Yaz - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Yaz?

Yaz jest złożonym hormonalnym lekiem antykoncepcyjnym przeznaczonym przede wszystkim do zapobiegania ciąży u kobiet w wieku rozrodczym. Każda z 24 jasnoróżowych tabletek powlekanych zawiera niewielką ilość dwóch hormonów żeńskich: drospirenonu (3 mg) oraz etynyloestradiolu (0,02 mg). Pozostałe 4 białe tabletki są tabletkami placebo, które nie zawierają substancji czynnych, jednak pełnią ważną funkcję w utrzymaniu regularnego rytmu przyjmowania leku.

Mechanizm działania Yaz opiera się na kilku komplementarnych procesach fizjologicznych. Przede wszystkim lek hamuje owulację, czyli uwalnianie dojrzałej komórki jajowej z jajnika, co uniemożliwia zapłodnienie. Dodatkowo preparat powoduje zagęszczenie śluzu szyjkowego, tworząc naturalną barierę utrudniającą przedostawanie się plemników do macicy. Zmiany w błonie śluzowej macicy ograniczają również możliwość zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej.

Gdy lek jest stosowany prawidłowo, stanowi jedną z najbardziej niezawodnych, odwracalnych metod antykoncepcji dostępnych na rynku. Skuteczność antykoncepcyjna utrzymuje się przez cały 28-dniowy cykl, również w okresie stosowania białych tabletek placebo. Należy jednak pamiętać, że Yaz, podobnie jak inne hormonalne leki antykoncepcyjne, nie chroni przed zakażeniem wirusem HIV ani innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową.

Ważnym aspektem stosowania Yaz jest świadomość, że lek w nieznacznym stopniu zwiększa ryzyko zakrzepów krwi w żyłach i tętnicach, zwłaszcza w pierwszym roku stosowania lub po wznowieniu stosowania po przerwie równej 4 tygodnie lub więcej. Dlatego przed rozpoczęciem terapii lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad medyczny, bada ciśnienie tętnicze krwi oraz ocenia indywidualne czynniki ryzyka pacjentki. Do takich czynników należą między innymi: wiek powyżej 35 lat, palenie papierosów, znaczna nadwaga, dodatni wywiad rodzinny w kierunku zakrzepicy czy obecność określonych chorób metabolicznych.

Preparat może być stosowany wyłącznie przez kobiety, które nie są w ciąży i nie karmią piersią. Istnieje szereg przeciwwskazań bezwzględnych do stosowania Yaz, takich jak obecność lub wywiad w kierunku zakrzepów krwi, zawału serca, udaru, ciężka cukrzyca z uszkodzeniem naczyń krwionośnych, bardzo wysokie ciśnienie tętnicze, choroba wątroby lub nowotwory hormonozależne. Szczegółowa ocena stanu zdrowia przez lekarza przed rozpoczęciem przyjmowania leku jest niezbędna dla bezpieczeństwa pacjentki.

W trakcie stosowania Yaz pacjentka powinna zachować czujność i zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia objawów mogących wskazywać na zakrzepy krwi, takich jak: jednostronny obrzęk nogi, nagły ból w klatce piersiowej, duszności, zaburzenia widzenia, silny ból głowy czy objawy neurologiczne. Lek może również w rzadkich przypadkach wpływać na nastrój – niektóre kobiety zgłaszały depresję lub obniżenie nastroju, dlatego w przypadku takich objawów zaleca się kontakt z lekarzem.

Aktualna ulotka leku Yaz

Jaki jest skład Yaz, jakie substancje zawiera?

Substancje czynne: każda jasnoróżowa tabletka powlekana zawiera 0,02 mg etynyloestradiolu (w postaci etynyloestradiolu klatratu betadeksu) oraz 3,0 mg drospirenonu. Białe tabletki powlekane (placebo) nie zawierają substancji czynnych.

Pozostałe składniki w tabletkach jasnoróżowych:

• Rdzeń tabletki: laktoza, skrobia kukurydziana, magnezu stearynian
• Otoczka: hypromeloza, talk, tytanu dwutlenek (E171), żelaza tlenek czerwony (E172)

Pozostałe składniki w tabletkach białych (placebo):

• Rdzeń tabletki: laktoza, celuloza mikrokrystaliczna, magnezu stearynian
• Otoczka: hypromeloza, talk, tytanu dwutlenek (E171)

Ze względu na zawartość laktozy w składzie, pacjentki z nietolerancją niektórych cukrów powinny skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Yaz?

Nie ma doniesień o ciężkich szkodliwych następstwach zastosowania zbyt wielu tabletek Yaz. W przypadku przyjęcia kilku tabletek jednocześnie mogą wystąpić objawy w postaci nudności, wymiotów lub krwawienia z pochwy. Tego rodzaju krwawienie może wystąpić nawet u dziewcząt, które nie zaczęły jeszcze miesiączkować, ale omyłkowo przyjęły ten lek.

