczne |
| Laktucyna, laktukopikryna | Korzeń, liście | Żółciopędne, przeciwzapalne, trawienne |
| Kwas cykoriowy, chlorogenowy | Korzeń, liście | Antyoksydacyjne, przeciwcukrzycowe, hepatoprotekcyjne |
| Flawonoidy | Liście, kwiaty | Moczopędne, uszczelniające naczynia |
| Eskulina, cykoryna | Kwiaty | Ochrona naczyń, działanie żylne |
| Antocyjany | Radicchio (liście) | Silne działanie antyoksydacyjne |
Wpływ cykorii na układ trawienny jest jej najlepiej potwierdzonym i najszerzej stosowanym działaniem. Roślina ta działa wielotorowo – poprawia trawienie na każdym jego etapie, od żołądka aż po jelito grube.
Zacznijmy od żołądka: związki goryczowe zawarte w korzeniu cykorii – laktucyna i laktukopikryna – stymulują wydzielanie soku żołądkowego, co przyspiesza rozkład pokarmów i poprawia wchłanianie składników odżywczych. Osoby z niedoborem kwasu solnego w żołądku lub osłabioną czynnością trawienną mogą odczuć po spożyciu cykorii wyraźną poprawę komfortu po posiłkach. Cykoria działa też żółciopędnie – korzeń pobudza czynność wątroby, zwiększa wydzielanie żółci i ułatwia jej przepływ przez drogi żółciowe, co poprawia trawienie tłuszczów. Działanie to jest szczególnie cenne dla osób z powolną perystaltyką, uczuciem ciężkości po tłustych posiłkach czy skłonnością do zaparć.
Prawdziwy przełom w rozumieniu działania cykorii na jelita przyniosło odkrycie roli inuliny jako prebiotyku. Inulina, docierając do jelita grubego, staje się pożywką dla dobroczynnych bakterii jelitowych – przede wszystkim szczepów Bifidobacterium i Lactobacillus. Stymulacja wzrostu tych bakterii poprawia równowagę mikrobiologiczną jelit, czyli mikrobiotę. W wyniku fermentacji inuliny przez bakterie jelitowe powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które wykazują działanie przeciwzapalne, wzmacniają barierę jelitową i hamują rozwój patogennych drobnoustrojów. Badania wykazały, że fermentacja inuliny obniża pH w świetle jelita, co ogranicza namnażanie się takich patogenów jak Salmonella, Listeria czy Shigella.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oficjalnie potwierdził, że inulina z korzenia cykorii przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania jelit poprzez zwiększenie częstości wypróżnień. Korzystny efekt uzyskuje się przy dziennym spożyciu 12 g natywnej inuliny z cykorii. W badaniach klinicznych dawki w zakresie 12–40 g dziennie konsekwentnie zwiększały częstość wypróżnień zarówno u osób zdrowych, jak i u tych cierpiących na zaparcia. Co ważne, inulinę z cykorii można z powodzeniem łączyć z probiotykami – takie połączenie (zwane synbiotykiem) zapewnia podawanym szczepom bakteryjnym lepsze przeżycie i skuteczniejszą kolonizację jelit.
Cykoria wykazuje też lekkie działanie przeczyszczające i łagodzi wzdęcia, a dzięki zawartości błonnika pomaga regulować rytm wypróżnień u osób z nieregularną pracą jelit. Ziele cykorii zawiera ponadto flawonoidy i hydroksykumaryny, które działają moczopędnie, wspomagając oczyszczanie organizmu z toksyn i produktów przemiany materii.
Wątroba to jeden z narządów, który najbardziej korzysta ze składników bioaktywnych cykorii. Korzeń cykorii posiada udokumentowane działanie hepatoprotekcyjne, czyli chroniące komórki wątroby przed uszkodzeniem. Szczególną rolę odgrywają tu kwas cykoriowy i kwas chlorogenowy – w badaniach laboratoryjnych wykazano, że chronią one hepatocyty (komórki wątroby) przed toksycznym działaniem różnych substancji, w tym wirusów, w szczególności wirusa zapalenia wątroby HBV.
Laktucyna i laktukopikryna stymulują wydzielanie żółci, co ma bezpośredni wpływ na trawienie tłuszczów i odprowadzanie produktów przemiany bilirubiny. Cykoria bywa więc stosowana wspomagająco przy niedoborze żółci, uczuciu ciężkości po tłustych posiłkach i zaburzeniach funkcjonowania dróg żółciowych. Jednocześnie należy pamiętać, że przy kamicy żółciowej stosowanie preparatów z cykorią wymaga konsultacji lekarskiej – silne pobudzanie wydzielania żółci może w tym przypadku wywołać napad kolki.
