Cyanokit - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Cyanokit?

Cyanokit (hydroksykobalamina) jest odtrutką stosowaną w leczeniu stwierdzonego lub podejrzewanego zatrucia cyjankami we wszystkich grupach wiekowych. Cyjanek jest silnie trującym środkiem chemicznym, który może powodować zatrucie przez wdychanie, połknięcie lub kontakt ze skórą. Do źródeł zatrucia należą cyjanowodór i jego sole, cyjany występujące w niektórych roślinach, nitryle alifatyczne oraz wydłużona ekspozycja na nitroprusydek sodu.

Mechanizm działania hydroksykobalaminy polega na jej zdolności do ścisłego wiązania jonów cyjankowych. Każda cząsteczka hydroksykobalaminy może związać jeden jon cyjankowy przez podstawienie ligandy hydroksylowej powiązanej z trójwartościowym jonem kobaltu. W wyniku tej reakcji powstaje cyjanokobalamina – stabilny, nietoksyczny związek, który jest następnie wydalany z organizmu przez nerki w moczu.

Szczególnie istotne zastosowanie preparatu dotyczy ofiar wdychania dymu w czasie pożarów – zarówno domowych, jak i przemysłowych. Nie wszystkie osoby wystawione na działanie dymu doznają zatrucia cyjankami, jednak w zamkniętych przestrzeniach, gdzie występuje spalanie materiałów syntetycznych, ryzyko to znacząco wzrasta. Obecność sadzy wokół ust i nosa, zmieniony stan psychiczny (splątanie, dezorientacja) oraz objawy takie jak niedociśnienie i podwyższone stężenie mleczanu w osoczu powyżej 10 mmol/l sugerują zatrucie cyjankami.

Decyzja o podaniu preparatu musi być podjęta szybko, gdyż nie istnieje powszechnie dostępny, szybki test krwi potwierdzający zatrucie cyjankami. Lekarz opiera się na wywiadzie klinicznym i obserwowanych objawach, takich jak: nudności, wymioty, ból głowy, uczucie ucisku w klatce piersiowej, duszność, przyspieszony lub spowolniony oddech, nadciśnienie lub niedociśnienie, drgawki, śpiączka oraz rozszerzone źrenice. W przypadku klinicznego podejrzenia zatrucia cyjankami zaleca się bezzwłoczne podanie leku Cyanokit.

Ważne jest, aby lek był stosowany wraz z jednoczesnym przeprowadzeniem odpowiedniej dekontaminacji i zastosowaniem środków wspomagających. Należy natychmiast sprawdzić drożność dróg oddechowych pacjenta, zapewnić właściwe natlenienie i nawodnienie, wdrożyć leczenie wspomagające układ krążenia oraz leczenie drgawek. Działania dekontaminacyjne powinny być dostosowane do drogi ekspozycji na cyjanki. Cyanokit nie zastępuje tlenoterapii i jego podanie nie może opóźniać wdrożenia wyżej wymienionych, podstawowych czynności ratunkowych.

W badaniach na zwierzętach wykazano wysoką skuteczność preparatu. Psy otrzymujące hydroksykobalaminę po podaniu letalnej dawki cyjanku potasu miały istotnie wyższe przeżycie w porównaniu do grupy kontrolnej otrzymującej jedynie roztwór soli fizjologicznej. Obserwowano szybki powrót prawidłowej czynności hemodynamicznej, normalizację parametrów gazometrii oraz zmniejszenie całkowitego stężenia cyjanków we krwi.

W warunkach klinicznych hydroksykobalaminę podano grupie 245 pacjentów z podejrzeniem lub stwierdzonym zatruciem cyjankami. U 34 pacjentów z udokumentowanym stężeniem cyjanków przekraczającym próg letalny (≥ 100 µmol/l), 62% przeżyło po leczeniu. Wśród 144 pacjentów bez wyjściowego zatrzymania akcji serca przeżyło 82%. Lek był również stosowany u około 54 dzieci, gdzie przeżywalność w grupie bez zatrzymania akcji serca wynosiła 90%.

Aktualna ulotka leku Cyanokit

Jaki jest skład Cyanokit, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest hydroksykobalamina. Lek dostępny jest w dwóch wariantach dawkowania:

• Cyanokit 2,5 g: każda fiolka zawiera 2,5 g hydroksykobalaminy. Po odtworzeniu w 100 mL rozpuszczalnika, jeden mL roztworu zawiera 25 mg hydroksykobalaminy
• Cyanokit 5 g: fiolka zawiera 5 g hydroksykobalaminy. Po odtworzeniu w 200 mL rozpuszczalnika, jeden mL roztworu zawiera 25 mg hydroksykobalaminy

Substancją pomocniczą jest kwas chlorowodorowy (kwas solny), stosowany do dostosowania pH roztworu. Produkt jest dostarczany w postaci ciemnoczerwonowego, krystalicznego proszku w szklanej fiolce zamkniętej korkiem z kauczuku bromobutylowego i aluminiowym wieczkiem z plastikową nakrywką.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Cyanokit?

Podczas podawania dawek w wysokości 15 g nie zgłaszano swoistych reakcji niepożądanych zależnych od dawki. W przypadku przedawkowania postępowanie należy ukierunkować na leczenie objawów. W takiej sytuacji pomocna może być hemodializa, która jest wskazana jedynie w przypadku wystąpienia istotnej toksyczności związanej z hydroksykobalaminą.

Należy jednak pamiętać, że ze względu na ciemnoczerwony kolor, hydroksykobalamina może zakłócać działanie aparatów do hemodializy – urządzenia mogą błędnie wykrywać „wypływ krwi" i automatycznie się wyłączać. Zjawisko to należy brać pod uwagę przed rozpoczęciem hemodializy u pacjentów leczonych tym preparatem.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Cyanokit – czy mogę spożywać alkohol?

W dostępnej dokumentacji medycznej nie zawarto szczegółowych informacji dotyczących interakcji hydroksykobalaminy z pokarmami lub alkoholem. Ze względu na nagły charakter podania leku (w warunkach zatrucia zagrażającego życiu) kwestie te zwykle nie mają bezpośredniego zastosowania klinicznego w momencie podawania preparatu.

Należy jednak pamiętać, że hydroksykobalamina może powodować czerwone zabarwienie osocza i moczu przez okres do 35 dni po podaniu, co może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych. Nie odnotowano natomiast bezpośrednich przeciwwskazań pokarmowych po podaniu leku.

Czy można stosować Cyanokit w okresie ciąży i karmienia piersią?

W czasie ciąży: Badania na zwierzętach wykazały działania teratogenne po codziennej ekspozycji podczas organogenezy. Brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania hydroksykobalaminy u kobiet w ciąży, a zagrożenie dla człowieka nie jest w pełni znane. Jednak biorąc pod uwagę, że lek jest stosowany wyłącznie w stanach potencjalnie zagrażających życiu, a nie istnieje alternatywna metoda leczenia, hydroksykobalaminę można podawać kobietom w ciąży.

W przypadku stwierdzenia ciąży podczas lub po leczeniu preparatem personel medyczny powinien niezwłocznie zgłosić ten fakt podmiotowi odpowiedzialnemu oraz organom służby zdrowia, a także dokładnie monitorować przebieg ciąży i jej wynik.

W czasie karmienia piersią: Hydroksykobalamina jest lekiem ratującym życie, dlatego karmienie piersią nie jest przeciwwskazaniem do jej stosowania. Ze względu jednak na brak danych dotyczących niemowląt karmionych piersią, po podaniu produktu Cyanokit zaleca się przerwanie karmienia piersią.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)