Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji?

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji (substancja czynna: kwas l-folinowy, l-folinian disodu) to lek należący do grupy środków zmniejszających toksyczność leków przeciwnowotworowych. Jest stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych pod bezpośrednim nadzorem lekarza posiadającego doświadczenie w onkologii i leczeniu cytotoksycznym.

Kwas l-folinowy jest aktywną, zredukowaną formą kwasu foliowego (witaminy B9). W organizmie pełni kluczową rolę jako kofaktor niezbędny do prawidłowej syntezy DNA i podziałów komórkowych. W leczeniu onkologicznym wykorzystywane są dwa główne mechanizmy działania tej substancji:

1. Stosowanie Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w skojarzeniu z metotreksatem – „osłona folinianowa"

Metotreksat jest cytostatykiem z grupy antagonistów kwasu foliowego – blokuje enzymy niezbędne do metabolizmu folianów, hamując tym samym replikację DNA komórek nowotworowych. Jednak ze względu na nieswoiste działanie, metotreksat uszkadza również zdrowe, szybko dzielące się komórki (np. błony śluzowe, szpik kostny), prowadząc do poważnych działań niepożądanych.

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji podawany po metotreksacie umożliwia komórkom zdrowym „ominięcie" blokady enzymatycznej wywołanej przez metotreksat, dostarczając bezpośrednio aktywną formę folianu. Dzięki temu możliwe jest stosowanie wysokich, skutecznych dawek metotreksatu przy jednoczesnym znacznym ograniczeniu ryzyka poważnej toksyczności dla organizmu pacjenta. Takie postępowanie określa się mianem „osłony folinianowej" lub „rescue therapy".

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji stosowany jest w tym wskazaniu u dorosłych i u dzieci, w przypadku gdy:

• metotreksat podawany jest w dawkach powyżej 500 mg/m² powierzchni ciała (bezwzględne wskazanie do osłony folinianowej),
• metotreksat stosowany jest w dawkach 100–500 mg/m² powierzchni ciała (osłona folinianowa zalecana do rozważenia przez lekarza),
• doszło do przypadkowego przedawkowania antagonistów kwasu foliowego – wówczas Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji stosuje się w trybie pilnym jako antidotum.

2. Stosowanie Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w skojarzeniu z 5-fluorouracylem – wzmocnienie działania cytotoksycznego

Drugie ważne zastosowanie Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji opiera się na jego zdolności do nasilania działania cytotoksycznego 5-fluorouracylu (5-FU) – leku powszechnie stosowanego w chemioterapii nowotworów przewodu pokarmowego, w tym zaawansowanego lub przerzutowego raka jelita grubego.

Kwas l-folinowy stabilizuje połączenie aktywnego metabolitu 5-fluorouracylu z docelowym enzymem (syntazą tymidylanową), co prowadzi do trwalszego zahamowania syntezy DNA komórek nowotworowych. Efektem jest zwiększenie działania przeciwnowotworowego 5-FU. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że takie połączenie może też nasilać działania niepożądane 5-fluorouracylu, dlatego leczenie wymaga ścisłego monitorowania przez doświadczonego onkologa.

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji stosowany w skojarzeniu z 5-fluorouracylem jest częścią schematów leczenia zaawansowanych postaci raka jelita grubego u dorosłych, w tym pacjentów w podeszłym wieku. Schemat leczenia (tygodniowy, dwumiesięczny lub miesięczny) jest każdorazowo ustalany indywidualnie przez lekarza prowadzącego na podstawie stanu pacjenta, nasilenia choroby i tolerancji leczenia.

Lek Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji dostępny jest jako roztwór do wstrzykiwań lub do infuzji (50 mg kwasu l-folinowego w 1 ml roztworu) i podawany jest wyłącznie dożylnie przez wykwalifikowany personel medyczny. Nie jest przeznaczony do samodzielnego stosowania przez pacjentów w domu.

Aktualna ulotka leku Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji

Jaki jest skład Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji, jakie substancje zawiera?

Substancja czynna: kwas l-folinowy (w postaci l-folinianu disodu).

Jeden ml roztworu zawiera 54,65 mg l-folinianu disodu, co odpowiada 50 mg kwasu l-folinowego.

