Choroba kociego pazura to rzadka infekcja bakteryjna wywoływana przez Bartonella henselae, która najczęściej rozwija się po zadrapaniu lub ugryzieniu przez zakażonego kota. Mimo że schorzenie to zwykle przebiega łagodnie, może wymagać odpowiedniego leczenia antybiotykowego, szczególnie u osób z obniżoną odpornością. W tym artykule znajdziecie informacje o dostępnych w Polsce lekach stosowanych w terapii choroby kociego pazura, ich mechanizmach działania oraz zaleceniach dotyczących bezpiecznego stosowania.
Spis treści
Czym jest choroba kociego pazura?
Choroba kociego pazura (Cat Scratch Disease, CSD) to infekcja bakteryjna wywoływana przez Bartonella henselae – gram-ujemną bakterię przenoszoną głównie przez koty. Zakażenie następuje zazwyczaj po zadrapaniu, ugryzieniu lub liźnięciu przez zakażonego kota, szczególnie młodego osobnika. Bakterie mogą również przenosić pchły żyjące na kotach.
Objawy choroby kociego pazura rozwijają się stopniowo i obejmują:
- Powiększenie węzłów chłonnych w okolicy miejsca zakażenia
- Niewielką grudkę lub pęcherz w miejscu zadrapania
- Gorączkę i ogólne osłabienie
- Ból głowy i mięśni
- Utratę apetytu
W większości przypadków choroba ma przebieg samoograniczający się, jednak u osób z obniżoną odpornością może prowadzić do poważnych powikłań wymagających hospitalizacji.
Leki stosowane w leczeniu choroby kociego pazura
Azytromycyna
Azytromycyna to antybiotyk z grupy makrolidów, który jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu choroby kociego pazura. Preparat Azimycin zawiera azytromycynę w postaci wodnego dihydratu i wykazuje wysoką skuteczność przeciwko Bartonella henselae. Azytromycyna działa bakteriostatycznie, hamując syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 50S rybosomu.
Lek Azimycin jest szczególnie ceniony ze względu na dogodny schemat dawkowania – zazwyczaj stosuje się go raz dziennie przez 5 dni. Azytromycyna charakteryzuje się dobrą penetracją do tkanek i długim okresem półtrwania, co pozwala na utrzymanie skutecznych stężeń w organizmie przez kilka dni po zakończeniu terapii.
Doksycyklina
Doksycyklina należy do grupy antybiotyków tetracyklinowych i stanowi alternatywę dla azytromycyny w leczeniu choroby kociego pazura. Preparat Doxyhexal zawiera doksycyklinę w postaci hiklanu i wykazuje szerokie spektrum działania bakteriostatycznego. Doksycyklina hamuje syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego.
Lek Doxyhexal jest szczególnie skuteczny w leczeniu infekcji wywołanych przez bakterie wewnątrzkomórkowe, takie jak Bartonella henselae. Doksycyklina dobrze penetruje do tkanek i osiąga wysokie stężenia w miejscu zakażenia, co sprzyja skuteczności terapii.
Klarytromycyna
Klarytromycyna to kolejny antybiotyk z grupy makrolidów stosowany w leczeniu choroby kociego pazura. Preparat Klacid zawiera klarytromycynę i wykazuje działanie bakteriostatyczne przeciwko gram-dodatnim i niektórym gram-ujemnym bakteriom, w tym Bartonella henselae. Klarytromycyna działa poprzez hamowanie syntezy białek bakteryjnych.
Lek Klacid charakteryzuje się dobrą tolerancją i może być stosowany u pacjentów, którzy nie tolerują azytromycyny. Klarytromycyna jest metabolizowana w wątrobie do aktywnego metabolitu, co może wpływać na jej skuteczność i interakcje z innymi lekami.
Ciprofloksacyna
Ciprofloksacyna należy do grupy fluorochinolonów i może być stosowana w leczeniu choroby kociego pazura, szczególnie u dorosłych pacjentów. Preparat Ciprinol zawiera ciprofloksacynę i wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie topoizomerazy II (girazy DNA) bakteryjnej. Ciprofloksacyna charakteryzuje się szerokim spektrum działania i dobrą penetracją do tkanek.
