Pneumovax 23 - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Pneumovax 23?

Pneumovax 23 to szczepionka polisacharydowa przeznaczona do ochrony przed zakażeniami wywoływanymi przez bakterię Streptococcus pneumoniae, potocznie nazywaną pneumokokiem. Preparat zawiera antygeny pochodzące z 23 różnych serotypów pneumokoków, które odpowiadają za około 90% wszystkich poważnych zakażeń pneumokokowych. Szczepionka działa poprzez stymulację układu odpornościowego do wytwarzania przeciwciał skierowanych przeciwko polisacharydom otoczkowym bakterii, co zapewnia ochronę przed inwazyjnymi postaciami choroby.

Zakażenia pneumokokowe stanowią istotny problem zdrowotny na całym świecie, niezależnie od wieku pacjenta. Pneumokoki wywołują przede wszystkim zapalenie płuc, które jest najczęstszą postacią tej infekcji. Bakteria może również powodować zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (meningitis) - bardzo poważne zakażenie błon ochraniających mózg i rdzeń kręgowy, oraz bakteriemię i posocznicę - zakażenia krwi mogące prowadzić do niewydolności wielonarządowej. Te inwazyjne postacie choroby pneumokokowej charakteryzują się wysoką śmiertelnością, szczególnie w grupach zwiększonego ryzyka.

Szczepionka jest zalecana przede wszystkim dla osób powyżej 50. roku życia, u których ryzyko ciężkich zakażeń pneumokokowych znacząco wzrasta wraz z wiekiem. U dzieci preparat może być stosowany od ukończenia 2. roku życia, ponieważ dopiero w tym wieku układ odpornościowy jest wystarczająco dojrzały, aby odpowiednio zareagować na polisacharydowe antygeny zawarte w szczepionce. Stosowanie u młodszych dzieci nie powoduje wystarczającej odpowiedzi immunologicznej.

Preparat znajduje zastosowanie u osób z przewlekłymi chorobami układowymi, które zwiększają podatność na infekcje. Dotyczy to pacjentów z przewlekłymi chorobami serca i naczyń, w tym z zastoinową niewydolnością serca oraz kardiomiopatią, a także osób z przewlekłymi schorzeniami układu oddechowego, takimi jak POChP (przewlekła obturacyjna choroba płuc) czy rozedma płuc. Szczepienie jest również wskazane u chorych na cukrzycę, u których zakażenia przebiegają często ciężej i z większymi powikłaniami.

Osoby z przewlekłymi chorobami wątroby, w tym z marskością, oraz osoby uzależnione od alkoholu powinny rozważyć szczepienie, ponieważ te schorzenia znacząco osłabiają zdolność organizmu do zwalczania infekcji bakteryjnych. Wskazaniem jest również ryzyko wycieku płynu mózgowo-rdzeniowego, które może wystąpić po urazach czaszki, złamaniach w obrębie podstawy czaszki lub po niektórych zabiegach neurochirurgicznych - w takich przypadkach bakterie mają ułatwiony dostęp do ośrodkowego układu nerwowego.

Szczególnie ważnym wskazaniem jest brak śledziony lub jej dysfunkcja. Śledziona odgrywa kluczową rolę w obronie przed bakteriami otoczkowymi, takimi jak pneumokoki. Osoby po splenektomii (chirurgicznym usunięciu śledziony), pacjenci z anemią sierpowatą (w której dochodzi do samoistnego zaniku śledziony) oraz osoby z innymi stanami prowadzącymi do dysfunkcji tego narządu są szczególnie narażone na gwałtownie przebiegające, zagrażające życiu zakażenia pneumokokowe. U tych pacjentów szczepienie powinno być wykonane co najmniej 2 tygodnie przed planowanym zabiegiem usunięcia śledziony.

Preparat jest również wskazany u osób z zaburzoną czynnością układu odpornościowego. Dotyczy to pacjentów zakażonych wirusem HIV, chorych na białaczkę, chłoniaki, chorobę Hodgkina, szpiczaka mnogiego oraz inne uogólnione choroby nowotworowe. Szczepienie jest zalecane u osób z przewlekłą niewydolnością nerek lub zespołem nefrotycznym. Pacjenci poddawani chemioterapii immunosupresyjnej, w tym długotrwałemu leczeniu kortykosteroidami, oraz osoby po przeszczepieniu narządu lub szpiku kostnego również kwalifikują się do szczepienia, choć ich odpowiedź immunologiczna może być osłabiona.

