Abilify

Abilify to lek przeciwpsychotyczny, którego substancją czynną jest aripiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży od 15 roku życia. Lek jest dostępny na receptę. Abilify jest również stosowany w terapii epizodów maniakalnych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I u dorosłych i młodzieży w wieku od 13 lat.

Abilify Maintena

Abilify Maintena to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu podtrzymującym schizofrenii u dorosłych pacjentów, u których uzyskano stabilizację choroby za pomocą doustnej postaci arypiprazolu. Lek jest dostępny na receptę.

Abilium

Abilium to lek zawierający substancję czynną aripiprazol, który jest neuroleptykiem zaliczanym do grupy „inne leki przeciwpsychotyczne”. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego. Mechanizm jego działania polega na pobudzaniu receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz blokowaniu receptorów serotoninowych 5HT2a. Lek jest dostępny na receptę.

Apiprax

Apiprax to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest on stosowany w leczeniu pacjentów dorosłych oraz młodzieży powyżej 15 roku życia, którzy cierpią na chorobę charakteryzującą się halucynacjami, podejrzliwością, chaotycznym zachowaniem oraz otępieniem emocjonalnym. Lek jest dostępny na receptę.

Apra

Apra to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Stosuje się go w leczeniu schizofrenii u osób dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia oraz w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Lek jest dostępny na receptę.

Apra-swift

Apra-swift to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną o nazwie arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku 13 lat i starszej w leczeniu epizodów maniakalnych, z objawami, takimi jak: silne podekscytowanie, rozpierająca energia, mniejsze zapotrzebowanie na sen niż zwykle, bardzo szybka mowa, gonitwa myśli i czasami bardzo nasilona drażliwość. Jest dostępny na receptę.

Aribit

Aribit to atypowy lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną aripiprazol. Jest dostępny na receptę. Stosowany jest w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 15 lat. Dawkowanie i sposób podania leku powinien zawsze określić lekarz. Lek ten jest refundowany dla osób, które nie ukończyły 18 roku życia oraz dla osób, które ukończyły 65 rok życia.

Aribit ODT

Aribit ODT to lek przeciwpsychotyczny, który jest dostępny na receptę. Substancją czynną jest arypiprazol. Lek stosuje się w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia. Ponadto, jest wskazany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I.

Aricogan

Aricogan to lek na receptę, który należy do grupy leków przeciwpsychotycznych. Substancją czynną jest arypiprazol. Jest przeznaczony dla pacjentów dorosłych oraz młodzieży powyżej 15 roku życia, którzy cierpią na chorobę charakteryzującą się halucynacjami, urojeniami, podejrzliwością, dezorganizacją mowy i zachowania oraz brakiem emocjonalnej reaktywności. Wskazany jest w leczeniu schizofrenii oraz w leczeniu i zapobieganiu epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I.

Aripilek

Aripilek to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii i epizodów maniakalnych. Lek jest dostępny na receptę. Każda tabletka zawiera 15 mg arypiprazolu. Substancja pomocnicza to laktoza jednowodna.

Aripiprazole +pharma

Aripiprazole +pharma to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Stosowany jest w leczeniu schizofrenii i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego. Mechanizm jego działania polega na pobudzaniu receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a oraz blokowaniu receptorów serotoninowych 5HT2a. Lek jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Accord

Aripiprazole Accord to atypowy lek przeciwpsychotyczny, który jest pochodną chinolinonu. Lek ten częściowo wiąże się z receptorem dopaminowym D2 i serotoninowym 5-HT1A, stymulując przekazywanie określonych sygnałów – działa jako agonista. Skuteczność Aripiprazole Accord w leczeniu schizofrenii jest związana z tym mechanizmem działania. Lek jest dostępny na receptę i jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i dzieci powyżej 15. roku życia, w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym i ciężkim w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych typu I, a także w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u pacjentów, którzy odpowiadają na leczenie Aripiprazole Accord i u których występują głównie epizody maniakalne.

Aripiprazole Accord Healthcare

Aripiprazole Accord Healthcare to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu chorób psychicznych u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia. Lek ten jest skuteczny w leczeniu objawów takich jak halucynacje, urojenia, podejrzliwość, chaotyczna mowa i zachowanie oraz otępienie emocjonalne. Jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Aurovitas

Aripiprazole Aurovitas to lek przeciwpsychotyczny dostępny na receptę, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego. Lek jest przeznaczony dla dorosłych oraz młodzieży powyżej 15 roku życia.

