Górne drogi oddechowe

Przeziębienie rozwija się stopniowo, objawy są łagodniejsze – lekka gorączka (do 38°C), ból gardła, katar, kaszel. Grypa zaczyna się nagle z wysoką gorączką (powyżej 38,5°C), silnymi bólami mięśni i głowy, ogólnym osłabieniem. Przy grypie rzadziej występuje katar, ale częściej suchy kaszel i dreszcze. Przeziębienie trwa 7-10 dni, grypa może się przeciągać do 2 tygodni. W przypadku podejrzenia grypy, szczególnie u osób z grupy ryzyka, warto skonsultować się z lekarzem w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów.

Antybiotyki są skuteczne tylko przeciwko bakteriom, nie wirusom. Wskazania to: bakteryjne zapalenie gardła potwierdzone testem lub posiewem, zapalenie zatok trwające ponad 7-10 dni z ropną wydzieliną, zapalenie migdałków z białymi nalotami, gorączka powyżej 38,5°C utrzymująca się dłużej niż 3 dni, pogorszenie stanu po początkowej poprawie. Objawy sugerujące infekcję bakteryjną to żółtozielona wydzielina z nosa, asymetryczny ból twarzy, ból przy pochylaniu głowy. Nie stosuj antybiotyku „na wszelki wypadek” – może to prowadzić do oporności bakterii.

Tak, paracetamol i ibuprofen można bezpiecznie łączyć, ponieważ mają różne mechanizmy działania i nie konkurują ze sobą. Można je podawać naprzemiennie co 2-3 godziny lub równocześnie. Standardowe dawkowanie: paracetamol 500-1000mg co 4-6h (maksymalnie 4g/dobę), ibuprofen 400mg co 6-8h (maksymalnie 1200mg/dobę). Kombinacja jest szczególnie skuteczna w wysokiej gorączce i silnym bólu. Dostępne są również preparaty złożone zawierające oba składniki. Zawsze przestrzegaj maksymalnych dawek dobowych każdego leku osobno.

Krople obkurczające naczynia (ksylometazolina, oksymetazolina, nafazolina) można stosować maksymalnie 5-7 dni. Dłuższe stosowanie prowadzi do „lekomanii nosowej” – przewlekłego obrzęku błony śluzowej wymagającego coraz częstszego stosowania kropli. Po odstawieniu mogą wystąpić objawy odstawienne – powrót obrzęku i niedrożności nosa. Bezpieczniejsze są krople z wodą morską, roztwory soli fizjologicznej czy preparaty ze sterydami miejscowymi, które można stosować dłużej. W przypadku przewlekłych problemów z zatokami skonsultuj się z laryngologiem.

Wybór zależy od typu kaszlu. Przy suchym, drażniącym kaszlu bez wydzieliny stosuj leki przeciwkaszlowe (dekstrometorfan, butamirat, lewodropropizyna) – blokują odruch kaszlowy i przynoszą ulgę. Przy mokrym kaszlu z wydzieliną używaj leków wykrztuśnych i mukolitycznych (ambroksol, acetylocysteina, bromheksyna) – ułatwiają откaszливание wydzieliny. Nigdy nie łącz leków przeciwkaszlowych z mukolitycznymi – może to prowadzić do zalegania rozrzedzonej wydzieliny. W początkowej fazie infekcji kaszel może zmieniać charakter z suchego na mokry.

Leki przeciwwirusowe (oseltamiwir, zanamiwir) są skuteczne, ale tylko gdy podane w ciągu 48 godzin od wystąpienia objawów grypy. Skracają czas trwania choroby o około 1-2 dni i zmniejszają ryzyko powikłań. Są szczególnie zalecane u osób z grup ryzyka: powyżej 65 lat, z chorobami przewlekłymi (astma, cukrzyca, choroby serca), obniżoną odpornością, kobiet w ciąży. U zdrowych osób dorosłych korzyści są mniejsze. Ważne jest szybkie rozpoznanie grypy – nagły początek, wysoka gorączka, bóle mięśniowe. W razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.

Skuteczne domowe metody to: dużo płynów (2-3 litry dziennie) – woda, herbaty ziołowe, rosół; odpoczynek i sen 7-9 godzin; inhalacje z wodą morską lub solą kuchenną; płukanie nosa roztworem soli; miód na ból gardła (nie u dzieci poniżej roku); wilgotne, ciepłe powietrze w pomieszczeniu; witamina C i cynk mogą nieznacznie skrócić czas trwania. Unikaj alkoholu, papierosów i przemęczenia. Pamiętaj, że większość preparatów „na odporność” nie ma udowodnionej skuteczności. Domowe sposoby uzupełniają, ale nie zastępują leczenia farmakologicznego przy nasilonych objawach.