EpiPen Jr.

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest EpiPen Jr.?

EpiPen Jr. to wstrzykiwacz automatyczny zawierający epinefrynę (adrenalinę), przeznaczony do natychmiastowej interwencji w stanach zagrożenia życia wywołanych ciężką reakcją alergiczną zwaną anafilaksją. Mechanizm działania epinefryny opiera się na jej bezpośrednim wpływie na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy – lek powoduje szybkie obkurczenie naczyń tętniczych, rozluźnia mięśnie gładkie w oskrzelach ułatwiając oddychanie, zmniejsza obrzęk tkanek oraz przyspiesza pracę serca. Działanie to przeciwdziała potencjalnie śmiertelnym następstwom anafilaksji poprzez stabilizację funkcji życiowych organizmu.

Preparat jest przeznaczony dla dzieci o masie ciała 15-30 kg, u których stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia anafilaksji, w tym osób z reakcjami anafilaktycznymi w wywiadzie. Anafilaksja może być wywołana przez różnorodne alergeny – najczęściej są to składniki pokarmowe (orzechy, skorupiaki, mleko, jaja), leki (antybiotyki, środki przeciwbólowe), jad owadów błonkoskrzydłych (osy, pszczoły, szerszenie), a także reakcje wywołane wysiłkiem fizycznym lub o nieustalonej etiologii. Ze względu na gwałtowny i nieprzewidywalny przebieg anafilaksji, pacjenci zagrożeni powinni zawsze nosić przy sobie co najmniej dwa wstrzykiwacze EpiPen Jr.

Do charakterystycznych objawów sygnalizujących wystąpienie ciężkiej reakcji alergicznej należą: intensywny świąd skóry z pokrzywką przypominającą oparzenie pokrzywą, narastające zaczerwienienie skóry, obrzęk ust, języka, gardła, rąk i nóg (obrzęk naczynioruchowy), świszczący oddech i chrypka wskazujące na zwężenie dróg oddechowych, nudności i wymioty, skurcze jelit, a w najcięższych przypadkach utrata przytomności wynikająca z gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego krwi. Objawy te mogą narastać bardzo szybko – w ciągu kilku minut od ekspozycji na alergen – dlatego natychmiastowe podanie epinefryny jest kluczowe dla przeżycia.

Szczególnie narażone na ciężkie reakcje anafilaktyczne są dzieci z astmą oskrzelową, które wykazują zwiększoną reaktywność układu oddechowego. Pacjenci po pierwszym epizodzie anafilaksji powinni zostać poddani szczegółowej diagnostyce alergologicznej w celu identyfikacji konkretnych alergenów i opracowania strategii unikania ekspozycji. Ważne jest pamiętanie, że uczulenie na jedną substancję może prowadzić do krzyżowych reakcji alergicznych na liczne substancje pokrewne chemicznie – na przykład alergia na jeden typ orzecha zwiększa ryzyko reakcji na inne orzechy. W przypadku alergii pokarmowej konieczne jest staranne sprawdzanie składu wszystkich przyjmowanych produktów, ponieważ nawet śladowe ilości alergenu mogą wywołać reakcję zagrażającą życiu.

EpiPen Jr. nie zastępuje profesjonalnej pomocy medycznej – po podaniu leku zawsze należy wezwać karetkę pogotowia dzwoniąc pod numer 112 i zgłosić reakcję anafilaktyczną, nawet jeśli objawy ustępują. Reakcja może mieć charakter dwufazowy, z ponownym nasileniem objawów po kilku godzinach, dlatego konieczna jest obserwacja szpitalna i ewentualne dalsze leczenie. Wstrzykiwacz jest zaprojektowany tak, aby mógł być stosowany przez osoby bez przeszkolenia medycznego, co umożliwia szybką interwencję przez rodziców, opiekunów, nauczycieli czy samych pacjentów w wieku umożliwiającym samodzielne podanie leku.

Aktualna ulotka leku EpiPen Jr.

Jaki jest skład EpiPen Jr., jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest epinefryna (adrenalina). Każdy wstrzykiwacz automatyczny zawiera 2 ml roztworu, z którego podawana jest pojedyncza dawka 0,3 ml zawierająca 150 mikrogramów epinefryny. Pozostałe składniki to substancje pomocnicze niezbędne do zachowania stabilności roztworu: sodu chlorek (zapewnia izotoniczność roztworu), sodu pirosiarczyn E 223 (substancja konserwująca przeciwdziałająca utlenianiu epinefryny), kwas solny (do regulacji pH roztworu) oraz woda do wstrzykiwań jako rozpuszczalnik. Warto zaznaczyć, że lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza że jest praktycznie wolny od sodu i może być stosowany u pacjentów na diecie niskosodowej.

Roztwór epinefryny jest wrażliwy na działanie tlenu i światła – pod ich wpływem ulega rozkładowi zmieniając zabarwienie na różowe lub brązowe. Z tego powodu wstrzykiwacz przechowywany jest w nieprzezroczystym opakowaniu zewnętrznym, a sam pojemnik wykonany jest z ciemnego szkła. Pacjent powinien regularnie sprawdzać przez okienko podglądu w wstrzykiwaczu, czy roztwór pozostaje przejrzysty i bezbarwny – każda zmiana zabarwienia lub pojawienie się zmętnienia (zawiesiny z widocznymi cząstkami) jest wskazaniem do wymiany wstrzykiwacza, nawet przed upływem terminu ważności. Sodu pirosiarczyn (E 223) u niektórych osób może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym rzadkie przypadki ciężkich reakcji alergicznych lub skurczu oskrzeli, jednak w sytuacji zagrożenia życia korzyści z podania epinefryny przeważają nad tym ryzykiem.

