Temodal - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Temodal?

Temodal zawiera substancję czynną temozolomid, która należy do grupy leków przeciwnowotworowych. Jest to lek triazenowy stosowany w leczeniu specyficznych guzów mózgu, działający poprzez uszkadzanie materiału genetycznego komórek nowotworowych. Po podaniu doustnym lub dożylnym temozolomid ulega szybkiej chemicznej przemianie do aktywnej postaci – monometylo-triazenoimidazolo-karboksamidu (MTIC), którego cytotoksyczność wynika głównie z alkilacji DNA w pozycji O6 guaniny oraz dodatkowo w pozycji N7.

W leczeniu nowo zdiagnozowanego glejaka wielopostaciowego u dorosłych Temodal stosowany jest w ramach złożonego protokołu terapeutycznego. Najpierw podawany jest w skojarzeniu z radioterapią przez okres 42 dni (do 49 dni), gdzie dawka wynosi 75 mg/m² powierzchni ciała na dobę. Ten okres określany jest jako faza skojarzonego leczenia. Po zakończeniu radioterapii i 4-tygodniowej przerwie rozpoczyna się monoterapia, w której Temodal podawany jest przez 5 dni w cyklach 28-dniowych, stosując od 150 do 200 mg/m² pc. na dobę, do maksymalnie 6 cykli.

Preparat znajduje również zastosowanie w leczeniu dzieci od 3 lat, młodzieży oraz dorosłych z guzami mózgu wykazującymi wznowę lub progresję. Dotyczy to szczególnie glejaka złośliwego, takiego jak glejak wielopostaciowy lub gwiaździak anaplastyczny, które powróciły lub uległy nasileniu po standardowym leczeniu. W takich przypadkach Temodal stanowi opcję terapeutyczną w monoterapii, podawany w cyklach 28-dniowych, przez 5 pierwszych dni każdego cyklu.

Mechanizm działania leku polega na powodowaniu błędnej naprawy uszkodzeń DNA w komórkach nowotworowych, co prowadzi do zatrzymania ich podziałów i śmierci. Temozolomid przenika przez barierę krew-mózg, co pozwala na osiągnięcie terapeutycznych stężeń w ośrodkowym układzie nerwowym. Preparat dostępny jest w dwóch postaciach: kapsułki twarde do stosowania doustnego w dawkach 5, 20, 100, 140, 180 i 250 mg oraz proszek do sporządzania roztworu do infuzji w dawce 100 mg, który po przygotowaniu zawiera 2,5 mg/ml temozolomidu. Postać dożylna jest biorównoważna z postacią doustną, co pozwala na elastyczność w doborze drogi podania w zależności od stanu pacjenta.

Decyzję o zastosowaniu Temodal podejmuje lekarz z doświadczeniem w onkologicznym leczeniu guzów mózgu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań krwi w celu oceny liczby krwinek białych i płytek, ponieważ lek wywołuje działanie mielosupresyjne. Leczenie wymaga regularnego monitorowania parametrów hematologicznych, a dawkowanie dostosowywane jest indywidualnie na podstawie powierzchni ciała pacjenta oraz tolerancji leku, z możliwością modyfikacji w zależności od wyników badań kontrolnych i występujących działań niepożądanych.

Aktualna ulotka leku Temodal

Jaki jest skład Temodal, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest temozolomid. Kapsułki twarde dostępne są w sześciu wariantach zawierających: 5 mg, 20 mg, 100 mg, 140 mg, 180 mg lub 250 mg temozolomidu. Proszek do sporządzania roztworu do infuzji zawiera 100 mg temozolomidu na fiolkę, co po rozpuszczeniu daje stężenie 2,5 mg/ml.

Zawartość kapsułek – substancje pomocnicze obejmują: laktozę bezwodną (132,8-316,3 mg w zależności od mocy), krzemionkę koloidalną bezwodną, karboksymetyloskrobię sodową typ A, kwas winowy oraz kwas stearynowy. Z powodu zawartości laktozy preparat nie powinien być stosowany u osób z nietolerancją niektórych cukrów.

Otoczka kapsułek składa się z: żelatyny, tytanu dwutlenku (E 171) i laurylosiarczanu sodu. W zależności od mocy kapsułki zawierają dodatkowo: żelaza tlenek żółty (E 172) w kapsułkach 5, 20 i 180 mg; żelaza tlenek czerwony (E 172) w kapsułkach 100 i 180 mg; indygotynę (E 132) w kapsułkach 5 i 140 mg. Nadruk na kapsułkach wykonany jest szalakiem z dodatkiem glikolu propylenowego (E 1520), wody oczyszczonej, amonu wodorotlenku, potasu wodorotlenku i żelaza tlenku czarnego (E 172).

Proszek do sporządzania roztworu do infuzji zawiera jako substancje pomocnicze: mannitol (E421), treoninę, polisorbat 80, cytrynian sodu (do ustalenia pH) oraz kwas solny stężony (do ustalenia pH). Każda fiolka zawiera 55,2 mg sodu, co odpowiada 2,8% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu u osób dorosłych, dlatego należy to uwzględnić u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Temodal?

