Aptivus - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Aptivus?

Aptivus (typranawir) to niepeptydowy inhibitor proteazy HIV-1 stosowany w leczeniu zakażeń ludzkim wirusem upośledzenia odporności (HIV-1). Mechanizm jego działania polega na blokowaniu enzymu proteazy aspartylowej, który jest niezbędny do procesu namnażania wirusa. Gdy proteaza zostaje zablokowana, wirus nie jest w stanie prawidłowo dojrzewać, co znacząco spowalnia progresję zakażenia w organizmie. Lek ten działa w kluczowym momencie cyklu życiowego wirusa – podczas podziału i dojrzewania jego białkowych prekursorów.

Aptivus jest specjalistycznym lekiem przeciwretrowirusowym przeznaczonym dla określonej grupy pacjentów z HIV. Nie jest to preparat pierwszego rzutu – stosuje się go wyłącznie u dorosłych oraz młodzieży w wieku 12 lat i starszych (o powierzchni ciała ≥1,3 m² lub masie ciała ≥36 kg), którzy byli wcześniej intensywnie leczeni terapią przeciwretrowirusową. Co istotne, lek jest wskazany tylko dla pacjentów zakażonych szczepami wirusa HIV-1 opornymi na wiele innych inhibitorów proteazy. Oznacza to, że Aptivus stosuje się dopiero wtedy, gdy standardowe terapie nie przynoszą już oczekiwanych rezultatów ze względu na rozwój oporności wirusa.

Przed rozpoczęciem terapii lekiem Aptivus konieczne jest wykonanie specjalistycznych badań genetycznych (genotypowych) lub fenotypowych, które określą profil oporności wirusa na poszczególne leki. Taka diagnostyka pozwala lekarzowi podjąć decyzję, czy podawanie typranawiru będzie miało szansę na skuteczność u danego pacjenta. Ważne jest, aby wirus wykazywał oporność na większość innych inhibitorów proteazy – w przeciwnym razie bardziej racjonalnym wyborem mogą być inne, lepiej tolerowane schematy terapeutyczne. Aptivus nie jest przeznaczony dla osób nigdy wcześniej nie leczonych przeciwretrowirusowo.

Lek ten zawsze podawany jest w skojarzeniu z małą dawką rytonawiru (200 mg), który pełni rolę wzmacniacza farmakokinetycznego – zwiększa dostępność typranawiru we krwi i umożliwia wygodne dawkowanie dwa razy na dobę. Dodatkowo Aptivus musi być stosowany z innymi lekami przeciwretrowirusowymi (np. nukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy), tworząc aktywną skojarzoną terapię przeciwretrowirusową. Nie wolno stosować go w monoterapii, ponieważ taka strategia prowadziłaby do szybkiego rozwoju dalszych mutacji oporności.

Decyzja o włączeniu leku Aptivus wymaga zatem dokładnej analizy historii leczenia pacjenta, wyników testów oporności oraz oceny, jakie inne leki przeciwretrowirusowe mogą być jeszcze skuteczne. Należy wziąć pod uwagę kombinacje mutacji, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na odpowiedź wirusologiczną. Lekarz może przepisać ten lek tylko wtedy, gdy inne opcje terapeutyczne zostały wyczerpane lub są niemożliwe do zastosowania. Aptivus stanowi więc rezerwową opcję terapeutyczną w sytuacjach zaawansowanej oporności wirusologicznej, umożliwiając dalszą kontrolę replikacji HIV-1 i utrzymanie funkcji immunologicznych pacjenta.

Aktualna ulotka leku Aptivus

Jaki jest skład Aptivus, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku Aptivus jest typranawir – każda kapsułka miękka zawiera 250 mg tego związku. Typranawir należy do grupy niepeptydowych inhibitorów proteazy HIV-1 i jest odpowiedzialny za główne działanie terapeutyczne preparatu.