Lek dostępny jest w fiolkach o trzech pojemnościach:

• Fiolka 1 ml – zawiera 54,65 mg l-folinianu disodu (= 50 mg kwasu l-folinowego)
• Fiolka 4 ml – zawiera 218,6 mg l-folinianu disodu (= 200 mg kwasu l-folinowego)
• Fiolka 9 ml – zawiera 491,85 mg l-folinianu disodu (= 450 mg kwasu l-folinowego)

Substancje pomocnicze:

• sodu wodorotlenek
• kwas solny
• woda do wstrzykiwań

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji to przezroczysty, bezbarwny lub lekko żółty roztwór do wstrzykiwań/infuzji, dostępny w fiolkach bezbarwnego szkła typu I z korkiem z gumy bromobutylowej i aluminiowym wieczkiem typu flip-off. Opakowania zawierają 1 lub 5 fiolek. Nie wszystkie rodzaje opakowań muszą znajdować się w obrocie.

Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę – uznawany jest za „wolny od sodu", co może być istotne dla pacjentów stosujących dietę niskosodową.

Dawkowanie w „osłonie folinianowej" po metotreksacie

Leczenie ochronne l-folinianem jest ściśle powiązane ze schematem podawania metotreksatu. Dawkowanie zależy od zastosowanej dawki metotreksatu, indywidualnej zdolności pacjenta do wydalania metotreksatu oraz ewentualnego wystąpienia objawów toksyczności.

• Dawka początkowa kwasu l-folinowego wynosi z zasady 7,5 mg (3–6 mg/m² pc.) i podawana jest 12–24 godziny (najpóźniej 24 godziny) po rozpoczęciu wlewu metotreksatu.
• Tę samą dawkę powtarza się co 6 godzin przez 72 godziny.
• Po podaniu kilkunastu dawek pozajelitowo lekarz może zdecydować o przejściu na podawanie doustne.
• Podawanie l-folinianu disodu jest konieczne, gdy metotreksat stosuje się w dawkach powyżej 500 mg/m² pc.
• W przypadku dawek metotreksatu 100–500 mg/m² pc. podanie l-folinianu disodu jest rozważane przez lekarza.

W przypadku pacjentów z zaburzeniami wchłaniania jelitowego lub innymi chorobami przewodu pokarmowego, l-folinian disodu należy podawać pozajelitowo. Dawki powyżej 12,5–25 mg kwasu l-folinowego zawsze podaje się pozajelitowo z uwagi na możliwe nasycenie wchłaniania jelitowego.

48 godzin po rozpoczęciu wlewu metotreksatu oznacza się stężenie resztkowe metotreksatu we krwi. Jeśli jest ono wyższe niż 0,5 µmol/l, lekarz dostosowuje dawkę Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji według następującego schematu:

• Stężenie metotreksatu ≥ 0,5 µmol/l → dodatkowa dawka kwasu l-folinowego: 7,5 mg/m² pc. co 6 godzin
• Stężenie metotreksatu ≥ 1,0 µmol/l → dodatkowa dawka kwasu l-folinowego: 50 mg/m² pc. co 6 godzin
• Stężenie metotreksatu ≥ 2,0 µmol/l → dodatkowa dawka kwasu l-folinowego: 100 mg/m² pc. co 6 godzin

Podawanie jest kontynuowane aż do osiągnięcia stężenia metotreksatu w osoczu poniżej 0,05 µmol/l.

Dawkowanie w skojarzeniu z 5-fluorouracylem

Stosowanych jest kilka schematów leczenia. Poniżej przedstawione są przykładowe schematy stosowane u dorosłych i pacjentów w podeszłym wieku z zaawansowanym lub przerzutowym rakiem jelita grubego:

Schemat dwumiesięczny (co 2 tygodnie):

• Kwas l-folinowy w dawce 100 mg/m² pc. we wlewie dożylnym trwającym 2 godziny
• Następnie bolus 5-fluorouracylu 400 mg/m² pc.
• Następnie 22-godzinny wlew 5-fluorouracylu 600 mg/m² pc.
• Cykl powtarzany przez 2 kolejne dni, co 2 tygodnie

Schemat tygodniowy:

• Kwas l-folinowy w dawce 10 mg/m² pc. w postaci bolusa lub 100–250 mg/m² pc. we wlewie dożylnym trwającym 2 godziny
• Plus 500 mg/m² pc. 5-fluorouracylu w postaci bolusa dożylnego w połowie lub po zakończeniu wlewu l-folinianu disodu

Schemat miesięczny:

• Kwas l-folinowy w dawce 10 mg/m² pc. w postaci dożylnego bolusa lub 100–250 mg/m² pc. we wlewie dożylnym trwającym 2 godziny
• Następnie niezwłocznie podana dawka 425 lub 370 mg/m² pc. 5-fluorouracylu w postaci bolusa dożylnego przez 5 kolejnych dni

Dawkowanie 5-fluorouracylu może wymagać modyfikacji przez lekarza w zależności od stanu pacjenta, odpowiedzi klinicznej oraz objawów toksyczności. Liczba cykli leczenia ustalana jest indywidualnie przez lekarza.

Dzieci i młodzież: Brak dostępnych danych dotyczących stosowania terapii skojarzonej Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji z 5-fluorouracylem u dzieci i młodzieży. Natomiast Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji może być stosowany u dzieci w ramach osłony folinianowej po metotreksacie.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji?

Przedawkowanie Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w monoterapii jest rzadkim scenariuszem klinicznym. Należy jednak pamiętać, że nadmierna ilość kwasu l-folinowego może zniwelować działanie terapeutyczne antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat – co może być szczególnie niekorzystne w kontekście leczenia onkologicznego.

W przypadku przedawkowania 5-fluorouracylu stosowanego w skojarzeniu z Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji, postępowanie prowadzi się zgodnie z instrukcjami dotyczącymi przedawkowania 5-fluorouracylu. Leczenie w takim przypadku prowadzone jest w warunkach szpitalnych przez doświadczony personel medyczny.

W razie podejrzenia przedawkowania lub wystąpienia niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitalnego oddziału ratunkowego. Ponieważ lek podawany jest wyłącznie przez personel medyczny w warunkach kontrolowanych, ryzyko przypadkowego przedawkowania przez pacjenta jest minimalne.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – czy mogę spożywać alkohol?

Ulotka leku Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji nie zawiera szczegółowych zaleceń dotyczących diety ani spożycia alkoholu w odniesieniu do samego kwasu l-folinowego. Niemniej ze względu na fakt, że lek ten stosowany jest wyłącznie w skojarzeniu z silnymi lekami przeciwnowotworowymi (metotreksatem lub 5-fluorouracylem), wszelkie kwestie żywieniowe i dotyczące stylu życia należy omawiać z lekarzem prowadzącym.

W kontekście leczenia onkologicznego, w którym Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji jest stosowany, ogólne zalecenia dotyczą przede wszystkim:

• Alkohol: Spożycie alkoholu podczas chemioterapii (w tym z metotreksatem lub 5-fluorouracylem) jest zdecydowanie odradzane przez lekarzy ze względu na ryzyko nasilenia hepatotoksyczności i działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Decyzję w tej sprawie zawsze podejmuje lekarz prowadzący.
• Nawodnienie: Odpowiednie nawodnienie organizmu jest szczególnie ważne podczas stosowania metotreksatu w wysokich dawkach – wspomaga ono prawidłowe wydalanie leku przez nerki i zmniejsza ryzyko nefrotoksyczności. Lekarz może zalecić zwiększoną podaż płynów.
• Dieta: Brak specyficznych ograniczeń żywieniowych związanych z samym kwasem l-folinowym. Wszelkie zalecenia dietetyczne wynikają ze stosowanych równolegle leków przeciwnowotworowych i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Wszelkie wątpliwości dotyczące diety, suplementacji i stylu życia podczas leczenia należy omawiać z lekarzem onkologiem lub pielęgniarką onkologiczną.

Czy można stosować Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w okresie ciąży i karmienia piersią?

Jest to kwestia złożona i wymagająca starannego rozważenia przez lekarza w każdym indywidualnym przypadku, ponieważ Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji stosowany jest zawsze w połączeniu z innymi lekami (metotreksatem lub 5-fluorouracylem), które mają istotne ograniczenia w ciąży i podczas karmienia piersią.

