Zeffix - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Zeffix?

Zeffix jest lekiem przeciwwirusowym zawierającym lamiwudynę, stosowanym w leczeniu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B u dorosłych. Substancja czynna należy do grupy leków zwanych nukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy (NRTIs), które hamują namnażanie wirusa zapalenia wątroby typu B poprzez blokowanie kluczowego enzymu wirusowego.

Lek stosuje się w dwóch głównych sytuacjach klinicznych. Po pierwsze, u pacjentów z wyrównaną chorobą wątroby – gdy wątroba jest uszkodzona, ale nadal zachowuje swoją podstawową czynność. W tych przypadkach pacjent musi wykazywać objawy czynnej replikacji wirusa (namnażania się wirusa), trwale podwyższoną aktywność enzymu AlAT oraz histologiczne (widoczne pod mikroskopem) potwierdzenie stanu zapalnego lub zwłóknienia wątroby. Należy jednak zaznaczyć, że rozpoczęcie leczenia produktem Zeffix powinno być rozważane wyłącznie wtedy, gdy zastosowanie innego leku przeciwwirusowego o wyższej barierze genetycznej wystąpienia oporności nie jest dostępne lub właściwe.

Po drugie, preparat jest wskazany u pacjentów z niewyrównaną chorobą wątroby – gdy funkcja wątroby jest poważnie upośledzona. W tej grupie chorych Zeffix musi być stosowany w skojarzeniu z innym lekiem przeciwwirusowym, który nie wykazuje krzyżowej oporności na lamiwudynę. Takie podejście ma na celu zmniejszenie ryzyka rozwoju oporności wirusowej oraz uzyskanie szybkiego zahamowania replikacji wirusa.

Mechanizm działania lamiwudyny polega na tym, że po wniknięciu do zarażonych komórek wątroby zostaje przekształcona w aktywną formę – trójfosforan lamiwudyny. Ta postać leku działa jako fałszywy budulec dla wirusowej polimerazy – enzymu odpowiedzialnego za kopiowanie materiału genetycznego wirusa. Kiedy trójfosforan lamiwudyny zostaje wbudowany w nowo powstający łańcuch DNA wirusa, proces replikacji zostaje zatrzymany, ponieważ nie można do niego dodać kolejnych elementów. W ten sposób lek zapobiega namnażaniu się wirusa zapalenia wątroby typu B.

Leczenie produktem Zeffix może prowadzić do zmniejszenia liczby wirusów w organizmie, co z kolei może skutkować zmniejszeniem uszkodzenia wątroby i poprawą jej czynności. Niemniej jednak nie każdy pacjent reaguje na terapię w ten sam sposób. Dlatego lekarz prowadzący będzie regularnie monitorował skuteczność leczenia, zlecając odpowiednie badania krwi – między innymi oznaczenia poziomu enzymów wątrobowych, stężenia DNA wirusa oraz markerów serologicznych zapalenia wątroby typu B.

Warto podkreślić, że długotrwałe stosowanie lamiwudyny wiąże się z ryzykiem rozwoju oporności wirusowej, szczególnie mutacji YMDD wirusa HBV. U pacjentów leczonych tym lekiem w monoterapii mutacja YMDD może powstać u około 24% chorych po roku leczenia, a odsetek ten wzrasta do 67% po czterech latach terapii. Rozwój takiej oporności może prowadzić do zmniejszonej odpowiedzi na leczenie, objawiającej się wzrostem poziomu DNA wirusa oraz aktywności enzymów wątrobowych. Z tego powodu obecne wytyczne terapeutyczne zalecają rozważenie zmiany leczenia lub dodanie innego leku bez krzyżowej oporności, jeśli DNA wirusa HBV pozostaje wykrywalne w 24. tygodniu terapii lub po tym okresie.

Aktualna ulotka leku Zeffix

Jaki jest skład Zeffix, jakie substancje zawiera?

Preparat Zeffix dostępny jest w dwóch postaciach farmaceutycznych – tabletki powlekane oraz roztwór doustny. Substancją czynną w obu przypadkach jest lamiwudyna.