W badaniach klinicznych oceniano dawki 500, 750, 1000 i 1250 mg/m² pc. (całkowita dawka w cyklu podana w ciągu 5 dni). Toksyczność wobec układu hematologicznego była działaniem ograniczającym wielkość dawki i obserwowano ją po każdej dawce, ale była cięższa po zastosowaniu większych dawek. Opisano przypadek pacjenta, który przyjął nadmierną dawkę 10 000 mg w jednym cyklu (podaną w ciągu 5 dni) – obserwowano u niego pancytopenię, gorączkę, niewydolność wielonarządową i śmierć.

Istnieją doniesienia o pacjentach, którzy przyjmowali zalecaną dawkę dłużej niż przez 5 dni leczenia (do 64 dni). Do obserwowanych działań niepożądanych należały mielosupresja z zakażeniami lub bez zakażeń, w niektórych przypadkach ciężka i długotrwała, prowadząca do śmierci. W przypadku przedawkowania konieczna jest ocena hematologiczna – należy wykonać badania morfologii krwi i w razie konieczności zastosować leczenie podtrzymujące.

Jeśli przypadkowo przyjęto większą liczbę kapsułek niż zalecono, należy natychmiast zasięgnąć porady lekarza, farmaceuty lub pielęgniarki. W przypadku postaci dożylnej przedawkowanie jest mało prawdopodobne, gdyż lek jest podawany przez profesjonalny personel medyczny, jednak gdyby się to stało, odpowiednie leczenie zostanie natychmiast wdrożone. Nie istnieje specyficzne antidotum – leczenie jest objawowe i wspierające.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Temodal – czy mogę spożywać alkohol?

Podanie z pokarmem – kapsułki należy stosować na czczo, na przykład co najmniej godzinę przed planowanym śniadaniem. Badania wykazały, że podanie temozolomidu z pokarmem powoduje zmniejszenie wartości maksymalnego stężenia (Cmax) o 33% i pola pod krzywą (AUC) o 9%. Ponieważ nie można wykluczyć, że zmiany Cmax mają znaczenie kliniczne, Temodal nie powinien być stosowany z pokarmem. W pojedynczym badaniu klinicznym fazy I podanie temozolomidu z ranitydyną nie miało wpływu na wielkość wchłaniania leku.

Alkohol – w dokumentacji produktu brak jest bezpośrednich informacji o interakcji z alkoholem. Należy jednak pamiętać, że temozolomid jest lekiem o znacznej toksyczności, szczególnie wobec szpiku kostnego i wątroby, dlatego spożywanie alkoholu podczas leczenia nie jest zalecane. Alkohol może dodatkowo obciążać wątrobę i pogłębiać nudności oraz wymioty, które są częstymi działaniami niepożądanymi terapii.

Inne leki – należy poinformować lekarza o wszystkich stosowanych lekach. Na podstawie analizy farmakokinetyki populacyjnej stwierdzono, że jednoczesne podanie z deksametazonem, prochlorperazyną, fenytoiną, karbamazepiną, ondansetronem, antagonistami receptora H2 lub fenobarbitalem nie zmieniało klirensu temozolomidu. Podanie w skojarzeniu z kwasem walproinowym spowodowało niewielkie, ale istotne statystycznie zmniejszenie klirensu temozolomidu. Leki mioelosupresyjne podawane jednocześnie mogą zwiększać ryzyko zahamowania czynności szpiku.

Czy można stosować Temodal w okresie ciąży i karmienia piersią?

Ciąża – brak danych dotyczących stosowania temozolomidu u kobiet w okresie ciąży. W badaniach przedklinicznych na szczurach i królikach otrzymujących temozolomid w dawce 150 mg/m² pc. wykazano działanie teratogenne i uszkadzające płód. Nie należy stosować produktu leczniczego u kobiet w ciąży. W razie konieczności rozważenia stosowania leku podczas ciąży, należy poinformować pacjentkę o potencjalnym ryzyku dla płodu.

Karmienie piersią – nie wiadomo czy temozolomid przenika do mleka ludzkiego, dlatego należy przerwać karmienie piersią w chwili rozpoczęcia leczenia temozolomidem i nie wznawiać go podczas terapii.

Kobiety w wieku rozrodczym – muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji w celu uniknięcia zajścia w ciążę podczas przyjmowania temozolomidu i przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.

Płodność męska – temozolomid może wywierać działanie genotoksyczne i powodować trwałą bezpłodność. Mężczyźni leczeni temozolomidem powinni stosować skuteczne środki antykoncepcyjne i nie poczynać dziecka podczas leczenia i przez co najmniej 3 miesiące po otrzymaniu ostatniej dawki. Zaleca się zasięgnięcie porady w sprawie kriokonserwacji nasienia przed rozpoczęciem leczenia ze względu na możliwość wystąpienia nieodwracalnej bezpłodności.