Oxsoralen - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Oxsoralen?

Oxsoralen to lek zawierający substancję czynną metoksalen (8-metoksypsoralen), który stosuje się w leczeniu ciężkiej łuszczycy pospolitej. Preparat ten nie działa samodzielnie – wymaga aktywacji przez długie fale promieniowania ultrafioletowego UV-A, które emitowane są przez specjalne aparaty do naświetlań. Metoda ta nosi nazwę fotochemioterapii PUVA (PUVA = Psoralen + UV-A) i łączy doustne przyjmowanie leku z kontrolowanym naświetlaniem skóry.

Mechanizm działania metoksalenu polega na hamowaniu nadmiernego namnażania się komórek naskórka, które jest charakterystyczne dla łuszczycy. Po przyjęciu doustnym substancja czynna wchłania się do organizmu i gromadzi w komórkach skóry. Następnie, pod wpływem naświetlania promieniami UV-A, metoksalen ulega aktywacji i wiąże się z DNA komórek, co prowadzi do zmniejszenia ich nadmiernego podziału. Proces ten pomaga w redukcji charakterystycznych dla łuszczycy zmian skórnych, takich jak zaczerwienienie, łuszczenie i pogrubienie naskórka.

Terapia PUVA jest stosowana głównie w przypadkach ciężkiej łuszczycy pospolitej, która nie reaguje na inne metody leczenia lub gdy konwencjonalne terapie są niewystarczające. Wskazaniem jest łuszczyca rozległa, zajmująca znaczną powierzchnię ciała, szczególnie gdy inne formy leczenia miejscowego lub ogólnego nie przynoszą oczekiwanej poprawy. Metoda ta wymaga przeprowadzania zabiegów w wyspecjalizowanych ośrodkach dermatologicznych, które dysponują odpowiednim wyposażeniem i przeszkolonym personelem medycznym.

Leczenie z zastosowaniem metoksalenu i naświetlań UV-A charakteryzuje się tym, że wywołuje kontrolowaną reakcję skórną w postaci łagodnego zaczerwienienia, co jest efektem pożądanym i wskazuje na skuteczność terapii. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest przeprowadzenie testu wrażliwości skóry na światło, aby określić odpowiednią dawkę promieniowania oraz czas naświetlania dla danego pacjenta. Terapia jest zazwyczaj prowadzona kilka razy w tygodniu, z obowiązkowymi przerwami, a jej całkowity czas trwania oraz częstotliwość są ustalane indywidualnie przez lekarza dermatologa.

Należy pamiętać, że fotochemioterapia PUVA jest metodą zarezerwowaną dla przypadków wymagających intensywnego leczenia i nie może być stosowana jako środek wspomagający opalanie. Terapia wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza oraz stosowania środków ochronnych, szczególnie w odniesieniu do skóry i oczu, z uwagi na zwiększoną wrażliwość na promieniowanie słoneczne przez cały okres leczenia i przez kilka godzin po przyjęciu leku.

Aktualna ulotka leku Oxsoralen

Jaki jest skład Oxsoralen, jakie substancje zawiera?

Substancja czynna: metoksalen (8-metoksypsoralen). Jedna kapsułka miękka zawiera 10 mg metoksalenu.

Pozostałe składniki preparatu:

• Makrogol 400
• Glikol propylenowy
• Żelatyna (składnik otoczki kapsułki)
• Glicerol 85%
• Tytanu dwutlenek (E171) – substancja barwiąca
• Anidrisorb 85/70 (sorbitol, sorbitan, mannitol, superior Polyols)

Preparat ma postać kapsułek miękkich o białej barwie nadanej przez dwutlenek tytanu. Obecność sorbitolu w składzie otoczki kapsułki wymaga uwagi u osób z nietolerancją niektórych cukrów – takie osoby powinny przed zastosowaniem leku skonsultować się z lekarzem.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Oxsoralen?

Ostre przedawkowanie leku powoduje charakterystyczne objawy, takie jak nudności, gwałtowne wymioty oraz zawroty głowy. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy niezwłocznie podjąć odpowiednie działania.

Postępowanie w przypadku przedawkowania:

• Należy wywołać wymioty u pacjenta w celu usunięcia nieabsorbowanej substancji czynnej z przewodu pokarmowego
• Pacjent powinien pozostawać w zaciemnionym pokoju przez co najmniej 24 godziny, aby całkowicie wyeliminować ekspozycję na jakiekolwiek źródła światła
• Zalecane jest monitorowanie czynności układu sercowo-naczyniowego
• Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do najbliższego szpitala

Przebywanie w zaciemnionym pomieszczeniu jest kluczowe, ponieważ po przedawkowaniu skóra i oczy są szczególnie wrażliwe na działanie światła, co może prowadzić do poważnych oparzeń i uszkodzeń. W przypadku pominięcia dawki leku (co oznacza brak przyjęcia kapsułek przed planowanym naświetlaniem), nie należy przyjmować podwójnej dawki. Należy poinformować lekarza lub personel medyczny przed rozpoczęciem naświetlań, że przepisana dawka leku została pominięta – w takiej sytuacji zabieg naświetlania nie powinien być przeprowadzony.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Oxsoralen – czy mogę spożywać alkohol?

Lek należy przyjmować z posiłkiem i mlekiem. Takie podanie zmniejsza ryzyko wystąpienia nudności i wymiotów, które mogą pojawić się bezpośrednio po przyjęciu preparatu. Mleko i jedzenie nie wpływają negatywnie na wchłanianie substancji czynnej, natomiast znacząco poprawiają tolerancję leku ze strony przewodu pokarmowego.

W ulotce producenta nie zawarto szczegółowych informacji dotyczących interakcji z alkoholem. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę charakter terapii oraz potencjalne obciążenie wątroby podczas długotrwałego leczenia, rozsądne jest unikanie spożywania napojów alkoholowych w czasie terapii PUVA. Alkohol może dodatkowo obciążać wątrobę, która jest zaangażowana w metabolizm metoksalenu, oraz potencjalnie nasilać niektóre działania niepożądane, takie jak nudności czy zawroty głowy.

Należy pamiętać, że podczas całego okresu leczenia obowiązuje bezwzględny zakaz opalania się oraz unikania nadmiernej ekspozycji na światło słoneczne przez 24 godziny przed i co najmniej 8 godzin po przyjęciu leku. Dotyczy to również przebywania w pomieszczeniach z dużą ilością naturalnego światła wpuszczanego przez okna.

Czy można stosować Oxsoralen w okresie ciąży i karmienia piersią?

Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. Nie należy stosować leku u kobiet w ciąży ani u kobiet karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i dziecka.

Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia z zastosowaniem metoksalenu, terapia musi być natychmiast przerwana. Wznowienie leczenia jest możliwe dopiero po zakończeniu okresu karmienia piersią. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcyjne przez cały czas trwania terapii PUVA, aby zapobiec zajściu w ciążę.

Również mężczyźni aktywni seksualnie powinni stosować skuteczne metody antykoncepcyjne w czasie leczenia. Wymóg ten wynika z potencjalnego ryzyka wpływu terapii na komórki rozrodcze oraz z ostrożności związanej z możliwym działaniem mutagennym substancji czynnej.

Przed rozpoczęciem terapii lekarz powinien być poinformowany o planach dotyczących posiadania dzieci. U kobiet planujących ciążę konieczne jest rozważenie alternatywnych metod leczenia łuszczycy, które będą bezpieczne w okresie planowania rodziny, ciąży i karmienia piersią.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)