Aripiprazole Medical Valley

Lek Aripiprazole Medical Valley to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu pacjentów dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia, którzy cierpią na chorobę charakteryzującą się objawami takimi jak halucynacje, urojenia, podejrzliwość, chaotyczna mowa i zachowanie oraz otępienie emocjonalne. Lek jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Mylan Pharma

Aripiprazole Mylan Pharma to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest on stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku powyżej 13 lat i powyżej 15 lat chorujących na schizofrenię oraz epizody maniakalne o nasileniu umiarkowanym do ciężkim. Lek jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Orion

Aripiprazole Orion to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej. Lek jest również wskazany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Aripiprazole Orion jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Sandoz

Aripiprazole Sandoz to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej cierpiących na schizofrenię oraz epizody maniakalne w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I. Lek jest dostępny na receptę.

Aripiprazole STADA

Aripiprazole STADA to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej cierpiących na schizofrenię, chorobę charakteryzującą się objawami takimi jak halucynacje, urojenia, nadmierna podejrzliwość, niespójna mowa i zachowanie oraz otępienie emocjonalne. Lek jest również stosowany u dorosłych i młodzieży w wieku 13 lat i starszej w leczeniu epizodów maniakalnych. Aripiprazole STADA jest dostępny na receptę.

Aripiprazole Zentiva

Aripiprazole Zentiva to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną o nazwie arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia, a także w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych typu I. Lek jest dostępny na receptę.

Aripsan

Aripsan to lek z grupy przeciwpsychotycznych, stosowany w leczeniu chorób psychicznych u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia. Choroby te charakteryzują się występowaniem objawów takich jak halucynacje, podejrzliwość, chaotyczna mowa i zachowanie, a także otępienie emocjonalne. Lek ten jest dostępny na receptę.

Arpixor

Arpixor to lek przeciwpsychotyczny, który jest dostępny na receptę. Jego substancją czynną jest arypiprazol. Stosowany jest w leczeniu schizofrenii u dorosłych oraz w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Lek ten znajduje zastosowanie również w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych, u których wystąpiły głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem.

Aryfrenix

Aryfrenix to lek zawierający substancję czynną arypiprazol, który należy do grupy leków przeciwpsychotycznych. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia, a także w leczeniu i zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych. Lek jest dostępny na receptę.

Arypiprazol Glenmark

Arypiprazol Glenmark to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia. Ponadto, jest wskazany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Lek jest dostępny na receptę.

Aryzalera

Aryzalera to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży powyżej 15 roku życia, a także w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Lek jest dostępny na receptę.

Ascorgem

Ascorgem to lek w postaci kropli doustnych, który zawiera witaminę C, znana również jako kwas askorbinowy. Głównie stosuje się go w stanach niedoboru witaminy C, takich jak stany zapalne błon śluzowych, lub w sytuacjach zwiększonego zapotrzebowania na tę witaminę, na przykład podczas przeziębienia, nawracających zakażeń górnych dróg oddechowych, osłabionej odporności organizmu czy rekonwalescencji. Lek jest dostępny bez recepty.

Asduter

Asduter to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszych. Asduter jest również wskazany do leczenia epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz do zapobiegania nowym epizodom maniakalnym u dorosłych, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem. Lek jest dostępny na receptę.

Explemed

Explemed to lek przeciwpsychotyczny, który zawiera substancję czynną arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej. Explemed jest również wskazany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkim w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz w zapobieganiu nowym epizodom maniakalnym u dorosłych, u których występują głównie epizody maniakalne i którzy odpowiadają na leczenie arypiprazolem. Lek jest dostępny na receptę.

Tractiva

Tractiva to lek przeciwpsychotyczny, którego substancją czynną jest arypiprazol. Jest stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku 15 lat i starszej cierpiących na schizofrenię, a także w leczeniu dorosłych i młodzieży w wieku 13 lat i starszej, których choroba charakteryzuje się objawami takimi jak silne podekscytowanie, rozpierająca energia, mniejsze zapotrzebowanie na sen niż zwykle, bardzo szybka mowa, gonitwa myśli i czasami bardzo nasilona drażliwość. Lek jest dostępny na receptę.

