Fentanyl WZF - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Fentanyl WZF?

Fentanyl WZF to syntetyczny opioidowy lek przeciwbólowy o bardzo silnym działaniu, należący do grupy analgetyków narkotycznych. Jego głównym zastosowaniem jest znieczulenie chirurgiczne oraz leczenie silnego bólu w warunkach szpitalnych. Fentanyl działa poprzez wiązanie się z receptorami opioidowymi w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do skutecznego zniesienia odczuwania bólu oraz wywołania sedacji.

W chirurgii preparat stosuje się w zależności od natężenia bólu i rodzaju zabiegu. W małych dawkach fentanyl znajduje zastosowanie podczas krótkich zabiegów operacyjnych, gdzie zapewnia skuteczną analgezję przy zachowaniu spontanicznego oddychania pacjenta. W dużych dawkach lek wykorzystywany jest jako podstawowy środek przeciwbólowy u pacjentów wymagających oddychania wspomaganego mechanicznie, zwłaszcza w intensywnej terapii oraz podczas skomplikowanych operacji.

Szczególnie ważne zastosowanie Fentanyl WZF znajduje w znieczuleniu ogólnym, gdzie wywołuje analgezję chirurgiczną – całkowite zniesienie bólu podczas operacji. Może być stosowany jako element tzw. neuroleptoanalgezji w połączeniu ze środkami neuroleptycznymi, lub w znieczuleniu typu analgosedacja, gdzie łączy się go z benzodiazepinami lub innymi lekami uspokajającymi. Taka kombinacja pozwala na precyzyjne kontrolowanie głębokości znieczulenia.

Poza zastosowaniem w chirurgii, fentanyl wykorzystywany jest w leczeniu silnych bólów ostrych różnego pochodzenia. Obejmuje to ból pourazowy występujący po poważnych urazach mechanicznych, a także ból towarzyszący zawałowi mięśnia sercowego. W tych przypadkach szybkie działanie fentanylu i jego silny efekt przeciwbólowy pozwalają na skuteczne opanowanie nasilonych dolegliwości bólowych w sytuacjach zagrażających życiu.

Lek może być podawany różnymi drogami w zależności od wskazań klinicznych: dożylnie, domięśniowo, podskórnie, zewnątrzoponowo oraz podpajęczynówkowo. Podanie dożylne w postaci szybkiego wstrzyknięcia (bolus) lub wlewu ciągłego jest najczęstszą metodą podczas znieczulenia ogólnego. Podanie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe stosuje się w leczeniu bólu pooperacyjnego, zapewniając długotrwałą analgezję przy mniejszych dawkach systemowych.

Mechanizm działania fentanylu opiera się na aktywacji receptorów opioidowych μ (mi), co prowadzi do zahamowania przekazywania impulsów bólowych w rdzeniu kręgowym i mózgu. Efekt przeciwbólowy pojawia się bardzo szybko – w ciągu kilku minut po podaniu dożylnym – i utrzymuje się przez czas uzależniony od dawki. Lek wywiera również działanie uspokajające i może hamować oddychanie, co wymaga ścisłego monitorowania pacjenta przez wykwalifikowany personel medyczny.

Ze względu na bardzo silne działanie i potencjalne ryzyko zahamowania oddychania, Fentanyl WZF jest stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych, gdzie dostępny jest sprzęt do monitorowania funkcji życiowych i wspomagania oddychania. Lek podaje wyłącznie personel medyczny przeszkolony w zakresie znieczulenia i resuscytacji, co minimalizuje ryzyko poważnych powikłań związanych z jego użyciem.

Aktualna ulotka leku Fentanyl WZF

Jaki jest skład Fentanyl WZF, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu Fentanyl WZF jest fentanyl w postaci cytrynianu fentanylu. Każdy mililitr roztworu do wstrzykiwań zawiera 50 mikrogramów fentanylu.

Substancje pomocnicze wchodzące w skład preparatu to:

• wodorotlenek sodu 10% (służący do ustalenia odpowiedniego pH roztworu)
• woda do wstrzykiwań

Preparat nie zawiera środków konserwujących, co jest istotne zwłaszcza przy podawaniu zewnątrzoponowym i podpajęczynówkowym. Roztwór jest bezbarwny i przezroczysty. Zawartość sodu jest poniżej 1 mmol (23 mg) na 1 ml, co oznacza, że lek jest praktycznie wolny od sodu.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Fentanyl WZF?