Tabletki powlekane Zeffix 100 mg zawierają 100 mg lamiwudyny w każdej tabletce. Substancje pomocnicze w rdzeniu tabletki to celuloza mikrokrystaliczna, karboksymetyloskrobia sodowa oraz magnezu stearynian. Otoczka tabletki składa się z hypromelozy, tytanu dwutlenku, makrogolu 400, polisorbatu 80 oraz syntetycznych tlenków żelaza – żółtego i czerwonego. Barwniki nadają tabletkom charakterystyczny kolor łososiowy.

Roztwór doustny Zeffix 5 mg/ml zawiera 5 mg lamiwudyny w każdym mililitrze. Substancje pomocnicze to sacharoza w stężeniu 20% wagowo-objętościowo (co oznacza, że każda dawka 20 ml zawiera 4 gramy sacharozy), środki konserwujące: metylu parahydroksybenzoesan (E218) i propylu parahydroksybenzoesan (E216), kwas cytrynowy (bezwodny), glikol propylenowy (E1520), cytrynian sodu, sztuczny aromat truskawkowy, sztuczny aromat bananowy oraz woda oczyszczona.

Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość sacharozy w roztworze doustnym. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tej postaci leku. Ponadto sacharoza może być szkodliwa dla zębów. Pacjenci z cukrzycą powinni uwzględnić tę zawartość cukru przy obliczaniu dobowego spożycia węglowodanów.

Roztwór doustny zawiera również 400 mg glikolu propylenowego w każdych 20 ml oraz 58,8 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w tej samej objętości, co odpowiada 2,9% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych. Tabletki zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu, co oznacza, że są uznawane za „wolne od sodu".

Co zrobić w przypadku przedawkowania Zeffix?

Nie obserwowano charakterystycznych objawów przedmiotowych i podmiotowych w wyniku ostrego przedawkowania lamiwudyny, poza tymi działaniami niepożądanymi, które są wymienione jako typowe dla tego leku. W razie przypadkowego zażycia zbyt dużej dawki preparatu Zeffix należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, farmaceutą lub zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału pomocy doraźnej w celu uzyskania dalszych porad.

Jeśli to możliwe, należy pokazać personelowi medycznemu opakowanie leku wraz z pozostałymi tabletkami lub butelkę z roztworem – ułatwi to ocenę ilości zażytej substancji. Lekarz będzie obserwował pacjenta i w razie konieczności zastosuje standardowe postępowanie objawowe, które może obejmować monitorowanie podstawowych funkcji życiowych oraz leczenie wspomagające.

Ponieważ lamiwudyna ulega dializie, w przypadku znacznego przedawkowania można zastosować ciągłą hemodializę w celu usunięcia nadmiaru leku z organizmu. Należy jednak zaznaczyć, że metoda ta nie była jeszcze badana specyficznie w kontekście leczenia przedawkowania lamiwudyny, dlatego decyzję o jej zastosowaniu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny stanu pacjenta.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Zeffix – czy mogę spożywać alkohol?

Preparat Zeffix można przyjmować z posiłkiem lub bez posiłku. Podawanie lamiwudyny jednocześnie z przyjmowanym posiłkiem powoduje wprawdzie wydłużenie czasu osiągnięcia maksymalnego stężenia w surowicy (Tmax) oraz zmniejszenie maksymalnego stężenia (Cmax) o około 47%, jednak nie wpływa to na stopień wchłaniania leku (określony na podstawie pola powierzchni pod krzywą AUC). Oznacza to, że ogólna ilość lamiwudyny wchłanianej przez organizm pozostaje taka sama niezależnie od tego, czy lek zostanie przyjęty na czczo, czy po posiłku.