Arypiprazol – informacje w pigułce (podsumowanie farmaceuty)

Arypiprazol – lek przeciwpsychotyczny (neuroleptyczny) II generacji stosowany w leczeniu zaburzeń psychicznych. Arypiprazol należy do neuroleptyków atypowych, które wywierają wpływ na niektóre z receptorów układów transmisyjnych w mózgu. Działa uspokajająco oraz zapobiega występowaniu urojeń. Lek stosowany w leczeniu schizofrenii u dorosłych i młodzieży (od 15 roku życia) oraz epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I u dorosłych i młodzieży (od 13 roku życia).

Arypiprazol można stosować doustnie lub domięśniowo, w celu szybkiego opanowania zaburzeń zachowania. Lek należy przyjmować codziennie o tej samej porze. Poprawa stanu pacjenta przyjmującego lek regularnie może nastąpić dopiero po kilku dniach, a nawet tygodniach.

Możliwe działania niepożądane: niepokój ruchowy, bezsenność, lęk, drżenie, zawroty głowy, ból głowy, zmęczenie, nieostre widzenie, niestrawność, wymioty, nudności, zaparcia, zwiększone wydzielanie śliny, wysypka.

Uwaga: Aby móc prowadzić pojazdy oraz obsługiwać urządzenia mechaniczne należy upewnić się, że po przyjęciu arypiprazolu nie występują działania niepożądane, takie jak zawroty głowy lub nieostre widzenie.

Opracowanie: Aleksandra Rutkowska – technik farmaceutyczny – nr dyplomu T/50033363/10

Arypiprazol – szczegółowy przewodnik dla pacjentów

Arypiprazol to nowoczesny lek przeciwpsychotyczny, który rewolucjonizuje leczenie schorzeń psychiatrycznych w Polsce i na świecie. Jako substancja czynna należąca do grupy atypowych neuroleptyków trzeciej generacji, arypiprazol charakteryzuje się unikalnym mechanizmem działania, który odróżnia go od innych leków tej klasy. Wynaleziony w Japonii w 1995 roku, lek ten został zatwierdzony przez FDA w 2002 roku i od tego czasu zyskał uznanie jako bezpieczna i skuteczna opcja terapeutyczna w leczeniu schizofrenii, choroby afektywnej dwubiegunowej oraz innych zaburzeń psychicznych. Dzięki swojemu wyjątkowemu profilowi receptorowemu, arypiprazol nie tylko skutecznie kontroluje objawy psychotyczne i maniakalne, ale także wyróżnia się korzystnym wpływem na funkcje poznawcze pacjentów oraz znacznie mniejszym ryzykiem poważnych działań niepożądanych w porównaniu z tradycyjnymi lekami przeciwpsychotycznymi. W Polsce lek dostępny jest pod różnymi nazwami handlowymi i podlega refundacji w określonych wskazaniach medycznych, co czyni go dostępnym dla szerokiej grupy pacjentów potrzebujących specjalistycznej opieki psychiatrycznej.

Czym jest arypiprazol?

Arypiprazol to lek przeciwpsychotyczny będący pochodną chinolinonu, który został opatentowany w 1995 roku przez japońską firmę farmaceutyczną. Jest klasyfikowany jako atypowy neuroleptyk trzeciej generacji, co oznacza, że reprezentuje najnowszą generację leków przeciwpsychotycznych o poprawionym profilu bezpieczeństwa i skuteczności.

Substancja ta wyróżnia się na tle innych leków przeciwpsychotycznych przede wszystkim swoim unikalnym mechanizmem działania. W odróżnieniu od klasycznych neuroleptyków, które działają jako antagoniści (blokery) receptorów dopaminowych, arypiprazol funkcjonuje jako częściowy agonista tych receptorów. Ta właściwość pozwala mu na „stabilizację” układu dopaminowego w mózgu, co przekłada się na lepszy profil terapeutyczny.

Mechanizm działania arypiprazolu

Działanie arypiprazolu opiera się na złożonym mechanizmie modulacji aktywności neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Lek ten wykazuje działanie częściowo agonistyczne w stosunku do receptorów dopaminowych D2 oraz serotoninowych 5-HT1A, jednocześnie działając jako antagonista receptorów serotoninowych 5-HT2A i dopaminowych D3.