Objawy przedawkowania fentanylu zależą od indywidualnej wrażliwości pacjenta. Najczęstsze oznaki to zaburzenia oddychania (depresja oddechowa), która może prowadzić do niebezpiecznego spowolnienia lub zatrzymania oddychania. Inne objawy obejmują:

• sztywność mięśniowa (mogąca obejmować mięśnie klatki piersiowej i utrudniać oddychanie)
• zwolnienie czynności serca (bradykardia) lub zatrzymanie akcji serca
• znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego
• zaburzenia świadomości, śpiączka
• toksyczna leukoencefalopatia (uszkodzenie mózgu)

W razie przedawkowania natychmiast podejmuje się właściwe postępowanie medyczne. Obejmuje ono przede wszystkim wspomaganie lub przejęcie kontroli nad oddychaniem pacjenta, często z koniecznością intubacji i mechanicznej wentylacji. Stosuje się tlenoterapię oraz leki podtrzymujące ciśnienie tętnicze. W przypadku sztywności mięśniowej mogą być potrzebne leki zwiotczające mięśnie.

Specyficznym antidotum w zatruciu opioidami, w tym fentanylem, jest nalokson – antagonista receptorów opioidowych. Podaje się go dożylnie w celu odwrócenia działania fentanylu, jednak wymaga to ostrożności, ponieważ zbyt szybkie zniesienie analgezji może spowodować nagły ból i stres u pacjenta. Ze względu na możliwość nawrotu depresji oddechowej po ustąpieniu działania naloksonu, pacjent wymaga przedłużonego monitorowania.

Postępowanie w przypadku przedawkowania przeprowadza się wyłącznie w warunkach szpitalnych przez wykwalifikowany personel medyczny dysponujący odpowiednim sprzętem do resuscytacji. Samoistne próby leczenia przedawkowania poza placówką medyczną są niemożliwe i niebezpieczne.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Fentanyl WZF – czy mogę spożywać alkohol?

Fentanyl WZF stosowany jest w warunkach szpitalnych podczas zabiegów operacyjnych i znieczulenia, gdy pacjent jest na czczo zgodnie ze standardowymi procedurami przedoperacyjnymi. Nie dotyczy go bezpośrednio kwestia spożywania posiłków w trakcie podawania leku.

Spożywanie alkoholu jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas stosowania fentanylu. Alkohol działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy i może nasilać lub przedłużać depresję oddechową spowodowaną przez fentanyl. Jednoczesne działanie obu substancji może prowadzić do niebezpiecznego zahamowania oddychania, utraty przytomności i śpiączki.

Po zabiegu operacyjnym, w którym zastosowano fentanyl, pacjent nie powinien spożywać alkoholu przez co najmniej 24 godziny, nawet jeśli został wcześniej wypisany ze szpitala. Działanie leku i jego wpływ na ośrodkowy układ nerwowy mogą utrzymywać się przez dłuższy czas, a połączenie z alkoholem zwiększałoby ryzyko działań niepożądanych.

Pacjenci powinni również pamiętać, że fentanyl może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia koncentracji. Nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej 24 godziny po podaniu leku, nawet bez spożywania alkoholu.

Czy można stosować Fentanyl WZF w okresie ciąży i karmienia piersią?

Decyzję o zastosowaniu Fentanyl WZF w okresie ciąży podejmuje lekarz anestezjolog po dokładnym rozważeniu stosunku ryzyka do korzyści dla matki i płodu. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania fentanylu u kobiet w ciąży.

Podawanie fentanylu podczas porodu może spowodować depresję oddechową u noworodka. Oznacza to, że dziecko po urodzeniu może mieć osłabione oddychanie, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Z tego powodu stosowanie fentanylu w położnictwie wymaga szczególnej ostrożności i gotowości do resuscytacji noworodka.

W okresie karmienia piersią fentanyl przenika do mleka kobiecego. Dlatego po zastosowaniu leku nie zaleca się karmienia piersią przez 24 godziny. Również mleko odciągnięte w tym czasie nie powinno być podawane dziecku. Po upływie tego okresu można bezpiecznie wznowić karmienie naturalne.

Jeśli kobieta karmiąca piersią wymaga znieczulenia z użyciem fentanylu, powinna być poinformowana o konieczności czasowego przerwania karmienia. W tym okresie można stosować mleko modyfikowane lub wcześniej zamrożony pokarm naturalny (pobrany przed zabiegiem).

Wpływ na płodność: Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu fentanylu na płodność u ludzi. Badania na zwierzętach wykazały pewne zmniejszenie płodności samic szczurów po podaniu dawek toksycznych dla matek, jednak znaczenie tych wyników dla człowieka pozostaje nieznane.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)