Prospan - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Prospan?

Prospan to lek pochodzenia roślinnego zawierający suchy wyciąg z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix L.). Preparat należy do grupy leków wykrztuśnych stosowanych w leczeniu produktywnego kaszlu, określanego potocznie jako kaszel mokry. Głównym zastosowaniem leku jest wspomaganie usuwania zalegającej wydzieliny oskrzelowej i ułatwianie odkrztuszania u pacjentów z infekcjami dróg oddechowych.

Wyciąg z liści bluszczu zawiera saponiny triterpenowe o charakterze glikozydowym, w tym α-hederynę, hederageninę oraz hederakozyd C, które stanowią główne substancje aktywne preparatu. Związki te wykazują działanie sekretolityczne, co oznacza, że wpływają na upłynnienie gęstej wydzieliny oskrzelowej. Dzięki tej właściwości zalegający w drogach oddechowych śluz staje się mniej lepki i łatwiejszy do odkrztuszenia podczas kaszlu.

Preparat wykazuje również działanie spazmolityczne (rozkurczające) na mięśnie gładkie oskrzeli. W stanach zapalnych dróg oddechowych dochodzi często do skurczu mięśniówki oskrzeli, co dodatkowo utrudnia prawidłową wentylację płuc i wydalanie wydzieliny. Mechanizm rozkurczowy leku pomaga w rozszerzeniu światła oskrzeli, ułatwiając tym samym przepływ powietrza oraz transport śluzu w kierunku górnych dróg oddechowych, skąd może być on wykrztuszany.

Prospan znajduje zastosowanie pomocnicze w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg oddechowych z kaszlem. Należą do nich takie schorzenia jak ostre zapalenie oskrzeli przebiegające z produkcją wydzieliny, przewlekłe zapalenie oskrzeli, zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP), a także inne infekcje górnych i dolnych dróg oddechowych, którym towarzyszy kaszel produktywny. Lek może być stosowany zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi preparatami, takimi jak antybiotyki, gdy jest to klinicznie wskazane.

Działanie leku ma charakter objawowy i wspomagający naturalne mechanizmy oczyszczania dróg oddechowych. Poprzez upłynnienie wydzieliny i ułatwienie jej odkrztuszania, preparat przyczynia się do skrócenia okresu trwania objawów infekcji dróg oddechowych oraz zmniejszenia dyskomfortu związanego z męczącym kaszlem. Istotne jest, że lek nie hamuje odruchu kaszlowego – przeciwnie, wspomaga jego produktywny charakter, co jest pożądane w procesie oczyszczania drzewa oskrzelowego z zalegającej wydzieliny zapalnej.

Minimalny okres stosowania preparatu wynosi 7 dni, nawet w przypadku łagodnych stanów zapalnych dróg oddechowych. Po ustąpieniu objawów chorobowych zaleca się kontynuację leczenia jeszcze przez 2-3 dni, aby utrwalić efekt terapeutyczny. Jeśli pomimo stosowania leku przez tydzień objawy utrzymują się lub nasilają, albo pojawią się takie objawy alarmowe jak duszność, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, konieczna jest natychmiastowa konsultacja lekarska w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń układu oddechowego wymagających innego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

Aktualna ulotka leku Prospan

Jaki jest skład Prospan, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu Prospan jest suchy wyciąg z liści bluszczu pospolitego (Hederae helicis folii extractum siccum) o stosunku ekstrakcyjnym 5-7,5:1. Jako rozpuszczalnik do ekstrakcji stosowany jest etanol 30% (m/m). Zawartość substancji czynnej różni się w zależności od postaci farmaceutycznej:

• Krople doustne (roztwór 20 mg/ml): 1 ml kropli zawiera 20 mg suchego wyciągu z liści bluszczu. Preparat zawiera alkohol etylowy w ilości 34,92-42,68% (m/v).
• Syrop (35 mg/5 ml): 5 ml syropu zawiera 35 mg suchego wyciągu z liści bluszczu (co odpowiada 0,7 g wyciągu w 100 ml syropu). Syrop nie zawiera alkoholu.
• Pastylki miękkie (26 mg): jedna pastylka zawiera 26 mg suchego wyciągu z liści bluszczu.
• Płyn doustny (35 mg/5 ml): jedna saszetka o pojemności 5 ml zawiera 35 mg suchego wyciągu z liści bluszczu.

Substancje pomocnicze różnią się w zależności od postaci leku:

Krople doustne: sacharynian sodu, olejek anyżowy, olejek koperkowy, olejek miętowy, etanol 96°, woda oczyszczona.

Syrop: sorbitol płynny krystalizujący (E420), sorbinian potasu (E202), kwas cytrynowy bezwodny, guma ksantan, aromat wiśniowy, woda oczyszczona. Syrop nie zawiera cukru i może być stosowany przez osoby z cukrzycą.

Pastylki miękkie: guma akacjowa 85%, sorbitol ciekły 70% niekrystalizujący (E420), maltitol ciekły 75%, kwas cytrynowy jednowodny (E330), acesulfam K, aromat pomarańczowy naturalny (olejek eteryczny pomarańczowy, etanol 0,008 g/pastylkę), aromat mentolowy Frescofort Permaseal (naturalne substancje smakowe, maltodekstryna, skrobia modyfikowana), triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha, woda oczyszczona. Jedna pastylka zawiera 0,53 g maltitolu i 0,53 g sorbitolu (około 0,09 jednostki chlebowej).

