Dexaven

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Dexaven?

Dexaven jest lekiem zawierającym fosforan deksametazonu – syntetyczny glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym. Jest szczególnie ceniony w medycynie ratunkowej i intensywnej terapii ze względu na dobrą rozpuszczalność w wodzie i płynach ustrojowych oraz brak działania mineralokortykoidowego, co minimalizuje wpływ na gospodarkę elektrolitową organizmu. Mechanizm działania deksametazonu polega na hamowaniu uwalniania mediatorów zapalnych, zmniejszaniu przepuszczalności naczyń krwionośnych oraz modulowaniu odpowiedzi immunologicznej.

Lek znajduje zastosowanie w ostrych stanach zagrożenia życia, w których konieczne jest szybkie podanie glikokortykosteroidu drogą pozajelitową. Należą do nich wstrząsy o różnej etiologii (anafilaktyczny, septyczny, kardiogenny), obrzęk mózgu wymagający natychmiastowej interwencji, obrzęk krtani i strun głosowych zagrażający niedrożnością dróg oddechowych, ostre i ciężkie reakcje uczuleniowe oraz ciężkie stany spastyczne oskrzeli, takie jak stan astmatyczny czy zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. W tych sytuacjach deksametazon działa szybko, łagodząc objawy i stabilizując stan pacjenta.

W praktyce klinicznej Dexaven stosuje się również w sytuacjach wymagających miejscowego lub ogólnoustrojowego podania glikokortykosteroidu w celu leczenia lub łagodzenia objawów choroby podstawowej. Obejmuje to zabiegi dostawowe w schorzeniach stawów, wstrzyknięcia nasiękowe w stanach zapalnych tkanek miękkich, leczenie przełomów w chorobie Addisona oraz wspomaganie terapii w ciężkich chorobach autoimmunologicznych i zapalnych. Lek może być podawany dożylnie, domięśniowo, dostawowo lub nasiękkowo, w zależności od wskazań klinicznych.

Szczególnym obszarem zastosowania Dexavenu jest onkologia, gdzie lek wykorzystywany jest w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów wywołanych chemio- lub radioterapią. Glikokortykosteroidy zmniejszają również inne działania niepożądane terapii przeciwnowotworowej, takie jak obrzęki, reakcje alergiczne czy zespół rozpadu guza. W chirurgii Dexaven znajduje zastosowanie w profilaktyce pooperacyjnych nudności i wymiotów, które są częstym powikłaniem zabiegów wykonywanych w znieczuleniu ogólnym.

W kontekście pandemii COVID-19 deksametazon zyskał szczególne znaczenie jako lek ratujący życie u pacjentów wymagających tlenoterapii. Stosowany jest u dorosłych oraz młodzieży od 12. roku życia o masie ciała powyżej 40 kg, u których rozwija się ciężka niewydolność oddechowa wymagająca suplementacji tlenu lub wentylacji mechanicznej. Mechanizm działania w COVID-19 wiąże się z hamowaniem nadmiernej odpowiedzi zapalnej organizmu (burzy cytokinowej), która jest główną przyczyną ciężkiego przebiegu choroby. Ważne jest, że deksametazonu nie należy stosować u pacjentów z COVID-19, którzy nie wymagają podawania tlenu, gdyż w tej grupie nie przynosi korzyści, a może zwiększać ryzyko pogorszenia stanu zdrowia.

Aktualna ulotka leku Dexaven

Jaki jest skład Dexaven, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku Dexaven jest fosforan deksametazonu w postaci sodu fosforanu deksametazonu. Jeden mililitr roztworu do wstrzykiwań zawiera 4 mg deksametazonu fosforanu, co odpowiada stężeniu substancji czynnej wynoszącemu 4 mg/ml. Substancja ta charakteryzuje się doskonałą rozpuszczalnością w wodzie i płynach ustrojowych, co umożliwia szybkie działanie leku po podaniu pozajelitowym.

W skład leku wchodzą również substancje pomocnicze, które zapewniają stabilność preparatu oraz odpowiednie właściwości fizykochemiczne roztworu:

• Benzalkoniowy chlorek (0,1 mg w 1 ml) – środek konserwujący zapobiegający wzrostowi drobnoustrojów
• Disodu edetynian – substancja chelatująca, stabilizująca preparat
• Disodu fosforan dwunastowodny – składnik układu buforowego
• Sodu diwodorofosforan dwuwodny – składnik układu buforowego utrzymujący odpowiednie pH
• Woda do wstrzykiwań – rozpuszczalnik
• Azot – gaz ochronny zapobiegający utlenianiu

Preparat zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na ampułkę, dlatego uznaje się go za wolny od sodu. Jest to istotna informacja dla pacjentów stosujących dietę o kontrolowanej zawartości sodu. Roztwór ma postać bezbarwnego lub jasnożółtego, przezroczystego płynu, pakowanego w ampułki ze szkła oranżowego o pojemności 1 ml lub 2 ml.

