Astma oskrzelowa to jedna z najczęstszych przewlekłych chorób układu oddechowego, dotykająca miliony Polaków. Czy zastanawiasz się, jakie leki na astmę są najskuteczniejsze i jak działają? W tym artykule znajdziesz kompleksowy przegląd preparatów stosowanych w leczeniu astmy, od leków doraźnych po terapie kontrolujące. Dowiesz się, kiedy stosować wziewne kortykosteroidy, a kiedy sięgać po leki rozszerzające oskrzela. Przedstawimy także nowoczesne preparaty kombinowane oraz antagonistów receptorów leukotrienowych. Wszystkie informacje dotyczą leków dostępnych na polskim rynku i zgodnych z aktualnymi wytycznymi terapeutycznymi.
Spis treści
Czym jest astma oskrzelowa?
Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, charakteryzująca się nawracającymi epizodami duszności, świszczącego oddechu, ucisku w klatce piersiowej i kaszlu. W przebiegu choroby dochodzi do zwężenia oskrzeli na skutek skurczu mięśni gładkich, obrzęku błony śluzowej oraz zwiększonej produkcji śluzu. Astma może mieć podłoże alergiczne lub niealergiczne, a czynnikami wyzwalającymi objawy mogą być alergeny, wysiłek fizyczny, infekcje czy stres.
Obecnie szacuje się, że na astmę cierpi około 4-5% populacji polskiej, w tym znaczny odsetek stanowią dzieci. Choroba wymaga systematycznego leczenia farmakologicznego oraz regulowej kontroli lekarskiej w celu utrzymania odpowiedniej kontroli objawów i zapobiegania zaostrzeniom.
Sprawdź ulotki i opinie pacjentów o przykładowych lekach stosowanych w leczeniu chorób dolnych dróg oddechowych: Budiair, Seebri Breezhaler, Ventolin, Fasenra, Spiolto Respimat, Daxas, Trelegy Ellipta, Nucala, Esbriet, Theospirex, Ofev.
Planujesz rzucić palenie? Zapoznaj się z opiniami o tych produktach: Recigar, Desmoxan, Tabex, Niquitin przezroczysty, Nicorette Classic Gum.
Przegląd leków na astmę dostępnych w Polsce
Ventolin – salbutamol (krótko działający lek rozszerzający oskrzela)
Preparat Ventolin zawiera salbutamol, należący do grupy beta2-mimetyków krótko działających (SABA). Lek ten jest podstawowym preparatem doraźnym w leczeniu astmy, działającym przez stymulację receptorów beta2-adrenergicznych w mięśniach gładkich oskrzeli.
Ventolin wykazuje szybkie działanie rozkurczające oskrzela – efekt terapeutyczny pojawia się już po 5 minutach od inhalacji i utrzymuje przez 4-6 godzin. Salbutamol skutecznie przerywa napady duszności i może być stosowany profilaktycznie przed wysiłkiem fizycznym lub kontaktem z alergenem. Lek dostępny jest w postaci aerozolu inhalacyjnego (100 μg/dawkę) oraz roztworu do nebulizacji.
Standardowe dawkowanie obejmuje 1-2 inhalacje doraźnie przy wystąpieniu objawów, maksymalnie 4 razy na dobę. Częstsze stosowanie może świadczyć o złej kontroli astmy i wymaga konsultacji lekarskiej.
Pulmicort – budezonid (wziewny kortykosteroid)
Lek Pulmicort zawiera budezonid, syntetyczny glikokortykosteroid o silnym miejscowym działaniu przeciwzapalnym. Preparat ten należy do grupy wziewnych kortykosteroidów (ICS) i stanowi podstawę długoterminowego leczenia kontrolującego astmę.
Budezonid w preparacie Pulmicort działa przeciwzapalnie przez hamowanie uwalniania mediatorów stanu zapalnego, zmniejszenie obrzęku błony śluzowej oskrzeli oraz redukcję nadreaktywności dróg oddechowych. Pełne działanie terapeutyczne preparatu osiąga się zwykle po kilku tygodniach regularnego stosowania.
Pulmicort dostępny jest jako zawiesina do nebulizacji (0,25 mg/ml, 0,5 mg/ml, 1 mg/ml) oraz proszek do inhalacji (Pulmicort Turbuhaler). Standardowa dawka dla dorosłych wynosi 0,5-1 mg dziennie w przypadku nebulizacji, podawana raz lub dwukrotnie. Budezonid może powodować miejscowe działania niepożądane, takie jak chrypka czy pleśniawki jamy ustnej, dlatego zaleca się płukanie jamy ustnej wodą po każdej inhalacji.