Wskazaniem może być również przebywanie w określonym środowisku, gdzie ryzyko transmisji zakażeń jest zwiększone, takim jak domy opieki społecznej czy inne ośrodki zbiorowego zamieszkania. Ważne jest zrozumienie, że szczepionka chroni wyłącznie przed tymi serotypami pneumokoków, których antygeny zawiera - nie zapewnia ochrony przed wszystkimi możliwymi szczepami bakterii ani przed łagodniejszymi infekcjami górnych dróg oddechowych, takimi jak zapalenie zatok czy zapalenie ucha środkowego.

Aktualna ulotka leku Pneumovax 23

Jaki jest skład Pneumovax 23, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną szczepionki jest polisacharyd otoczkowy pochodzący z 23 różnych serotypów bakterii Streptococcus pneumoniae. Każda dawka 0,5 ml zawiera po 25 mikrogramów oczyszczonego polisacharydu każdego z następujących serotypów: 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F i 33F. Te antygeny zostały wyselekcjonowane jako te, które są odpowiedzialne za największą liczbę inwazyjnych zakażeń pneumokokowych.

Substancje pomocnicze zawarte w preparacie to: chlorek sodu (sól fizjologiczna zapewniająca izotoniczność roztworu), fenol (pełniący funkcję konserwującą) oraz woda do wstrzykiwań. Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza że jest praktycznie „wolny od sodu" i może być stosowany u osób na diecie niskosodowej. Szczepionka nie zawiera adjuwantów ani żadnych innych dodatkowych środków wzmacniających odpowiedź immunologiczną.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Pneumovax 23?

Ze względu na formę podania (pojedyncze wstrzyknięcie wykonywane przez personel medyczny) przypadki przedawkowania szczepionki są niezwykle rzadkie i mało prawdopodobne. Nie opisano specyficznych objawów ani działań niepożądanych związanych z podaniem większej ilości preparatu niż zalecana dawka 0,5 ml. W razie jakichkolwiek wątpliwości lub niepokojących objawów po szczepieniu, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub personelem medycznym, który wykonał szczepienie.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Pneumovax 23 – czy mogę spożywać alkohol?

Nie ma szczególnych ograniczeń żywieniowych związanych z podaniem tej szczepionki. Preparat nie wchodzi w interakcje z pokarmami ani napojami. W dokumencie nie zawarto specyficznych informacji dotyczących spożywania alkoholu w związku ze szczepieniem, jednak należy pamiętać, że nadmierne spożycie alkoholu może ogólnie osłabiać funkcjonowanie układu odpornościowego. Osoby uzależnione od alkoholu należą do grupy zwiększonego ryzyka zakażeń pneumokokowych właśnie ze względu na upośledzoną odpowiedź immunologiczną, dlatego dla nich szczepienie jest szczególnie ważne.

Czy można stosować Pneumovax 23 w okresie ciąży i karmienia piersią?

Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tej szczepionki u kobiet w ciąży. Nie wiadomo, czy podanie preparatu kobiecie ciężarnej może stanowić zagrożenie dla płodu. Z tego powodu szczepienie w okresie ciąży powinno być rozważane jedynie w sytuacji, gdy potencjalne korzyści wyraźnie przewyższają możliwe ryzyko. Decyzja o wykonaniu szczepienia u kobiety w ciąży lub planującej ciążę zawsze należy do lekarza, który oceni indywidualną sytuację kliniczną pacjentki.

Również w przypadku karmienia piersią brakuje wystarczających danych naukowych dotyczących bezpieczeństwa stosowania szczepionki. Nie wiadomo, czy składniki preparatu przenikają do mleka kobiecego ani jaki mogą mieć wpływ na karmione dziecko. Podobnie jak w przypadku ciąży, decyzja o szczepieniu karmiącej matki powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza, z uwzględnieniem oceny stosunku korzyści do potencjalnego ryzyka. Kobiety karmiące piersią lub planujące karmienie powinny poinformować o tym fakcie lekarza przed szczepieniem.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)