Jodek potasu SERB

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Jodek potasu SERB?

Jodek potasu SERB to preparat przeznaczony do stosowania w wyjątkowych sytuacjach awaryjnych – w przypadku katastrofy nuklearnej i uwolnienia radioaktywnego jodu do atmosfery. Lek nie jest stosowany w leczeniu chorób tarczycy ani jako suplementacja jodu w codziennym użyciu. Jego jedynym wskazaniem jest profilaktyka zakażenia tarczycy jodem radioaktywnym w następstwie awarii elektrowni jądrowej lub innego zdarzenia radiologicznego.

Mechanizm działania Jodek potasu SERB opiera się na zasadzie blokady jodowej tarczycy. Gruczoł tarczowy naturalnie wchłania jod z krwi, aby produkować hormony tarczycy. W sytuacji ekspozycji na radioaktywny jod (izotopy jodu-131, jodu-133), tarczyca może go wchłonąć i zgromadzić, co prowadzi do zwiększonego ryzyka rozwoju raka tarczycy, szczególnie u dzieci. Podanie wysokiej dawki stabilnego jodu powoduje nasycenie tarczycy jodem niestabilnym, dzięki czemu przez około 24 godziny gruczoł nie jest w stanie wchłonąć dodatkowego jodu – w tym radioaktywnego.

Preparat należy przyjmować wyłącznie na wyraźne wezwanie władz państwowych, które monitorują sytuację radiologiczną i podejmują decyzję o dystrybucji tabletek jodowych do populacji. Informacja o konieczności przyjęcia leku jest przekazywana przez oficjalne kanały komunikacji – radio, telewizję, internet oraz systemy alarmowe. Samodzielne, nieuzasadnione przyjmowanie jodku potasu może być szkodliwe i prowadzić do poważnych zaburzeń funkcji tarczycy.

Szczególnie narażone na skutki ekspozycji na radioaktywny jod są dzieci, młodzież, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz osoby mieszkające na obszarach z niedoborem jodu. U tych grup populacji tarczyca jest bardziej aktywna metabolicznie lub większa, co zwiększa wychwyt jodu radioaktywnego. Dorośli po 40. roku życia są mniej podatni na rozwój raka tarczycy po ekspozycji radiologicznej, dlatego w sytuacji ograniczonej dostępności preparatu priorytet mają dzieci i młodzi dorośli.

Ważne jest, aby preparat przyjąć we właściwym czasie – optymalnie w ciągu 24 godzin przed spodziewaną ekspozycją lub maksymalnie 2 godziny po niej, najdalej do 8 godzin od kontaktu z radioaktywnym jodem. Późniejsze podanie może nie tylko nie przynieść korzyści, ale wręcz wydłużyć okres półtrwania zgromadzonego już w tarczycy radioaktywnego jodu. Jodek potasu SERB nie chroni przed innymi rodzajami promieniowania jonizującego ani przed innymi substancjami radioaktywnymi – działa wyłącznie na jod radioaktywny.

W przypadku przedłużającej się ekspozycji na skażenie radioaktywne władze mogą zalecić przyjęcie kolejnych dawek preparatu, jednak u noworodków, kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz osób starszych wielokrotne podawanie jodku potasu jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zaburzeń czynności tarczycy. Każda kolejna dawka powinna być podana wyłącznie na podstawie oficjalnych zaleceń i pod kontrolą medyczną.

Aktualna ulotka leku Jodek potasu SERB

Jaki jest skład Jodek potasu SERB, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest jodek potasu (Kalii iodidum) w ilości 65 mg w jednej tabletce, co odpowiada 50 mg czystego jodu. Jest to dokładnie ta dawka, która pozwala na skuteczne nasycenie tarczycy stabilnym jodem i zablokowanie wychwytu jodu radioaktywnego.

Substancje pomocnicze zawarte w tabletkach to:

• laktoza – wypełniacz, nadaje tabletkę odpowiednią masę i strukturę,
• celuloza mikrokrystaliczna – substancja wiążąca, zapewnia spójność tabletki,
• magnezu stearynian – środek poślizgowy, ułatwia proces produkcji tabletek.

Ze względu na zawartość laktozy osoby z nietolerancją laktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy powinny poinformować o tym lekarza przed przyjęciem preparatu. W sytuacji zagrożenia radiologicznego korzyści z przyjęcia leku przeważają jednak nad potencjalnym dyskomfortem jelitowym.

Tabletki mają kolor od białego do złamanej bieli, są okrągłe, płaskie, z fazowaną krawędzią i linią podziału w kształcie krzyża, co umożliwia podzielenie ich na dwie lub cztery równe części w celu precyzyjnego dawkowania u dzieci.