Singulair – montelukast (antagonista receptorów leukotrienowych)
Preparat Singulair zawiera montelukast, będący antagonistą receptorów leukotrienowych. Lek ten działa przez selektywne blokowanie receptorów CysLT1, hamując działanie leukotrienów – mediatorów stanu zapalnego odpowiedzialnych za skurcz oskrzeli i rozwój procesu zapalnego.
Montelukast w preparacie Singulair wykazuje działanie przeciwzapalne i zapobiegające skurczom oskrzeli. Substancja ta jest szczególnie skuteczna u pacjentów z astmą wysiłkową oraz u osób z towarzyszącym alergicznym nieżytem nosa. Lek stosuje się doustnie, wieczorem, co zapewnia optymalną kontrolę objawów przez całą dobę.
Singulair dostępny jest w tabletkach powlekanych 10 mg dla dorosłych oraz w tabletkach do rozgryzania 4 mg i 5 mg dla dzieci. Standardowa dawka dla dorosłych to 10 mg raz na dobę. Montelukast może być stosowany jako monoterapia w łagodnej astmie lub jako lek uzupełniający do kortykosteroidów wziewnych. Rzadko mogą wystąpić działania niepożądane związane z układem nerwowym, takie jak zaburzenia nastroju czy sen.
Symbicort Turbuhaler – budezonid + formoterol (lek kombinowany)
Symbicort Turbuhaler to nowoczesny preparat kombinowany zawierający budezonid i formoterol. Połączenie wziewnego kortykosteroidu z długo działającym beta2-mimetykiem (LABA) zapewnia zarówno kontrolę stanu zapalnego, jak i długotrwałe rozszerzenie oskrzeli.
Budezonid w preparacie Symbicort zapewnia działanie przeciwzapalne, podczas gdy formoterol – długo działający agonista receptorów beta2-adrenergicznych – wywiera efekt rozkurczający oskrzela przez 12 godzin. Symbicort może być stosowany zarówno jako terapia podtrzymująca, jak i doraźnie w niektórych schematach leczenia (strategia MART – terapia podtrzymująca i doraźna).
Preparat dostępny jest w różnych mocach: 80/4,5 μg, 160/4,5 μg oraz 320/9 μg na dawkę inhalacyjną. Formoterol w kombinacji z budezonidem charakteryzuje się szybkim początkiem działania (w ciągu kilku minut) oraz długotrwałym efektem. Standardowe dawkowanie wynosi 1-2 inhalacje dwa razy na dobę, w zależności od nasilenia choroby.
Tabela porównawcza głównych grup leków na astmę
| Grupa leków | Przykładowy lek | Substancja czynna | Działanie | Sposób podania |
|---|---|---|---|---|
| SABA (krótko działające beta2-mimetyki) | Ventolin | Salbutamol | Szybkie rozszerzenie oskrzeli | Doraźnie przy objawach |
| ICS (wziewne kortykosteroidy) | Pulmicort | Budezonid | Przeciwzapalne | Codziennie (kontrolujące) |
| LTRA (antagoniści receptorów leukotrienowych) | Singulair | Montelukast | Przeciwzapalne, przeciwskurczowe | Codziennie wieczorem |
| ICS/LABA (leki kombinowane) | Symbicort | Budezonid + formoterol | Przeciwzapalne + długotrwałe rozszerzenie oskrzeli | Codziennie (kontrolujące) |
Zasady bezpiecznego stosowania leków na astmę
Skuteczne leczenie astmy wymaga przestrzegania kilku podstawowych zasad:
- Regularne stosowanie leków kontrolujących – kortykosteroidy wziewne i leki kombinowane należy przyjmować codziennie, nawet przy braku objawów
- Prawidłowa technika inhalacji – nieprawidłowe wykonanie inhalacji znacznie zmniejsza skuteczność leczenia
- Dostępność leku doraźnego – pacjenci powinni zawsze mieć przy sobie lek szybkodziałający (np. Ventolin)
- Regularne kontrole lekarskie – ocena kontroli astmy i ewentualna modyfikacja leczenia
- Edukacja pacjenta – zrozumienie różnic między lekami kontrolującymi a doraźnymi
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Jaka jest różnica między lekami kontrolującymi a doraźnymi w astmie?