Stabilizacja dopaminowa

Kluczową właściwością arypiprazolu jest jego zdolność do „stabilizacji dopaminowej”. W sytuacji nadmiaru dopaminy w mózgu lek działa jak antagonista, redukując nadmierną aktywność tego neuroprzekaźnika. Z kolei w przypadku niedoboru dopaminy, szczególnie w układzie mezokortykalnym odpowiedzialnym za funkcje poznawcze, arypiprazol wykazuje właściwości agonistyczne, pobudzając przekazywanie sygnałów dopaminergicznych.

Ten unikatowy mechanizm działania sprawia, że arypiprazol może jednocześnie:

  • Kontrolować objawy pozytywne schizofrenii (urojenia, halucynacje) poprzez blokowanie nadmiernej aktywności dopaminy w układzie mezolimbicznym
  • Poprawiać objawy negatywne (apatia, upośledzenie funkcji poznawczych) przez pobudzanie aktywności dopaminy w układzie mezokortykalnym
  • Minimalizować działania niepożądane charakterystyczne dla klasycznych neuroleptyków

Wpływ na inne receptory

Arypiprazol oddziałuje również na inne systemy receptorowe w mózgu. Wykazuje umiarkowane powinowactwo do receptorów dopaminowych D4, serotoninowych 5-HT2C i 5-HT7, a także słabsze wiązanie z receptorami α1-adrenergicznymi i histaminowymi H1. Co ważne, nie wykazuje działania cholinolitycznego, co odróżnia go od wielu innych leków przeciwpsychotycznych.

Wskazania medyczne

Arypiprazol jest stosowany w leczeniu szerokiego spektrum zaburzeń psychicznych, zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży. Główne wskazania do stosowania tego leku obejmują:

Schizofrenia

Schizofrenia stanowi pierwotne wskazanie do stosowania arypiprazolu u pacjentów od 15. roku życia. Lek jest skuteczny w kontroli wszystkich grup objawów schizofrenii:

  • Objawy pozytywne: urojenia, halucynacje, dezorganizacja myślenia
  • Objawy negatywne: apatia, ubożenie mowy, izolacja społeczna
  • Zaburzenia poznawcze: problemy z pamięcią, koncentracją i funkcjami wykonawczymi

Badania kliniczne potwierdzają wysoką skuteczność arypiprazolu w redukcji objawów mierzonych za pomocą skali PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale), przy jednoczesnie korzystnym profilu bezpieczeństwa.

Choroba afektywna dwubiegunowa

Arypiprazol jest wskazany w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych typu I. U dorosłych może być stosowany również w leczeniu podtrzymującym, zapobiegając nawrotom epizodów manii.

U młodzieży od 13. roku życia arypiprazol może być stosowany w leczeniu epizodów maniakalnych, jednak maksymalny czas terapii wynosi 12 tygodni. Badania wykazują istotną redukcję objawów mierzonych skalą YMRS (Young Mania Rating Scale).

Inne wskazania

W niektórych przypadkach arypiprazol może być stosowany jako terapia wspomagająca w:

  • Leczeniu depresji opornej – jako augmentacja standardowej terapii antydepresyjnej
  • Zespole Tourette’a – szczególnie u dzieci i młodzieży
  • Spektrum zaburzeń autystycznych – w celu redukcji drażliwości i agresji
  • Zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych (w ramach terapii off-label)

Leczenie farmakologiczne w Polsce

W polskiej psychiatrii arypiprazol odgrywa coraz większą rolę w leczeniu farmakologicznym zaburzeń psychotycznych i afektywnych. Jego zastosowanie wpisuje się w nowoczesne podejście terapeutyczne, które kładzie nacisk na poprawę jakości życia pacjentów przy minimalizacji działań niepożądanych.

Miejsce w algorytmach leczenia

Zgodnie z polskimi standardami leczenia, arypiprazol może być stosowany jako:

  1. Lek pierwszego rzutu w leczeniu schizofrenii u młodzieży i młodych dorosłych
  2. Alternatywa dla pacjentów z nietolerancją innych neuroleptyków
  3. Opcja w terapii łączonej z innymi lekami przeciwpsychotycznymi
  4. Lek w leczeniu podtrzymującym w chorobie afektywnej dwubiegunowej

Porównanie z innymi substancjami czynnymi

W porównaniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi dostępnymi w Polsce, arypiprazol wyróżnia się:

Substancja czynna Przyrost masy ciała Sedacja Zaburzenia metaboliczne Zaburzenia pozapiramidowe
Arypiprazol Minimalny Niska Niskie ryzyko Umiarkowane (w większych dawkach)
Olanzapina Znaczący Wysoka Wysokie ryzyko Niskie
Risperidon Umiarkowany Umiarkowana Umiarkowane ryzyko Wysokie
Kwetiapina Znaczący Wysoka Wysokie ryzyko Niskie
Haloperidol Minimalny Umiarkowana Niskie ryzyko Bardzo wysokie

Kombinacje terapeutyczne

W praktyce klinicznej arypiprazol często stosowany jest w kombinacji z innymi substancjami czynnymi:

  • Z stabilizatorami nastroju: węglan litu, kwas walproinowy, karbamazepina
  • Z antydepresantami: SSRI (fluoksetyna, paroksetyna, sertralina), SNRI (wenlafaksyna)
  • Z lekami przeciwlękowymi: benzodiazepiną w krótkotrwałej terapii

Dawkowanie i sposoby podawania

Dawkowanie arypiprazolu wymaga indywidualnego dostosowania do potrzeb pacjenta, rodzaju schorzenia oraz odpowiedzi na leczenie. Lek dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych, co pozwala na elastyczne dostosowanie terapii.

Postacie farmaceutyczne

Arypiprazol dostępny jest w następujących formach:

  • Tabletki: 5 mg, 10 mg, 15 mg, 30 mg
  • Tabletki rozpadające się w jamie ustnej: 10 mg, 15 mg, 30 mg
  • Roztwór doustny: 1 mg/ml
  • Roztwór do wstrzykiwań domięśniowych: 7,5 mg/ml
  • Zawiesina o przedłużonym uwalnianiu: 300 mg, 400 mg (Abilify Maintena)

Schizofrenia u dorosłych

  • Dawka początkowa: 10-15 mg raz dziennie
  • Dawka podtrzymująca: 15 mg/dobę
  • Maksymalna dawka: 30 mg/dobę

Leczenie rozpoczyna się zwykle od dawki 10 mg, która może być zwiększana po tygodniu do 15 mg w zależności od odpowiedzi klinicznej i tolerancji.

Schizofrenia u młodzieży (15+ lat)

  • Dawka początkowa: 2 mg przez 2 dni, następnie 5 mg przez kolejne 2 dni
  • Dawka docelowa: 10 mg/dobę
  • Maksymalna dawka: 30 mg/dobę

Choroba afektywna dwubiegunowa

  • Epizody maniakalne: 15 mg/dobę jako dawka początkowa
  • Leczenie podtrzymujące: kontynuacja skutecznej dawki
  • Młodzież: 10 mg/dobę po stopniowym zwiększaniu dawki

Zasady podawania

  • Arypiprazol podaje się raz dziennie, o stałej porze
  • Można przyjmować niezależnie od posiłków
  • W przypadku pominięcia dawki – przyjąć jak najszybciej, ale nie podwajać następnej dawki
  • Nie przerywać leczenia nagle bez konsultacji z lekarzem

Skuteczność kliniczna

Arypiprazol został poddany rozległym badaniom klinicznym, które potwierdziły jego wysoką skuteczność w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych. Wyniki te stanowią podstawę dla jego szerokiego zastosowania w praktyce psychiatrycznej.

Badania w schizofrenii

Badanie ESCAPE (A Prospective, Multicenter, Open Label Study), przeprowadzone w 56 szpitalach psychiatrycznych wśród 361 pacjentów w wieku 18-55 lat, wykazało istotną poprawę funkcji poznawczych już po 4 tygodniach terapii arypiprazolem. Obserwowano szczególną poprawę:

  • Zdolności werbalnych (mierzonych testem CVLT)
  • Pamięci roboczej i emocjonalnej
  • Szybkości przetwarzania informacji
  • Funkcji poznania społecznego

Porównanie z innymi lekami

Meta-analiza obejmująca ponad 17 000 uczestników z 174 badań klinicznych wykazała, że arypiprazol:

  • Jest porównywalny pod względem skuteczności z risperidonem, kwetiapiną, olanzapiną
  • Powoduje mniej działań niepożądanych (przyrost masy ciała, senność, zaburzenia metaboliczne)
  • Charakteryzuje się lepszą współpracą pacjentów w leczeniu
  • Wykazuje mniejszą liczbę przerwanych terapii

Wpływ na jakość życia

Badania dokumentują, że pacjenci leczeni arypiprazolem doświadczają:

  • Poprawy funkcjonowania społecznego i zawodowego
  • Mniejszej liczby hospitalizacji psychiatrycznych
  • Lepszej adherencji do leczenia
  • Redukcji objawów depresyjnych towarzyszących schizofrenii

Działania niepożądane

Chociaż arypiprazol charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, jak każdy lek może powodować działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości występowania.