Jak dawkować EpiPen Jr.?

Co zrobić w przypadku przedawkowania EpiPen Jr.?

W przypadku przedawkowania epinefryny lub przypadkowego wstrzyknięcia leku należy zawsze natychmiast zgłosić się po pomoc medyczną. Objawy przedawkowania wynikają z nadmiernej stymulacji układu adrenergicznego i mogą obejmować: gwałtowne zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, szybkie i nieregularne bicie serca (tachykardia, arytmie), silny ból w klatce piersiowej, trudności z oddychaniem, bladość skóry, nadmierne pocenie się, silny ból głowy, zawroty głowy, nudności, wymioty oraz intensywne drżenie i niepokój. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić groźne zaburzenia rytmu serca, takie jak migotanie komór, a także uszkodzenie mięśnia sercowego (kardiomiopatia stresowa). Ze względu na konstrukcję wstrzykiwacza automatycznego podającego ściśle określoną pojedynczą dawkę, ryzyko przedawkowania przez pomyłkę jest niewielkie, ale może wystąpić w przypadku wielokrotnego podania leku w krótkim czasie. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe wstrzyknięcie leku w niewłaściwe miejsce – zwłaszcza w dłonie lub palce – co może prowadzić do miejscowego zatrzymania dopływu krwi objawiającego się zblednięciem, uczuciem zimna i drętwieniem. W takiej sytuacji konieczne jest niezwłoczne zgłoszenie się do izby przyjęć najbliższego szpitala w celu podjęcia leczenia przywracającego przepływ krwi w zajętym obszarze.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania EpiPen Jr. – czy mogę spożywać alkohol?

EpiPen Jr. to preparat stosowany w nagłych stanach zagrożenia życia, więc pokarm i napoje nie mają wpływu na jego stosowanie – w sytuacji anafilaksji lek należy podać niezależnie od tego, co pacjent spożywał wcześniej. Jednak osoby będące pod opieką rodzica lub opiekuna spożywającego alkohol powinny poinformować lekarza o tym fakcie, ponieważ alkohol może teoretycznie nasilać działanie epinefryny poprzez wpływ na układ sercowo-naczyniowy. W kontekście pediatrycznym dotyczy to sytuacji, gdy opiekun po spożyciu alkoholu może mieć obniżoną sprawność w zakresie właściwego podania leku dziecku w sytuacji nagłej. Istotniejszym zagadnieniem w kontekście żywienia jest identyfikacja alergenów pokarmowych u pacjenta z alergią pokarmową – konieczne jest staranne sprawdzanie składu wszystkich przyjmowanych produktów, ponieważ nawet śladowe ilości alergenu mogą wywołać reakcję anafilaktyczną. Dotyczy to nie tylko oczywistych źródeł alergenu, ale także produktów, w których może występować zanieczyszczenie krzyżowe podczas produkcji (informacje typu "może zawierać ślady orzechów"). Rodzice i opiekunowie powinni być szczególnie czujni podczas spożywania posiłków poza domem, w restauracjach, na uroczystościach czy w szkole, gdzie kontrola składu potraw jest utrudniona.

Czy można stosować EpiPen Jr. w okresie ciąży i karmienia piersią?

Preparat EpiPen Jr. jest przeznaczony dla dzieci o masie ciała 15-30 kg, więc zagadnienie ciąży i karmienia piersią dotyczy głównie sytuacji, gdy taka młoda kobieta znajdowałaby się w grupie wiekowej adolescentów. W kontekście ogólnej farmakologii epinefryny: w nagłych przypadkach zagrażających życiu kobiety w ciąży mogą bez wahania zastosować epinefrynę, ze względu na bezpośrednie zagrożenie ich życia lub życia dziecka. Dane dotyczące stosowania epinefryny podczas ciąży są ograniczone, jednak korzyści wynikające z zapobieżenia śmierci matki w wyniku wstrząsu anafilaktycznego znacznie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Nieleczona anafilaksja prowadzi do gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego i niedotlenienia, co stanowi bezpośrednie zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub przypuszcza, że może być w ciąży, powinna wcześniej – poza sytuacją nagłą – skonsultować się z lekarzem w sprawie postępowania w razie wystąpienia reakcji anafilaktycznej. W zakresie karmienia piersią nie przewiduje się, aby epinefryna podana w pojedynczej dawce ratującej życie miała jakikolwiek niekorzystny wpływ na niemowlę karmione piersią. Epinefryna jest naturalnym hormonem i neuroprzekaźnikiem występującym w organizmie, a jej ewentualne przenikanie do mleka matki po pojedynczej dawce terapeutycznej będzie minimalne i przejściowe.

Jakie są skutki uboczne EpiPen Jr.?

Czy mogę łączyć EpiPen Jr. z innymi lekami?

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)