Lek Ciprinol jest szczególnie przydatny w przypadkach, gdy inne antybiotyki są nieskuteczne lub przeciwwskazane. Ciprofloksacyna wymaga ostrożnego stosowania u osób młodszych ze względu na potencjalne działania niepożądane na układ kostno-stawowy.
Bezpieczne stosowanie antybiotyków w chorobie kociego pazura
Przy wyborze odpowiedniego antybiotyku należy uwzględnić wiek pacjenta, stan ogólny zdrowia oraz potencjalne interakcje z innymi lekami. Azytromycyna i klarytromycyna mogą wpływać na rytm serca, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa serca.
Doksycyklina nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 8 roku życia oraz u kobiet ciężarnych ze względu na ryzyko zaburzeń rozwoju kości i zębów. Ciprofloksacyna jest przeciwwskazana u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu.
Wszystkie antybiotyki mogą powodować zaburzenia flory bakteryjnej jelit, dlatego zaleca się stosowanie probiotyków podczas terapii.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jak długo trwa leczenie choroby kociego pazura?
Standardowe leczenie antybiotykowe trwa zazwyczaj 5-7 dni w przypadku azytromycyny lub 7-14 dni w przypadku innych antybiotyków. Dokładny czas terapii zależy od ciężkości objawów i odpowiedzi na leczenie.
Czy choroba kociego pazura zawsze wymaga leczenia antybiotykowego?
Nie wszystkie przypadki choroby kociego pazura wymagają leczenia antybiotykowego. U osób z prawidłową odpornością choroba często przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie. Antybiotyki są zalecane przy nasilonych objawach, przedłużającym się przebiegu lub u osób z obniżoną odpornością.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania poszczególnych antybiotyków?
Azytromycyna i klarytromycyna są przeciwwskazane u osób z zaburzeniami rytmu serca oraz przyjmujących leki wydłużające odstęp QT. Doksycyklina nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 8 lat oraz u kobiet ciężarnych. Ciprofloksacyna jest przeciwwskazana u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu.
Czy można zapobiec chorobie kociego pazura?
Najskuteczniejszą profilaktyką jest unikanie zadrapań i ugryzień przez koty, szczególnie młode i bezdomne. W przypadku kontaktu z kotem należy myć ręce, a wszelkie rany po zadrapaniach dokładnie przemywać i dezynfekować. Regularne odrobaczanie i kontrola pcheł u kotów domowych również zmniejsza ryzyko zakażenia.
Jakie mogą być powikłania choroby kociego pazura?
Powikłania są rzadkie, ale mogą obejmować zapalenie wątroby, śledziony, układu nerwowego (neuroretinitis) lub zapalenie kości. Najczęściej występują u osób z obniżoną odpornością, dlatego w tej grupie pacjentów szczególnie ważne jest wczesne rozpoczęcie leczenia antybiotykowego.
Bibliografia
- Azimycin charakterystyka produktu leczniczego
- Doxyhexal charakterystyka produktu leczniczego
- Klacid charakterystyka produktu leczniczego
- Ciprinol charakterystyka produktu leczniczego
- Bass JW, Freitas BC, Freitas AD, Sisler CL, Chan DS, Vincent JM, Person DA, Claybaugh JR, Wittler RR, Weisse ME, Regnery RL, Slater LN. Prospective randomized double blind placebo-controlled evaluation of azithromycin for treatment of cat-scratch disease. Pediatr Infect Dis J. 1998;17(6):447-452. DOI: 10.1097/00006454-199806000-00002 PMID: 9655532
- Nelson CA, Saha S, Mead PS. Cat-Scratch Disease in the United States, 2005-2013. Emerg Infect Dis. 2016;22(10):1741-1746. DOI: 10.3201/eid2210.160115 PMID: 27648778
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