Najczęstsze działania niepożądane (>10% pacjentów)

  • Akatyzja – pobudzenie ruchowe i uczucie przymusu ruchu
  • Nudności i niestrawność
  • Senność lub bezsenność
  • Zawroty głowy i bóle głowy
  • Niepokój i lęk

Częste działania niepożądane (1-10% pacjentów)

  • Drżenie i zaburzenia pozapiramidowe
  • Nieostre widzenie i zaburzenia widzenia
  • Zaparcia i biegunka
  • Wymioty i ból brzucha
  • Zmęczenie i osłabienie
  • Zwiększone wydzielanie śliny

Działania niepożądane związane z dawką

W większych dawkach (>10 mg/dobę) częściej występują:

  • Objawy pozapiramidowe: bradykinezja, dystonia, drżenie
  • Akatyzja – może wymagać redukcji dawki lub dodania propranololu
  • Bezsenność i pobudzenie – szczególnie na początku leczenia

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane

  • Złośliwy zespół neuroleptyczny – wymaga natychmiastowego odstawienia leku
  • Późne dyskinezy – nieprawidłowe ruchy mimowolne
  • Zaburzenia metaboliczne – hiperglikemia, cukrzyca
  • Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
  • Reakcje alergiczne – wysypka, pokrzywka, obrzęk
Układ/narząd Częste Niezbyt częste Rzadkie
Układ nerwowy Drżenie, zawroty głowy, sedacja Dystonia, późne dyskinezy Złośliwy zespół neuroleptyczny
Układ pokarmowy Nudności, zaparcia Biegunka, ból brzucha Zapalenie trzustki
Układ sercowo-naczyniowy Tachykardia, hipertensja Wydłużenie odcinka QT
Metabolizm Hiperglikemia Cukrzyca, ketoacydoza

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Stosowanie arypiprazolu wymaga szczególnej ostrożności u niektórych grup pacjentów i jest całkowicie przeciwwskazane w określonych sytuacjach klinicznych.

Przeciwwskazania bezwzględne

  • Nadwrażliwość na arypiprazol lub którykolwiek składnik leku
  • Psychozy związane z demencją u osób w podeszłym wieku (zwiększone ryzyko zgonu)
  • Dzieci poniżej 13. roku życia (brak badań bezpieczeństwa)

Szczególne grupy ryzyka

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Arypiprazol nie jest zalecany w ciąży i podczas karmienia piersią. Lek przenika przez barierę krew-łożysko oraz do mleka matki. U noworodków, których matki przyjmowały arypiprazol w trzecim trymestrze, mogą wystąpić:

  • Zespół odstawienia (drżenie, sztywność mięśni)
  • Zaburzenia oddechowe
  • Trudności w karmieniu
  • Nadmierna senność lub pobudzenie

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób starszych z demencją związaną z psychozą zwiększone jest ryzyko:

  • Zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych
  • Udaru mózgu i zaburzeń mózgowo-naczyniowych
  • Zapalenia płuc z aspiracji

Dzieci i młodzież

  • Zwiększone ryzyko myśli i zachowań samobójczych
  • Ściśle monitorowanie przez pierwsze 4 tygodnie leczenia
  • Większa wrażliwość na działania niepożądane metaboliczne

Stany wymagające ostrożności

  • Choroby sercowo-naczyniowe – wydłużenie odcinka QT, zaburzenia rytmu
  • Cukrzyca lub predyspozycje do jej rozwoju
  • Skłonność do drgawek – obniżenie progu drgawkowego
  • Choroby wątroby – może być konieczna redukcja dawki
  • Ryzyko aspiracji – spowolnienie motoryki przełyku

Interakcje z innymi lekami

Arypiprazol może wchodzić w clinically znaczące interakcje z różnymi grupami leków, co wymaga odpowiedniego monitorowania i dostosowania dawkowania.