Ciąża

Brak doniesień, że sam kwas l-folinowy wywołuje szkodliwe działania po podaniu kobietom w ciąży. Nie ma ograniczeń do stosowania l-folinianu disodu w celu zmniejszenia lub zapobiegania toksyczności metotreksatu u kobiet w ciąży – jeżeli lekarz zdecyduje o konieczności stosowania metotreksatu (wyłącznie gdy korzyści wynikające z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka), Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji może zostać użyty jako osłona folinianowa.

Ważne zastrzeżenie: Kobietom w ciąży nie wolno podawać Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem – jest to bezwzględne przeciwwskazanie, ponieważ 5-fluorouracyl jest teratogenny i szkodliwy dla płodu.

Karmienie piersią

Przed rozpoczęciem leczenia metotreksatem lub 5-fluorouracylem należy przerwać karmienie piersią ze względu na właściwości tych leków cytotoksycznych.

Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji może być stosowany w monoterapii podczas karmienia piersią, jeśli jest to konieczne – jednak sytuacja taka w praktyce klinicznej jest rzadka, ponieważ lek ten prawie zawsze podawany jest łącznie z innym lekiem onkologicznym.

Wszystkie decyzje dotyczące stosowania Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w ciąży lub podczas karmienia piersią podejmuje wyłącznie lekarz prowadzący, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację kliniczną pacjentki.

Działania niepożądane związane ze stosowaniem samego kwasu l-folinowego

Bardzo rzadko (może dotyczyć mniej niż 1 pacjenta na 10 000):

• Ciężkie reakcje uczuleniowe (anafilaksja) – nagłe pojawienie się swędzącej wysypki (pokrzywki), obrzęk rąk, stóp, kostek, twarzy, ust, jamy ustnej lub gardła (mogący powodować trudności z połykaniem lub oddychaniem) oraz poczucie zbliżającego się omdlenia. Jest to poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej pomocy medycznej – w przypadku jego wystąpienia należy bezzwłocznie przerwać stosowanie leku i wezwać pomoc.

Niezbyt często (może dotyczyć mniej niż 1 pacjenta na 100):

• gorączka

Rzadko (może dotyczyć mniej niż 1 pacjenta na 1 000):

• trudności ze spaniem (bezsenność), pobudzenie i depresja – po podaniu dużych dawek
• problemy ze strony układu trawiennego – po podaniu dużych dawek
• zwiększenie częstości napadów drgawkowych u pacjentów z padaczką

Działania niepożądane podczas stosowania Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji w skojarzeniu z 5-fluorouracylem

W przypadku stosowania kwasu l-folinowego w skojarzeniu z lekami zawierającymi fluoropirymidyny (w tym 5-fluorouracylem) istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia następujących działań niepożądanych drugiego leku. Profil toksyczności zależy od zastosowanego schematu leczenia:

Bardzo często (może dotyczyć więcej niż 1 pacjenta na 10) – niezależnie od schematu:

• spadek liczby komórek krwi (w tym stany zagrażające życiu)
• zapalenie błony śluzowej jelit i jamy ustnej – bolesny obrzęk i zaczerwienienie (mogące osiągać nasilenie zagrażające życiu)

Bardzo często – charakterystyczne dla schematu miesięcznego:

• wymioty
• nudności

Bardzo często – charakterystyczne dla schematu tygodniowego:

• ciężka biegunka i odwodnienie mogące wymagać hospitalizacji, a w skrajnych przypadkach prowadzące do zgonu

Często (może dotyczyć mniej niż 1 pacjenta na 10):

• zaczerwienienie i obrzęk dłoni oraz podeszw stóp, mogące powodować złuszczanie skóry (zespół dłoniowo-podeszwowy)

Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):

• przekraczające normę stężenie amoniaku we krwi (hipernamonemia)

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, zapalenie błony śluzowej) o dowolnym nasileniu, lekarz przerwie podawanie 5-fluorouracylu w terapii skojarzonej z Levofolic 50 mg/ml roztwór do wstrzykiwań / do infuzji do czasu całkowitego ustąpienia objawów. Szczególnej obserwacji wymagają pacjenci w podeszłym wieku, w ciężkim stanie ogólnym oraz po przebytej radioterapii, u których ryzyko toksyczności jest zwiększone.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)