Leki kontrolujące (np. Pulmicort, Singulair, Symbicort) stosuje się codziennie w celu utrzymania kontroli choroby i zapobiegania zaostrzeniom. Działają one przeciwzapalnie i ich efekt jest widoczny po dłuższym czasie stosowania. Leki doraźne (np. Ventolin) stosuje się wyłącznie przy wystąpieniu objawów – działają szybko, rozszerzając oskrzela, ale nie wpływają na proces zapalny.
Czy można stosować Ventolin codziennie?
Ventolin jest lekiem doraźnym i nie powinien być stosowany regularnie jako jedyny lek w astmie. Częste stosowanie (więcej niż 4 razy w tygodniu) może świadczyć o złej kontroli choroby i wymaga włączenia lub zwiększenia dawki leków kontrolujących. Regularne stosowanie samego salbutamolu nie zapobiega progresji choroby.
Jak długo można stosować Pulmicort?
Pulmicort, zawierający budezonid, może być stosowany długotrwale pod kontrolą lekarską. Jest to lek pierwszego wyboru w długoterminowym leczeniu astmy. Regularne stosowanie wziewnych kortykosteroidów jest bezpieczne i konieczne dla utrzymania kontroli choroby. Dawka powinna być dostosowywana do nasilenia objawów.
Czy Singulair można łączyć z innymi lekami na astmę?
Tak, Singulair (montelukast) jest często stosowany w połączeniu z wziewnymi kortykosteroidami lub lekami kombinowanymi. Nie ma przeciwwskazań do jednoczesnego stosowania z preparatami takimi jak Pulmicort czy Symbicort. Kombinacja różnych grup leków pozwala na lepszą kontrolę astmy przy mniejszych dawkach poszczególnych substancji.
Kiedy należy stosować Symbicort zamiast pojedynczych leków?
Symbicort jest wskazany u pacjentów, u których astma nie jest wystarczająco kontrolowana przez wziewne kortykosteroidy w monoterapii. Kombinacja budezonidu z formoterolem zapewnia zarówno działanie przeciwzapalne, jak i długotrwałe rozszerzenie oskrzeli. Preparat upraszcza schemat leczenia i może poprawić współpracę pacjenta.
Czy leki na astmę mogą powodować działania niepożądane?
Jak każde leki, preparaty przeciwastmatyczne mogą wywoływać działania niepożądane. Wziewne kortykosteroidy mogą powodować chrypkę i pleśniawki jamy ustnej (można temu zapobiec płukaniem ust po inhalacji). Beta2-mimetyki mogą wywoływać drżenia i kołatanie serca. Montelukast rzadko może wpływać na nastrój. Korzyści z leczenia znacznie przewyższają jednak ryzyko działań niepożądanych.
Bibliografia
- Ventolin charakterystyka produktu leczniczego
- Pulmicort charakterystyka produktu leczniczego
- Singulair charakterystyka produktu leczniczego
- Symbicort Turbuhaler charakterystyka produktu leczniczego
- Budezonid charakterystyka produktu leczniczego
- Salbutamol charakterystyka produktu leczniczego
- Montelukast charakterystyka produktu leczniczego
- Dubin S, Patak P, Jung D. Update on Asthma Management Guidelines. Mo Med. 2024;121(5):364-367. PMID: 39421468
- Expert Panel Working Group of the National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI) administered and coordinated National Asthma Education and Prevention Program Coordinating Committee (NAEPPCC); Cloutier MM, Baptist AP, Blake KV, Brooks EG, Bryant-Stephens T, DiMango E, Dixon AE, Elward KS, Hartert T, Krishnan JA, Lemanske RF Jr, Ouellette DR, Pace WD, Schatz M, Skolnik NS, Stout JW, Teach SJ, Umscheid CA, Walsh CG. 2020 Focused Updates to the Asthma Management Guidelines: A Report from the National Asthma Education and Prevention Program Coordinating Committee Expert Panel Working Group. J Allergy Clin Immunol. 2020;146(6):1217-1270. DOI: 10.1016/j.jaci.2020.10.003 PMID: 33280709
Niniejszy artykuł nie jest poradą medyczną i ma charakter wyłącznie informacyjny.
Zobacz także spis leków stosowanych w leczeniu chorób dolnych dróg oddechowych. Znajdziesz w nim między innymi leki stosowane w leczeniu astmy, lekarstwa na POChP, a także produkty wspomagające rzucenie palenia papierosów.