Jak dawkować Jodek potasu SERB?

Co zrobić w przypadku przedawkowania Jodek potasu SERB?

Przyjęcie większych niż zalecane dawek Jodek potasu SERB nie zwiększa działania ochronnego tarczycy, może natomiast prowadzić do wystąpienia objawów przedawkowania. W razie podejrzenia przyjęcia nadmiernej ilości preparatu należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, szpitalem lub oddziałem ratunkowym.

Objawy przedawkowania jodku potasu obejmują:

• gorzki, metaliczny smak w ustach,
• obfite ślinienie się,
• piekący ból w ustach i gardle,
• uczucie pragnienia,
• objawy przypominające alergiczne zapalenie nosa – nieżyt, katar,
• obrzęk i stan zapalny gardła oraz ślinianek,
• podrażnienie i obrzęk oczu, nasilone łzawienie,
• objawy ze strony układu oddechowego: powiększenie lub obrzęk płuc, duszność, zwężenie oskrzeli,
• objawy skórne: łagodne wysypki trądzikowe lub w cięższych przypadkach bardziej nasilone reakcje skórne,
• objawy żołądkowo-jelitowe: ból brzucha, wymioty, biegunka z możliwą domieszką krwi.

W przypadku przedawkowania zaleca się kontakt z najbliższym ośrodkiem toksykologicznym w celu uzyskania porady dotyczącej dalszego postępowania. Leczenie jest objawowe i może obejmować nawodnienie, podawanie elektrolitów oraz monitorowanie funkcji tarczycy.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Jodek potasu SERB – czy mogę spożywać alkohol?

Pokarm znajdujący się w żołądku może opóźniać wchłanianie jodu z przewodu pokarmowego, dlatego zaleca się przyjęcie Jodek potasu SERB po pewnym czasie od spożycia posiłku. Nie ma jednak bezwzględnego zakazu przyjmowania tabletek podczas lub bezpośrednio po posiłku – w sytuacji zagrożenia radiologicznego najważniejsze jest jak najszybsze podanie preparatu.

W ulotce nie zawarto szczegółowych informacji dotyczących interakcji Jodek potasu SERB z alkoholem. Biorąc pod uwagę jednorazowy, profilaktyczny charakter stosowania preparatu w sytuacji awaryjnej, interakcje z alkoholem nie są istotnym problemem klinicznym. Niemniej zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu w czasie stosowania leków mogących wpływać na funkcję tarczycy.

Preparat można rozpuszczać lub mieszać z sokiem owocowym, mlekiem, dżemem lub podobnymi substancjami w celu ułatwienia podania, szczególnie u małych dzieci.

Czy można stosować Jodek potasu SERB w okresie ciąży i karmienia piersią?

Kobiety w ciąży powinny stosować Jodek potasu SERB w celu ochrony własnej tarczycy oraz tarczycy nienarodzonego dziecka przed działaniem radioaktywnego jodu. Ekspozycja płodu na radioaktywny jod może prowadzić do poważnych zaburzeń rozwojowych, w tym uszkodzenia tarczycy i mózgu. Korzyści ze stosowania preparatu w sytuacji zagrożenia radiologicznego zdecydowanie przewyższają potencjalne ryzyko.

Kobiety w ciąży otrzymują standardową dawkę dla dorosłych: 130 mg jodku potasu (2 tabletki). Niemniej nie powinny one przyjmować wielokrotnych dawek, gdyż przewlekłe podawanie wysokich dawek jodu może prowadzić do zaburzeń funkcji tarczycy u płodu, w tym do rozwoju wola (powiększenia tarczycy) lub niedoczynności tarczycy.

Kobiety karmiące piersią również powinny przyjąć jednorazową dawkę Jodek potasu SERB w celu ochrony przed ekspozycją na radioaktywny jod. Jod przenika do mleka matki, dlatego wielokrotne dawki nie są zalecane. W przypadku konieczności powtarzania dawek może być wskazane czasowe przerwanie karmienia piersią – decyzję taką podejmuje lekarz na podstawie oceny sytuacji radiologicznej.

Kobiety, które podejrzewają ciążę lub planują zajść w ciążę, powinny poinformować o tym lekarza, jednak w sytuacji zagrożenia radiologicznego nie powinno to stanowić przeszkody w przyjęciu preparatu. W razie wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem leku.

Jakie są skutki uboczne Jodek potasu SERB?

Czy mogę łączyć Jodek potasu SERB z innymi lekami?

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)