Cykoria jest od dawna polecana w diecie diabetyków i osób zagrożonych cukrzycą. Dzieje się tak z kilku powodów, które współgrają ze sobą i uzupełniają wzajemnie swoje działanie. Po pierwsze, inulina zawarta w cykorii ma bardzo niski indeks glikemiczny – organizm nie trawi jej tak jak zwykłych cukrów, więc jej spożycie nie powoduje gwałtownych skoków poziomu glukozy we krwi. Po drugie, inulina spowalnia wchłanianie cukrów z przewodu pokarmowego, co prowadzi do bardziej stopniowego wzrostu glikemii po posiłku.
Istotną rolę odgrywa też kwas cykoriowy, który – jak wykazują badania – uwrażliwia tkanki na insulinę oraz sprzyja wydzielaniu tego hormonu. Kwas kawowy i kwas chlorogenowy z kolei zwiększają wychwyt glukozy w komórkach mięśniowych, co pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi. Badania przeprowadzone u osób ze stanem przedcukrzycowym potwierdziły, że regularne spożywanie preparatów z inuliną z cykorii może poprawiać tolerancję glukozy i zmniejszać insulinooporność.
Warto przy tym podkreślić, że cykoria nie zastępuje leczenia cukrzycy – jest natomiast cennym elementem diety wspierającym gospodarkę węglowodanową, szczególnie w profilaktyce oraz jako uzupełnienie leczenia w cukrzycy typu 2.
Regularne spożywanie cykorii może korzystnie wpływać na serce i naczynia krwionośne, choć warto podchodzić do tych właściwości z należytą ostrożnością i traktować je jako uzupełnienie, a nie podstawę profilaktyki kardiologicznej. Inulina wykazuje działanie hipolipemiczne – pomaga obniżać poziom frakcji LDL i VLDL cholesterolu, odpowiedzialnych za powstawanie miażdżycy i innych chorób układu krążenia. Mechanizm polega prawdopodobnie na blokowaniu wchłaniania tłuszczów z przewodu pokarmowego oraz na zmianach w metabolizmie lipidów wywoływanych przez bakterie jelitowe.
Eskulina zawarta w kwiatach cykorii zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń włosowatych i wzmacnia je, co może być przydatne przy skłonności do wybroczyn, pajączków naczyniowych czy przewlekłej niewydolności żylnej. Cykoria wykazuje też umiarkowane działanie hipotensyjne, czyli pomaga regulować ciśnienie krwi. Ziele cykorii działa moczopędnie, co sprzyja eliminacji nadmiaru sodu i płynów z organizmu – a to z kolei wspomaga utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego.
Związki zawarte w cykorii wykazują wielokierunkowe działanie na układ odpornościowy. Inulina, stymulując wzrost dobroczynnych bakterii jelitowych, pośrednio wzmacnia odporność – wiadomo bowiem, że znaczna część komórek układu odpornościowego człowieka zlokalizowana jest właśnie w jelitach. Zdrowa mikrobiota jelitowa przekłada się na sprawniejszą odpowiedź immunologiczną całego organizmu.
Laktucyna i laktukopikryna wykazują bezpośrednie działanie przeciwzapalne. Badania in vitro potwierdziły aktywność przeciwwirusową ekstraktu z cykorii wobec wirusa opryszczki (HSV-1) oraz częściową wobec adenowirusa typ 5. Cykoria ma też działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, a badania na zwierzętach wykazały jej skuteczność przeciwpasożytniczą – stada wypasane na pastwiskach z cykoria miały mniejszą częstość inwazji nicieni żołądkowo-jelitowych niż zwierzęta żywione bez jej udziału.
Interesujące są też doniesienia o potencjalnym działaniu przeciwnowotworowym składników cykorii, jednak badania w tym zakresie prowadzono głównie in vitro i na modelach zwierzęcych – nie ma więc podstaw, by mówić o działaniu przeciwrakowym w odniesieniu do człowieka. Wyniki te są jednak obiecujące i stanowią przedmiot dalszych badań.