Leki zwiększające stężenie arypiprazolu

Silne inhibitory CYP3A4 i CYP2D6 wymagają zmniejszenia dawki arypiprazolu o połowę:

  • Ketokonazol, itrakonazol (przeciwgrzybicze)
  • Fluoksetyna, paroksetyna (antydepresanty)
  • Chinidyna (antyarytmik)
  • Inhibitory proteazy HIV

Słabe inhibitory powodują niewielkie zwiększenie stężenia:

  • Diltiazem, escitalopram, werapamil

Leki zmniejszające stężenie arypiprazolu

Induktory enzymów wątrobowych mogą wymagać zwiększenia dawki:

  • Karbamazepina – może zmniejszać stężenie o 70%
  • Ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital
  • Hypericum perforatum (dziurawiec zwyczajny)
  • Efawirenz, newirapina (leki przeciwwirusowe)

Interakcje farmakodynamiczne

  • Leki hipotensyjne – możliwe nasilenie obniżenia ciśnienia
  • Leki sedatywne – zwiększone ryzyko sedacji
  • Alkohol – nasilenie działania depresyjnego na OUN
  • Leki wydłużające QT – zwiększone ryzyko arytmii

Zespół serotoninowy

Kombinacja z lekami serotoninergicznymi zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego:

  • SSRI/SNRI (escitalopram, wenlafaksyna)
  • Tryptany (sumatryptan)
  • Tramadol, petydyna
  • Preparaty tryptofanu

Preparaty dostępne w Polsce i refundacja

W Polsce dostępnych jest wiele preparatów zawierających arypiprazol, co zapewnia pacjentom wybór między lekiem oryginalnym a tańszymi odpowiednikami generycznymi.

Główne preparaty na rynku polskim

Preparat oryginalny:

  • Abilify (Otsuka Pharmaceutical) – tabletki 5/10/15/30 mg, roztwór doustny, wstrzyknięcia

Preparaty generyczne dostępne w Polsce:

  • Apra – tabletki i roztwór doustny
  • Aribit, Aribit ODT – tabletki zwykłe i rozpadające się
  • Aripilek – tabletki
  • Aripiprazole Accord, Apotex, Mylan Pharma – różne producenci generycznych
  • Aripiprazole Sandoz, STADA, Zentiva – preparaty europejskich producentów
  • Aryzalera, Explemed, Tractiva – polskie preparaty generyczne

System refundacji

Arypiprazol podlega refundacji w ramach grupy limitowej 178.7 – „Leki przeciwpsychotyczne – aripiprazol” oraz grupy 178.12 dla postaci o przedłużonym uwalnianiu.

Wskazania refundowane (on-label):

  1. Schizofrenia (F20 wg ICD-10)
  2. Choroba afektywna dwubiegunowa (F31 wg ICD-10)

Wskazania off-label objęte refundacją:

  1. Zespół Tourette’a (F95.2 wg ICD-10)
  2. Inne zaburzenia psychotyczne: F21, F22, F23, F24, F25, F28, F29
  3. U dzieci do 18. roku życia:
    • Depresja i zaburzenia depresyjne (F32-F39)
    • Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (F42)
    • Tiki (F95.0, F95.1, F95.8, F95.9)

Ceny i dostępność

  • Cena pełnopłatna: od 150 do 300 zł (w zależności od dawki i producenta)
  • Cena z refundacją: maksymalnie 40 zł dla pacjenta
  • Dostępność: wszystkie preparaty dostępne na receptę w aptekach na terenie całego kraju

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak długo trzeba przyjmować arypiprazol?

Czas leczenia arypiprazolem zależy od rodzaju schorzenia i odpowiedzi na terapię. W schizofrenii leczenie ma zazwyczaj charakter długotrwały lub przewlekły, często trwający latami. W chorobie afektywnej dwubiegunowej czas leczenia zależy od częstości epizodów – może trwać od kilku miesięcy do wielu lat. Zawsze należy skonsultować z lekarzem przed zmianą lub przerwaniem leczenia.

Czy można prowadzić samochód podczas przyjmowania arypiprazolu?

Arypiprazol może wpływać na zdolność koncentracji i reakcji, szczególnie na początku leczenia. Pacjenci nie powinni prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn do czasu określenia indywidualnej reakcji na lek. Jeśli wystąpią zawroty głowy, senność lub zaburzenia widzenia, należy unikać prowadzenia samochodu.