Płyn doustny: woda oczyszczona, sorbinian potasu, kwas cytrynowy bezwodny, sorbitol ciekły krystalizujący (E420) – 1,9 g w jednej saszetce, guma ksantan, aromat miętowy naturalny Frescofort Permaseal, aromat pomarańczowy naturalny (olejek eteryczny pomarańczowy, etanol), lewomentol. Jedna saszetka zawiera 1,9 g sorbitolu, co odpowiada około 0,16 jednostki chlebowej.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Prospan?

W przypadku przyjęcia znacznie większej dawki leku niż zalecana (więcej niż trzykrotna dawka dobowa) mogą wystąpić objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego. Najczęstsze symptomy przedawkowania to:

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka (spowodowana obecnością sorbitolu w leku)

W przypadku kropli doustnych zawierających alkohol, przedawkowanie może dodatkowo prowadzić do osłabienia zdolności koncentracji, upośledzenia sprawności psychoruchowej oraz obniżenia zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Szczególnie narażone na szkodliwe działanie alkoholu są osoby z uszkodzeniem wątroby, alkoholizmem, padaczką, uszkodzeniami mózgu oraz chorobami umysłowymi.

W razie przedawkowania należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub na oddział pomocy doraźnej w celu oceny stanu klinicznego i wdrożenia odpowiedniego postępowania. Leczenie przedawkowania ma charakter objawowy i polega głównie na nawodnieniu organizmu w przypadku uporczywych wymiotów lub biegunki. Nie istnieje specyficzna odtrutka.

Należy pamiętać, że nie wolno stosować dawki podwójnej w celu uzupełnienia pominiętej dawki leku. W przypadku pominięcia przyjęcia leku należy kontynuować stosowanie preparatu zgodnie z zaleceniami lekarza lub zaleceniami zawartymi w ulotce.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Prospan – czy mogę spożywać alkohol?

Nie ma specjalnych ograniczeń dotyczących spożywania posiłków podczas stosowania preparatu Prospan. Niektóre postaci leku należy przyjmować przed posiłkami (krople doustne), inne po posiłkach (pastylki miękkie), natomiast syrop i płyn doustny można przyjmować niezależnie od posiłków. W ulotce nie wymienia się konkretnych produktów spożywczych, które należałoby wykluczyć z diety podczas terapii.

Odnośnie spożywania alkoholu podczas stosowania leku, sytuacja zależy od postaci farmaceutycznej:

• Krople doustne zawierają 34,92-42,68% alkoholu etylowego (m/v), dlatego preparat nie może być stosowany przez osoby, którym nie zaleca się przyjmowania nawet najmniejszej ilości alkoholu, w tym osoby uzależnione od alkoholu, pacjentów z uszkodzeniami wątroby oraz cierpiących na padaczkę
• Syrop, płyn doustny i pastylki miękkie nie zawierają alkoholu w składzie

Bezpośrednio po zastosowaniu kropli doustnych alkohol może być wykrywany przez przyrządy do pomiaru alkoholu w wydychanym powietrzu, z tego względu nie należy prowadzić pojazdów mechanicznych bezpośrednio po przyjęciu preparatu. Zaleca się zachowanie co najmniej półgodzinnej przerwy przed prowadzeniem pojazdów.

W przypadku pozostałych postaci leku (syrop, pastylki, płyn doustny) nie stwierdzono niekorzystnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi, obsługę maszyn i sprawność psychofizyczną.

Dodatkowo należy pamiętać, że lek może nasilać działanie środków drażniących błonę śluzową żołądka ze względu na zawartość saponin. Z tego względu zalecana jest ostrożność w przypadku stosowania u pacjentów z zapaleniem błony śluzowej żołądka lub wrzodem żołądka. Warto poinformować lekarza o wszelkich dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego.

Czy można stosować Prospan w okresie ciąży i karmienia piersią?

Preparat Prospan nie powinien być stosowany przez kobiety w ciąży oraz w okresie karmienia piersią. Stanowisko to dotyczy wszystkich postaci farmaceutycznych leku. Przeciwwskazanie wynika z faktu, że nie przeprowadzono wystarczających badań z udziałem kobiet w ciąży oraz nie oceniano wpływu leku na rozwój płodu.

W odniesieniu do kropli doustnych istnieje dodatkowe przeciwwskazanie kategoryczne: nie podawać kobietom w ciąży i karmiącym ze względu na zawartość alkoholu etylowego w preparacie (34,92-42,68% m/v).

W przypadku pozostałych postaci (syrop, pastylki miękkie, płyn doustny), które nie zawierają alkoholu, przeciwwskazanie również obowiązuje. W ulotkach tych preparatów podkreśla się, że lek może być stosowany przez kobiety ciężarne i karmiące piersią tylko wtedy, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Decyzję taką może podjąć wyłącznie lekarz prowadzący po dokładnej ocenie sytuacji klinicznej.

Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem każdego leku, w tym preparatu Prospan. Należy poinformować lekarza o stanie ciąży lub planach związanych z macierzyństwem, aby lekarz mógł ocenić wskazania do stosowania leku oraz ewentualnie zaproponować alternatywne, bezpieczniejsze metody leczenia objawów infekcji dróg oddechowych.

W praktyce klinicznej, ze względu na brak wystarczających danych o bezpieczeństwie stosowania wyciągu z liści bluszczu u kobiet w ciąży, zaleca się unikanie preparatu i stosowanie metod leczenia o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w tym okresie życia.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)