Skład kapsułki (substancje pomocnicze) obejmuje:

• Makrogologlicerolu rycynooleinian (455 mg w każdej kapsułce) – substancja, która może powodować podrażnienie żołądka i biegunkę
• Etanol (100 mg w każdej kapsułce) – alkohol zawarty w niewielkiej ilości (równoważnej mniej niż 3 ml piwa lub 1 ml wina w jednej kapsułce)
• Sorbitol (12,6 mg w każdej kapsułce) – substancja słodząca
• Mono/diglicerydy kwasu kaprylowego/kaprowego
• Glikol propylenowy
• Woda oczyszczona
• Trometamol
• Propylu galusan

Otoczka kapsułki składa się z:

• Żelatyny
• Żelaza tlenku czerwonego (E172)
• Glikolu propylenowego
• Wody oczyszczonej
• Specjalnej mieszanki sorbitolowo-glicerynowej (d-sorbitol, 1,4 sorbitan, mannitol, gliceryna)
• Tytanu dwutlenku (E171)

Czarny nadruk „TPV 250" na kapsułkach wykonany jest z tuszu zawierającego glikol propylenowy, żelaza tlenek czarny (E172), poliwinylowy octan ftalanu, makrogol i wodorotlenek amonu. Kapsułki mają charakterystyczny różowy, podłużny kształt i są dostępne w butelkach zawierających 120 sztuk.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Aptivus?

Dane dotyczące przedawkowania typranawiru u ludzi są bardzo ograniczone. Nie są znane żadne konkretne objawy podmiotowe ani przedmiotowe charakterystyczne dla przedawkowania tym lekiem. Przedawkowanie może potencjalnie spowodować częstsze występowanie i większe nasilenie typowych działań niepożądanych leku, takich jak dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zaburzenia czynności wątroby czy inne wymienione w ulotce objawy.

Nie istnieje specyficzne antidotum na przedawkowanie typranawiru. W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego, nawet jeśli nie wystąpiły jeszcze żadne niepokojące objawy.

Postępowanie w sytuacji przedawkowania polega na ogólnym leczeniu podtrzymującym, które obejmuje:

• Kontrolowanie czynności życiowych pacjenta (ciśnienie tętnicze, tętno, oddech)
• Obserwację stanu klinicznego chorego
• Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, zwłaszcza czynności wątroby

Jeśli jest to wskazane i możliwe (krótko po zażyciu dużej dawki), można podjąć próbę usunięcia niewchłoniętego leku poprzez:

• Wywołanie wymiotów (tylko pod nadzorem medycznym)
• Płukanie żołądka
• Podanie aktywowanego węgla drzewnego – może być pomocne w wiązaniu leku w przewodzie pokarmowym

Należy pamiętać, że typranawir silnie wiąże się z białkami osocza (>99,9%), dlatego dializoterapia (hemodializa lub dializa otrzewnowa) nie jest skuteczną metodą usuwania tego leku z organizmu. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub wystąpienia objawów niepokojących po przyjęciu większej dawki należy bezzwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Aptivus – czy mogę spożywać alkohol?

Lek Aptivus należy zawsze przyjmować podczas posiłków – przyjmowanie pokarmu polepsza tolerowanie produktu i zwiększa jego wchłanianie. Nie ma szczególnych przeciwwskazań dotyczących rodzaju spożywanego pokarmu, jednak kapsułki należy zawsze połykać razem z jedzeniem.

Interakcje z lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy: Jeśli pacjent przyjmuje leki zobojętniające na bazie glinu lub magnezu (stosowane w leczeniu zgagi czy refluksu), okres przerwy pomiędzy przyjęciem leku Aptivus a lekiem zobojętniającym powinien wynosić co najmniej 2 godziny, aby uniknąć zmniejszenia wchłaniania typranawiru.

Alkohol: Każda kapsułka Aptivus zawiera 100 mg alkoholu (etanolu), co w pojedynczej kapsułce odpowiada ilości równoważnej mniej niż 3 ml piwa lub 1 ml wina. Standardowa dawka (2 kapsułki) zawiera zatem około 200 mg alkoholu. Ta niewielka ilość alkoholu w samym leku nie powinna powodować zauważalnych skutków u większości pacjentów. Należy jednak pamiętać o dwóch ważnych kwestiach:

• Disulfiram i metronidazol: U pacjentów przyjmujących jednocześnie disulfiram (lek stosowany w leczeniu uzależnienia od alkoholu) lub metronidazol (antybiotyk), obecność alkoholu w kapsułkach Aptivus może wywołać reakcję disulfiramową – objawiającą się m.in. zaczerwienieniem skóry, nudnościami, wymiotami, bólem głowy, przyspieszonym tętnem
• Spożywanie napojów alkoholowych: Chociaż ulotka nie zabrania kategorycznie picia alkoholu podczas stosowania leku Aptivus, należy zachować szczególną ostrożność. Alkohol może nasilać obciążenie wątroby, a typranawir sam w sobie wiąże się z ryzykiem hepatotoksyczności. Nadmierne spożycie alkoholu u pacjentów z HIV jest również ogólnie niezalecane ze względu na możliwe interakcje z innymi lekami przeciwretrowirusowymi i negatywny wpływ na funkcje układu odpornościowego oraz wątroby

Preparaty ziołowe: Absolutnie nie należy stosować preparatów zawierających ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) – jest to preparat ziołowy często używany w leczeniu depresji. Ziele dziurawca indukuje enzymy metabolizujące leki, co może znacząco zmniejszyć stężenie typranawiru i rytonawiru we krwi, prowadząc do niepowodzenia terapii i rozwoju oporności wirusa.

W razie wątpliwości dotyczących diety, spożywania alkoholu lub stosowania jakichkolwiek preparatów (w tym suplementów diety), należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy można stosować Aptivus w okresie ciąży i karmienia piersią?

Ciąża: Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania typranawiru (podawanego razem z małą dawką rytonawiru) u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję, jednak nie jest znane potencjalne ryzyko u ludzi. Dlatego Aptivus należy stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści są wyraźnie większe niż potencjalne zagrożenia dla płodu. Decyzję o kontynuacji lub rozpoczęciu terapii u kobiety w ciąży musi podjąć lekarz prowadzący, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację kliniczną pacjentki.

Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje zajście w ciążę, powinna jak najszybciej poinformować o tym lekarza, aby wspólnie ocenić dalsze opcje terapeutyczne i ewentualnie dostosować leczenie.

Karmienie piersią: Nie zaleca się, aby kobiety zakażone wirusem HIV karmiły piersią niemowlęta, niezależnie od stosowanego leczenia przeciwretrowirusowego. Wirus HIV może być przekazywany dziecku przez mleko matki, dlatego karmienie naturalne stanowi ryzyko przeniesienia zakażenia na dziecko. Ponadto nie wiadomo, czy typranawir przenika do mleka ludzkiego.

Kobiety zakażone HIV powinny całkowicie unikać karmienia piersią i korzystać z bezpiecznych alternatyw, takich jak modyfikowane mleko dla niemowląt. Jeśli pacjentka rozważa karmienie piersią, powinna natychmiast skonsultować się z lekarzem w celu uzyskania szczegółowych informacji i wsparcia.

Antykoncepcja: Typranawir wchodzi w niekorzystne interakcje z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi zawierającymi estrogeny. Badania wykazały, że jednoczesne stosowanie leku Aptivus z rytonawirem powoduje znaczące zmniejszenie stężenia etynylostradiolu (głównego składnika większości tabletek antykoncepcyjnych) we krwi – o 43-52%. Jednocześnie stężenie noretyndronu (progestagenu) może wzrosnąć o 27%.

W związku z tym:

• Nie zaleca się stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych opartych na estrogenach jako jedynej metody zapobiegania ciąży podczas leczenia lekiem Aptivus
• Należy stosować dodatkowe lub alternatywne metody antykoncepcji, takie jak prezerwatywy
• U kobiet stosujących estrogeny w ramach hormonalnej terapii zastępczej może wystąpić niedobór estrogenów – jeśli pojawią się objawy (np. uderzenia gorąca, suchość błon śluzowych), należy skonsultować się z lekarzem
• U kobiet przyjmujących estrogeny istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia niegroźnej wysypki skórnej

Wszelkie decyzje dotyczące antykoncepcji, ciąży czy karmienia piersią u kobiet przyjmujących lek Aptivus powinny być podejmowane wspólnie z lekarzem specjalistą chorób zakaźnych lub HIV/AIDS.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)