Lonafarnib to substancja czynna będąca lekiem modyfikującym przebieg choroby, która zapobiega farnezylacji, a tym samym ogranicza gromadzenie się nieprawidłowej progeryny i białek podobnych do progeryny w wewnętrznej błonie jądrowej komórki. Dzięki temu zachowana zostaje integralność i prawidłowa funkcja komórek. Substancja jest stosowana w leczeniu rzadkich chorób genetycznych, takich jak zespół progerii Hutchinsona-Gilforda (HGPS) oraz progeroidowa laminopatia z wadliwą obróbką pre-lamin.
Wskazania do stosowania
Lonafarnib jest wskazany do stosowania w leczeniu pacjentów w wieku 12 miesięcy i starszych z:
- genetycznie potwierdzonym rozpoznaniem zespołu progerii Hutchinsona-Gilforda
- progeroidową laminopatią z wadliwą obróbką pre-lamin, związaną z heterozygotyczną mutacją genu LMNA z gromadzeniem białka podobnego do progeryny
- homozygotyczną albo złożoną heterozygotyczną mutacją genu ZMPSTE24
Mechanizm działania
Lonafarnib działa poprzez blokowanie procesu farnezylacji, co prowadzi do zmniejszenia gromadzenia się nieprawidłowej progeryny i białek podobnych do progeryny w błonie jądrowej komórek. Kumulacja tych białek w komórkach ścian dużych naczyń krwionośnych powoduje stan zapalny i włóknienie. Zapobiegając temu procesowi, lonafarnib pomaga zachować prawidłową strukturę i funkcję komórek, co spowalnia postęp choroby.
Dawkowanie i sposób podawania
Dawka początkowa
- Zalecana dawka początkowa wynosi 115 mg/m² dwa razy na dobę
- Dawki przyjmuje się w odstępie około 12 godzin (rano i wieczorem)
- Dawkę dobową należy zaokrąglić do najbliższej wartości w przyroście 25 mg
Dawka podtrzymująca
- Po 4 miesiącach leczenia dawkę należy zwiększyć do 150 mg/m² dwa razy na dobę
- Dawkę dobową należy zaokrąglić do najbliższej wartości w przyroście 25 mg
Sposób podawania
- Lonafarnib jest przeznaczony do stosowania doustnego
- Kapsułki należy połykać w całości
- Każdą dawkę należy przyjmować podczas posiłku
- Pacjenci, którzy nie są w stanie połknąć kapsułki w całości, mogą wymieszać zawartość kapsułki z sokiem pomarańczowym
Przeciwwskazania
Lonafarnib jest przeciwwskazany u pacjentów z:
- Nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą
- Ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby (klasy C wg klasyfikacji Childa-Pugha)
- Przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A
- Przy jednoczesnym stosowaniu produktów leczniczych metabolizowanych głównie przez CYP3A4, takich jak midazolam, atorwastatyna, lowastatyna i symwastatyna
Możliwe działania niepożądane
Bardzo częste działania niepożądane (występujące u więcej niż 1 na 10 pacjentów):
- Wymioty (86%)
- Biegunka (78%)
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (aminotransferazy asparaginianowej – 64%, aminotransferazy alaninowej – 50%)
- Zmniejszenie łaknienia (41%)
- Nudności (38%)
- Ból brzucha (35%)
- Zmęczenie (29%)
- Zmniejszenie masy ciała (27%)
- Zaparcia (18%)
- Zakażenie górnych dróg oddechowych (11%)
Ciężkie działania niepożądane:
- Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- Niedokrwienie mózgu
- Gorączka
- Odwodnienie
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Wiek rozpoczęcia leczenia
Leczenie lonafarnibem należy rozpocząć jak najszybciej po ustaleniu rozpoznania. Dane kliniczne wskazują, że oczekiwany korzystny wpływ na przeżycie u pacjentów z HGPS, którzy rozpoczęli terapię w wieku 10 lat lub starszym, jest mniejszy niż u pacjentów, którzy rozpoczęli terapię w młodszym wieku.
Zaburzenia przewodu pokarmowego
Należy ściśle monitorować nasilenie działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego, zwłaszcza w ciągu pierwszych 4 miesięcy leczenia. W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy regularnie kontrolować masę ciała pacjenta, podaż kalorii i objętość przyjmowanych płynów. Długotrwała biegunka może prowadzić do hipowolemii, którą należy leczyć odpowiednio.
Zaburzenia czynności wątroby
Zgłaszano przypadki zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych. Należy stale oceniać przedmiotowe i podmiotowe objawy pogorszenia czynności wątroby. Czynność wątroby należy oceniać raz w roku lub w chwili pojawienia się jakichkolwiek nowych objawów zaburzeń czynności wątroby.
Zaburzenia czynności nerek
Należy stale oceniać przedmiotowe i podmiotowe objawy pogorszenia czynności nerek. Czynność nerek należy oceniać raz w roku lub w chwili pojawienia się jakichkolwiek nowych objawów związanych z zaburzeniami czynności nerek.
Zaburzenia widzenia
Należy przeprowadzać ocenę okulistyczną raz w roku oraz w chwili pojawienia się jakichkolwiek nowych zaburzeń widzenia w trakcie leczenia.
Interakcje z innymi lekami
Silne inhibitory CYP3A
Jednoczesne stosowanie lonafarnibu z silnymi inhibitorami CYP3A jest przeciwwskazane ze względu na znaczny wzrost stężenia lonafarnibu we krwi.
Umiarkowanie silne inhibitory CYP3A
Należy unikać jednoczesnego stosowania lonafarnibu z umiarkowanie silnymi inhibitorami CYP3A. Jeżeli nie można tego uniknąć, należy zmniejszyć dawkę lonafarnibu o 50%.
Induktory CYP3A
Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi, umiarkowanie silnymi i słabymi induktorami CYP3A, ponieważ może to zmniejszać skuteczność lonafarnibu.
Interakcje z pokarmami
Lonafarnibu nie należy przyjmować z pokarmami lub sokami zawierającymi grejpfruty, żurawiny, granaty albo pomarańcze sewilskie, ponieważ mogą nasilić działania niepożądane lonafarnibu.
Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ciąża
Nie zaleca się stosowania lonafarnibu w okresie ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej metody antykoncepcji.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy lonafarnib przenika do mleka ludzkiego. Należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać leczenie lonafarnibem.
Płodność
Brak danych dotyczących wpływu lonafarnibu na płodność u ludzi. W badaniach na zwierzętach lonafarnib powodował zmiany w układzie rozrodczym osobników płci męskiej i żeńskiej.
Podsumowanie skuteczności klinicznej
Skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo stosowania lonafarnibu oceniano w dwóch badaniach II fazy (ProLon1 i ProLon2). Analiza przeżycia wykazała, że średnia długość życia pacjentów z HGPS leczonych lonafarnibem wzrosła przeciętnie o 0,44 do 0,47 roku w ciągu pierwszych 3 lat obserwacji. Podczas ostatniej obserwacji średnia długość życia pacjentów leczonych lonafarnibem wzrosła przeciętnie o 4,3 roku.
Najlepsze efekty leczenia osiągano, gdy terapię rozpoczynano jak najwcześniej po rozpoznaniu choroby, szczególnie przed 10 rokiem życia.