Ciekawym i stosunkowo nowym obszarem zainteresowania naukowców jest wpływ cykorii na wydolność fizyczną. W jednym z badań wykazano, że spożywanie cykorii przez 7 dni wydłużyło czas do wyczerpania o ponad 8% u mężczyzn i ponad 12% u kobiet podczas intensywnego wysiłku aerobowego. Zaobserwowano też obniżenie poziomu mleczanu we krwi po wysiłku, co wiąże się z szybszą regeneracją po treningu. Mechanizm tego efektu wyjaśniają badania komórkowe, które wskazują na przyspieszenie utleniania mleczanu w mitochondriach pod wpływem składników cykorii.
W kontekście odchudzania cykoria sprawdza się przede wszystkim dzięki niskiej kaloryczności (zaledwie 17 kcal na 100 g świeżej masy) i dużej zawartości błonnika. Inulina pęcznieje w przewodzie pokarmowym, opóźnia opróżnianie się żołądka i przedłuża uczucie sytości po posiłku, co zmniejsza chęć na podjadanie między daniami. W badaniu przeprowadzonym u osób ze stanem przedcukrzycowym suplementacja inuliną przez 18 tygodni przyniosła redukcję masy ciała o 7,6%, podczas gdy w grupie przyjmującej inny rodzaj błonnika wynik wyniósł 4,9%.
W Polsce cykoria podróżnik jest oficjalnym surowcem zielarskim stosowanym w fitoterapii. Korzeń cykorii (Cichorii intybus radix) dostępny jest w postaci suszonych, pokrojonych korzeni do samodzielnego parzenia, jak też jako składnik mieszanek ziołowych stosowanych przy dolegliwościach trawiennych, niedomaganiach wątroby i żółciowych, braku apetytu oraz ogólnym osłabieniu. Preparaty zawierające wyciągi z korzenia cykorii podróżnika dostępne są w aptekach bez recepty jako tradycyjne produkty lecznicze roślinne.
Do najczęstszych form stosowania cykorii należą:
Cykoria znajdzie się też w składzie wielu złożonych preparatów roślinnych przeznaczonych do wspomagania funkcji wątroby i dróg żółciowych, łączona często z karczochu wyciągiem, ostropestem plamistym czy mniszkiem lekarskim. Wyciągi z cykorii wchodzą w skład kremów i toników w kosmetologii – ze względu na właściwości nawilżające, wygładzające i ochronne dla skóry.
Poza składnikami bioaktywnymi, cykoria jest wartościowym warzywem pod względem żywieniowym. W 100 gramach świeżej cykorii znajdziemy zaledwie 17 kcal, 4 g węglowodanów i aż 3,1 g błonnika pokarmowego przy minimalnej zawartości tłuszczu. To warzywo o wyjątkowo wysokiej zawartości wody (ponad 94%), co czyni je idealnym składnikiem diety niskokalorycznej. Dostarcza też potasu (211 mg na 100 g), fosforu (26 mg), wapnia (19 mg) i magnezu (10 mg), a także witaminy C i szeregu witamin z grupy B. Potas zawarty w cykorii wspomaga prawidłową pracę serca i regulację ciśnienia krwi.
Choć cykoria jest rośliną stosunkowo bezpieczną, jej stosowanie wiąże się z pewnymi ograniczeniami, o których warto wiedzieć przed sięgnięciem po preparaty z jej zawartością.
Najważniejszym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na cykorię lub inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae). Osoby uczulone na rumianek, nagietka, arnikę, mniszka lekarskiego, ostropest plamisty, słonecznik czy karczoch powinny zachować szczególną ostrożność lub całkowicie unikać stosowania cykorii, gdyż istnieje ryzyko reakcji krzyżowej. Objawy alergii mogą obejmować pokrzywkę, świąd, obrzęk, a w cięższych przypadkach reakcję anafilaktyczną.
Kamica żółciowa to kolejne ważne przeciwwskazanie – silne działanie żółciopędne cykorii może wywołać napad kolki żółciowej u osób z kamieniami w drogach żółciowych.
Ciąża i karmienie piersią – bezpieczeństwo stosowania preparatów z cykorią w tych okresach nie zostało dostatecznie udokumentowane. Cykoria w niewielkich ilościach jako warzywo spożywcze jest ogólnie uznawana za bezpieczną, jednak preparaty ziołowe i suplementy zawierające skoncentrowane wyciągi powinny być stosowane w ciąży wyłącznie po konsultacji z lekarzem.
Dzieci poniżej 12. roku życia – preparaty ziołowe z korzenia cykorii nie są zalecane dla tej grupy wiekowej ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa.