Czy arypiprazol powoduje przyrost masy ciała?

Arypiprazol powoduje znacznie mniejszy przyrost masy ciała w porównaniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi. U dorosłych przyrost jest zazwyczaj minimalny, jednak u młodzieży może być bardziej zauważalny. Regularne monitorowanie masy ciała jest zalecane, szczególnie w pierwszych miesiącach leczenia.

Czy można pić alkohol podczas leczenia arypiprazolem?

Alkohol nasila działanie depresyjne arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy. Może to prowadzić do nadmiernej sedacji, zawrotów głowy i problemów z koordynacją. Zaleca się całkowite unikanie alkoholu lub znaczne ograniczenie jego spożycia podczas leczenia.

Co zrobić w przypadku pominięcia dawki?

Jeśli pominiesz dawkę arypiprazolu, przyjmij ją tak szybko, jak tylko sobie przypomnisz, chyba że jest już czas na następną dawkę. W takim przypadku omiń zapomnianą dawkę i kontynuuj normalny schemat dawkowania. Nigdy nie przyjmuj podwójnej dawki, aby nadrobić pominiętą.

Kiedy można spodziewać się poprawy stanu zdrowia?

Pierwsze efekty arypiprazolu mogą być zauważalne już po kilku dniach do tygodnia od rozpoczęcia leczenia, jednak pełny efekt terapeutyczny rozwija się stopniowo przez 4-6 tygodni. W przypadku objawów depresyjnych poprawa może następować wolniej. Ważne jest kontynuowanie leczenia zgodnie z zaleceniami lekarza, nawet jeśli początkowo nie widać znaczącej poprawy.

Czy arypiprazol jest bezpieczny dla osób starszych?

U osób starszych bez demencji arypiprazol może być stosowany, ale wymaga szczególnej ostrożności. Zaleca się rozpoczynanie od mniejszych dawek i dokładne monitorowanie stanu pacjenta. U osób z demencją związaną z psychozą arypiprazol jest przeciwwskazany ze względu na zwiększone ryzyko zgonu.

Jak należy przechowywać arypiprazol?

Arypiprazol należy przechowywać w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze pokojowej (poniżej 30°C), w suchym miejscu chronionymi przed wilgocią i światłem. Lek musi być przechowywany w miejscu niedostępnym dla dzieci. Nie należy używać leku po upływie daty ważności podanej na opakowaniu.

Czy można przerwać leczenie arypiprazolem nagle?

Nagłe przerwanie leczenia arypiprazolem może prowadzić do nawrotu objawów choroby podstawowej oraz zespołu odstawienia. Zawsze należy skonsultować z lekarzem plan stopniowego zmniejszania dawki. Lekarz może zalecić powolne odstawianie leku przez kilka tygodni lub miesięcy, szczególnie po długotrwałym leczeniu.

Czy arypiprazol wchodzi w interakcje z lekami dostępnymi bez recepty?

Tak, arypiprazol może wchodzić w interakcje z niektórymi lekami OTC. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu preparatów zawierających dziurawiec (hypericum perforatum), leków przeciwhistaminowych powodujących senność, oraz niektórych leków przeciwbólowych. Zawsze poinformuj lekarza i farmaceutę o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym dostępnych bez recepty.

Jak rozpoznać przedawkowanie arypiprazolu?

Objawy przedawkowania mogą obejmować: nadmierną senność, letarg, utratę świadomości, wzrost ciśnienia tętniczego, przyspieszoną czynność serca, nudności, wymioty, biegunkę oraz objawy pozapiramidowe. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać do najbliższego szpitala. Nie ma specyficznego antidotum – stosuje się leczenie objawowe.

Bibliografia

  1. Burris KD, Molski TF, Xu C, Ryan E, Tottori K, Kikuchi T, Yocca FD, Molinoff PB. Aripiprazole, a novel antipsychotic, is a high-affinity partial agonist at human dopamine D2 receptors. J Pharmacol Exp Ther. 2002;302(1):381-389. DOI: 10.1124/jpet.102.033175 PMID: 12065741
  2. Kikuchi T, Maeda K, Suzuki M, Hirose T, Futamura T, McQuade RD. Discovery research and development history of the dopamine D2 receptor partial agonists, aripiprazole and brexpiprazole. Neuropsychopharmacol Rep. 2021;41(2):134-143. DOI: 10.1002/npr2.12180 PMID: 33960741