Jak dawkować Dexaven?

Co zrobić w przypadku przedawkowania Dexaven?

W przypadku podejrzenia zastosowania większej niż zalecana dawki leku Dexaven należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza lub skontaktować się z najbliższym oddziałem ratunkowym. Przedawkowanie glikokortykosteroidów może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, jednak w praktyce klinicznej ostre zatrucie deksametazonem występuje rzadko, szczególnie przy krótkotrwałym stosowaniu.

Objawy przedawkowania mogą obejmować zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, alkaloza metaboliczna), nadciśnienie tętnicze, nadmierne pobudzenie układu nerwowego, zaburzenia psychiczne, hiperglikemię oraz nasilenie innych typowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W przypadku przewlekłego przedawkowania lub stosowania zbyt dużych dawek przez dłuższy czas mogą rozwinąć się objawy zespołu Cushinga (charakterystyczna twarz księżycowata, otyłość typu centralnego, zaburzenia metaboliczne).

Leczenie przedawkowania jest objawowe i podtrzymujące. Nie istnieje specyficzne antidotum na deksametazon. Postępowanie medyczne koncentruje się na monitorowaniu funkcji życiowych, korekcji zaburzeń elektrolitowych oraz leczeniu ewentualnych powikłań. W przypadku nagłego odstawienia leku po długotrwałym stosowaniu dużych dawek konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki pod ścisłym nadzorem medycznym, aby uniknąć ostrej niewydolności nadnerczy.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Dexaven – czy mogę spożywać alkohol?

Glikokortykosteroidy, w tym deksametazon, mogą wywoływać podrażnienie błony śluzowej żołądka i zwiększać ryzyko wystąpienia wrzodów trawiennych oraz krwawień z przewodu pokarmowego. Z tego powodu zaleca się unikanie substancji dodatkowo drażniących żołądek. Deksametazon może również wpływać na metabolizm węglowodanów, prowadząc do hiperglikemii (podwyższonego poziomu cukru we krwi), dlatego osoby z cukrzycą lub predyspozycjami do jej rozwoju powinny być szczególnie ostrożne i monitorować glikemię.

Alkohol nie powinien być spożywany podczas stosowania leku Dexaven. Alkohol, podobnie jak glikokortykosteroidy, działa drażniąco na błonę śluzową żołądka i może znacząco zwiększać ryzyko wystąpienia owrzodzeń, krwawień z przewodu pokarmowego oraz zapalenia trzustki. Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie deksametazonu może również nasilać działania niepożądane ze strony układu nerwowego, w tym zaburzenia psychiczne, euforię czy depresję.

Nie ma szczególnych ograniczeń dotyczących rodzaju spożywanych pokarmów, jednak zaleca się dietę bogatą w białko i wapń, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, aby przeciwdziałać katabolizmowi białek i utracie masy kostnej (osteoporozie). Warto również ograniczyć spożycie soli ze względu na możliwość retencji sodu i płynów. Osoby z hipokaliemią powinny rozważyć zwiększenie spożycia produktów bogatych w potas lub suplementację pod kontrolą lekarza.

Czy można stosować Dexaven w okresie ciąży i karmienia piersią?

W okresie ciąży lek Dexaven może być stosowany wyłącznie w sytuacjach, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki wyraźnie przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Glikokortykosteroidy przenikają przez łożysko i mogą wpływać na rozwój płodu. Noworodki urodzone przez matki, które podczas ciąży otrzymywały znaczne dawki deksametazonu, powinny pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną ze względu na ryzyko wystąpienia niedoczynności kory nadnerczy oraz hipoglikemii (obniżonego poziomu cukru we krwi) w okresie poporodowym.

Decyzja o zastosowaniu deksametazonu w ciąży powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem wskazań klinicznych, takich jak zagrażające życiu stany matki czy konieczność indukowania dojrzałości płuc u płodu w przypadku zagrożenia przedwczesnym porodem. W każdym przypadku lekarz ocenia stosunek korzyści do ryzyka.

W okresie karmienia piersią zaleca się zaprzestanie karmienia podczas stosowania leku Dexaven. Glikokortykosteroidy przenikają do mleka matki i mogą wywierać niekorzystny wpływ na niemowlę, w tym upośledzać wzrost, endogenną produkcję glikokortykosteroidów oraz wywoływać inne działania niepożądane. Matki stosujące deksametazon powinny skonsultować się z lekarzem w sprawie sposobu karmienia dziecka w trakcie terapii.

Brak wystarczających danych dotyczących wpływu deksametazonu na płodność u ludzi. Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza że może być w ciąży, planuje zajście w ciążę lub karmi piersią, powinna poinformować o tym lekarza przed rozpoczęciem stosowania leku.

Jakie są skutki uboczne Dexaven?

Czy mogę łączyć Dexaven z innymi lekami?

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)