W ulotce produktu Zeffix nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji z alkoholem. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, że lek jest stosowany w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby typu B – schorzenia, które samo w sobie prowadzi do uszkodzenia wątroby – spożywanie alkoholu jest wysoce niewskazane. Alkohol działa toksycznie na hepatocyty (komórki wątroby) i może nasilać proces zapalny oraz przyspieszać rozwój zwłóknienia i marskości wątroby. Pacjenci z chorobami wątroby powinni całkowicie unikać spożywania napojów alkoholowych lub ograniczyć je do absolutnego minimum, po wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Warto również zwrócić uwagę na interakcje z lekami zawierającymi sorbitol lub inne alkohole cukrowe (takie jak ksylitol, mannitol, laktytol, maltytol). Podanie roztworu sorbitolu jednocześnie z pojedynczą dawką 300 mg lamiwudyny (dawka stosowana u dorosłych w leczeniu HIV) spowodowało u dorosłych zależne od dawki zmniejszenie ekspozycji na lamiwudynę (AUC) o 14-36% oraz wartości maksymalnego stężenia (Cmax) o 28-55%. Jeśli to możliwe, należy unikać jednoczesnego, długotrwałego stosowania produktu Zeffix z lekami zawierającymi sorbitol lub inne poliole. Jeśli nie można uniknąć takiego skojarzonego podawania, należy rozważyć częstsze oznaczanie miana wirusa HBV.

Czy można stosować Zeffix w okresie ciąży i karmienia piersią?

Ciąża: Badania na zwierzętach dotyczące lamiwudyny wykazały zwiększenie liczby przypadków wczesnego obumarcia zarodków u królików, ale nie u szczurów. Zaobserwowano również, że lamiwudyna przenika przez łożysko u ludzi.

Na podstawie dostępnych danych z rejestru stosowania leków przeciwretrowirusowych w okresie ciąży u ludzi (Antiretroviral Pregnancy Registry), opisujących ponad 1000 obserwacji dotyczących przebiegu ciąż u kobiet, które przyjmowały lamiwudynę w pierwszym trymestrze, oraz ponad 1000 obserwacji u kobiet, które przyjmowały ją w drugim i trzecim trymestrze, wynika, że lek nie wywołuje wad rozwojowych i nie działa szkodliwie na płód/noworodka. Należy zaznaczyć, że mniej niż 1% tych kobiet było leczonych z powodu wirusowego zapalenia wątroby typu B, podczas gdy większość była leczona z powodu zakażenia HIV z zastosowaniem większych dawek i jednoczesnym podawaniem innych leków.

Preparat Zeffix może być stosowany w czasie ciąży, jeśli jest to klinicznie konieczne. Decyzję o rozpoczęciu lub kontynuacji leczenia w okresie ciąży należy podjąć po dokładnym rozważeniu potencjalnych korzyści dla matki i ryzyka dla płodu. U pacjentek leczonych lamiwudyną, które następnie zaszły w ciążę, należy rozważyć możliwość nawrotu zapalenia wątroby po przerwaniu leczenia. Nie należy przerywać leczenia lekiem Zeffix bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Karmienie piersią: Na podstawie obserwacji ponad 200 par matka/dziecko leczonych z powodu zakażenia HIV, osoczowe stężenia lamiwudyny u karmionych piersią niemowląt matek leczonych z powodu zakażenia HIV są bardzo małe (mniej niż 4% stężeń w surowicy matki) i stopniowo zmniejszają się do poziomów nieoznaczalnych, gdy karmione piersią niemowlęta osiągają 24. tydzień życia. Całkowita ilość lamiwudyny połknięta przez karmione piersią niemowlę jest bardzo mała i dlatego może prowadzić do ekspozycji wywołującej suboptymalne działanie przeciwwirusowe.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B u matki nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią, jeżeli u noworodka zostało zastosowane właściwe postępowanie przeciw WZW B przy urodzeniu (szczepienie oraz podanie immunoglobulin). Nie ma dowodów na to, że małe stężenia lamiwudyny w mleku kobiecym wywołują działania niepożądane u karmionych piersią niemowląt. Dlatego karmienie piersią może być rozważane u kobiet zdolnych do karmienia, leczonych lamiwudyną z powodu zakażenia HBV, biorąc pod uwagę korzyści karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia dla kobiety. W przypadku przeniesienia zakażenia HBV pomimo zastosowanych odpowiednich środków zapobiegawczych, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią, aby zmniejszyć ryzyko powstawania u dziecka mutantów opornych na lamiwudynę.

Wpływ na płodność: Badania dotyczące rozrodczości przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały wpływu lamiwudyny na płodność samców i samic.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)