W przypadku zastosowania zbyt wielu tabletek leku lub połknięcia tabletek przez dziecko należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym lub farmaceutą. Zazwyczaj nie jest wymagane szczególne leczenie, a objawy ustępują samoistnie. Ważne jest jednak zgłoszenie sytuacji personelowi medycznemu w celu oceny ryzyka i ewentualnego monitorowania stanu pacjentki.

Pominięcie tabletki – szczegółowe postępowanie:

Jeśli zapomni się o przyjęciu białej tabletki placebo (z 4. rzędu blistra), skuteczność antykoncepcyjna jest zachowana. Należy wyrzucić pominiętą tabletkę placebo i kontynuować przyjmowanie według schematu.

Jeśli pominięto jasnoróżową tabletkę zawierającą substancje czynne:

• Opóźnienie mniejsze niż 24 godziny: skuteczność antykoncepcyjna nie jest zmniejszona. Tabletkę należy przyjąć tak szybko jak to możliwe, a następne tabletki stosować o zwykłej porze
• Opóźnienie większe niż 24 godziny: skuteczność antykoncepcyjna może być zmniejszona. Postępowanie zależy od tego, którą tabletkę pominięto

Pominięcie w dniach 1-7 (pierwszy rząd): przyjąć pominiętą tabletkę jak najszybciej, nawet jeśli oznacza to przyjęcie dwóch tabletek jednocześnie. Stosować dodatkowe zabezpieczenia (np. prezerwatywy) przez następne 7 dni. Jeśli odbył się stosunek w tygodniu poprzedzającym pominięcie tabletki, istnieje ryzyko ciąży – należy skontaktować się z lekarzem.

Pominięcie w dniach 8-14 (drugi rząd): przyjąć pominiętą tabletkę jak najszybciej, kolejne tabletki stosować o zwykłej porze. Skuteczność antykoncepcyjna jest zachowana, nie trzeba stosować dodatkowych zabezpieczeń.

Pominięcie w dniach 15-24 (trzeci lub czwarty rząd): są dwie opcje: (1) przyjąć pominiętą tabletkę, dokończyć jasnoróżowe tabletki z blistra, wyrzucić 4 białe tabletki i rozpocząć od razu następny blister; lub (2) natychmiast przerwać przyjmowanie jasnoróżowych tabletek, przejść bezpośrednio do 4 białych tabletek placebo, a następnie rozpocząć nowy blister.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Yaz – czy mogę spożywać alkohol?

Yaz może być stosowany niezależnie od posiłków. Nie ma szczególnych ograniczeń dietetycznych podczas przyjmowania tego leku. W ulotce nie ma bezpośrednich informacji zabraniających spożywania alkoholu, jednak należy pamiętać, że nadmierne spożycie alkoholu może wpływać na ogólny stan zdrowia i zwiększać ryzyko niektórych działań niepożądanych.

Istotne jest natomiast, że wymioty lub ciężka biegunka mogą zmniejszyć skuteczność antykoncepcyjną leku. Jeśli wymioty wystąpiły w ciągu 3-4 godzin po zastosowaniu jasnoróżowej tabletki lub wystąpiła ciężka biegunka, istnieje ryzyko, że substancje czynne z tabletki nie zostały całkowicie wchłonięte. W takiej sytuacji należy jak najszybciej przyjąć jeszcze jedną jasnoróżową tabletkę z rezerwowego blistra (jeśli to możliwe w ciągu 24 godzin od zwykłego czasu stosowania) i postępować według zasad dotyczących pominiętej tabletki.

Czy można stosować Yaz w okresie ciąży i karmienia piersią?

Ciąża: kobietom w ciąży nie wolno stosować Yaz. Jeżeli pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania leku, powinna natychmiast przerwać jego stosowanie i skontaktować się z lekarzem. Jeśli pacjentka chce zajść w ciążę, może w każdym momencie przerwać stosowanie leku – zaleca się poczekać do wystąpienia miesiączki przed podjęciem prób zajścia w ciążę, co ułatwi obliczenie spodziewanego terminu porodu.

Karmienie piersią: na ogół nie zaleca się stosowania Yaz, gdy kobieta karmi piersią. Hormonalne leki antykoncepcyjne mogą wpływać na ilość i skład mleka matki. Jeżeli pacjentka chce stosować lek w okresie karmienia piersią, powinna skontaktować się ze swoim lekarzem w celu omówienia alternatywnych metod antykoncepcji lub oceny indywidualnego stosunku korzyści do ryzyka.

Kobiety są w grupie podwyższonego ryzyka zakrzepów krwi bezpośrednio po porodzie. Dlatego należy zwrócić się do lekarza w celu uzyskania informacji, jak szybko można rozpocząć przyjmowanie leku po porodzie. Zazwyczaj zaleca się rozpoczęcie stosowania od 21. do 28. dnia po porodzie, z ewentualnym stosowaniem dodatkowych metod antykoncepcyjnych przez pierwsze 7 dni, jeśli rozpoczęcie nastąpi później niż w 28. dniu.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)