Zespół jelita drażliwego i dieta low-FODMAP – inulina należy do grupy FODMAP (łatwo fermentujących węglowodanów) i może nasilać objawy u osób z nadwrażliwością na fruktany – wzdęcia, bóle brzucha, biegunki. Osoby stosujące dietę low-FODMAP powinny unikać dużych ilości cykorii i suplementów z inuliną.
Zalecana dobowa dawka lecznicza korzenia cykorii to do 4 g surowca dziennie. Preparatów ziołowych nie należy stosować przewlekle bez konsultacji ze specjalistą – lekarzem lub farmaceutą.
Nie do końca. Kawa z cykorii to napój przygotowany z prażonego i zmielonego korzenia cykorii podróżnik, który zalewa się gorącą wodą. Jest to popularny bezkofeinowy substytut kawy, o lekko gorzkim, korzennym smaku. Zawiera wiele cennych składników aktywnych z korzenia cykorii, jednak w mniejszych stężeniach niż suche preparaty ziołowe. Sama cykoria to roślina, z której korzeń, liście i kwiaty mogą być stosowane na wiele sposobów – nie tylko jako kawa, ale też jako warzywo i surowiec zielarski.
Tak, cykoria jest powszechnie zalecana jako element diety dla osób z cukrzycą typu 2 i stanem przedcukrzycowym. Dzięki inulinie, kwasowi cykoriowemu i kwasowi chlorogenowemu pomaga stabilizować poziom glukozy we krwi i może poprawiać wrażliwość tkanek na insulinę. Jednak diabetycy przyjmujący leki hipoglikemizujące powinni skonsultować z lekarzem włączenie suplementów z inuliną z cykorii, ponieważ łączne działanie leków i suplementu może zbyt mocno obniżyć poziom cukru.
Cykoria jako warzywo może być spożywana na surowo (np. w sałatkach) lub gotowana, pieczona i duszona. Do celów zdrowotnych korzeń cykorii można parzyć lub gotować jako odwar. Suplementy z inuliną z cykorii najlepiej stosować zgodnie z zaleceniami producenta lub lekarza – zazwyczaj 5–12 g inuliny dziennie wystarczy, aby wspomóc mikrobiotę jelitową. Warto zaczynać od mniejszych dawek, aby jelita mogły się stopniowo przyzwyczaić do większej ilości błonnika fermentującego.
Tak, jest to możliwe – szczególnie u osób, które nie są przyzwyczajone do spożywania dużych ilości błonnika fermentującego. Inulina jest substratem do fermentacji bakteryjnej w jelicie grubym, a ten proces może powodować zwiększoną produkcję gazów, wzdęcia i uczucie pełności. Objawy są zazwyczaj łagodne i przejściowe. Aby je zminimalizować, warto wprowadzać cykorię do diety stopniowo.
Oficjalnie nie odnotowano potwierdzonych klinicznych interakcji korzenia cykorii podróżnika z lekami farmakologicznymi. Niemniej jednak, ze względu na działanie hipoglikemiczne (obniżające poziom cukru) i hipolipemiczne (obniżające poziom cholesterolu), osoby przyjmujące leki na cukrzycę lub statyny powinny skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed włączeniem preparatów z cykorią. Podobna ostrożność jest wskazana przy lekach moczopędnych.
Cykoria jako warzywo może być spożywana regularnie bez ograniczeń – jest to zwykły element zdrowej diety. Jednak preparaty ziołowe i suplementy z koncentrowanymi wyciągami z cykorii powinny być stosowane według wskazań producenta lub po konsultacji z lekarzem. Zaleca się robienie przerw w stosowaniu ziołowych preparatów leczniczych i nieeksceedowanie dawki 4 g suchego korzenia dziennie.
Tak, cykoria jest uznanym środkiem wspierającym regularność wypróżnień. Inulina zawarta w korzeniu cykorii – po potwierdzeniu przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) – przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania jelit poprzez zwiększenie częstości wypróżnień. Cykoria ma też lekkie działanie przeczyszczające. Ważne jest jednak, aby w czasie stosowania cykorii jako wsparcia przy zaparciach odpowiednio nawadniać organizm, bo błonnik bez dostatecznej ilości wody może przynieść odwrotny skutek.
Zależy to od rodzaju alergii. Osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae) – takie jak rumianek, nagietek, arnika, słonecznik czy mniszek lekarski – powinny unikać stosowania preparatów z cykorii lub skonsultować się z alergologiem przed ich użyciem. Ryzyko tzw. reakcji krzyżowej jest w tej grupie pacjentów realne. Osoby bez alergii na rośliny z tej rodziny mogą stosować cykorię bez szczególnych obaw.
