Atarax - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Atarax?

Atarax to lek zawierający hydroksyzynę, należącą do grupy pochodnych piperazyny o działaniu przeciwhistaminowym. Substancja ta wykazuje kompleksowe działanie na organizm – blokuje receptory histaminowe H1, działa uspokajająco na ośrodkowy układ nerwowy oraz wykazuje właściwości przeciwlękowe. Mechanizm działania opiera się na zmniejszeniu aktywności w określonych obszarach mózgu, co prowadzi do redukcji niepokoju i napięcia emocjonalnego.

Lek znajduje zastosowanie w objawowym leczeniu lęku u dorosłych pacjentów. Hydroksyzyna pomaga zmniejszyć uczucie niepokoju, napięcie psychiczne i objawy wegetatywne towarzyszące stanom lękowym. Działanie uspokajające pojawia się zazwyczaj w ciągu godziny od przyjęcia preparatu i utrzymuje się przez kilka godzin. Należy podkreślić, że Atarax przeznaczony jest do leczenia objawowego, a nie przyczynowego zaburzeń lękowych.

Drugi główny obszar zastosowania to objawowe leczenie świądu o różnej etiologii. Hydroksyzyna wykazuje działanie przeciwświądowe poprzez blokowanie receptorów histaminowych, co czyni ją przydatną w leczeniu świądu towarzyszącego różnym schorzeniom dermatologicznym, reakcjom alergicznym oraz innym stanom chorobowym manifestującym się tym objawem. Lek może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 12. miesiąca życia.

Trzecim wskazaniem jest premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. W tym kontekście Atarax wykorzystywany jest w celu zmniejszenia lęku przedoperacyjnego oraz wywołania sedacji u pacjentów oczekujących na zabieg. Działanie uspokajające i lekko nasenne hydroksyzyny sprawia, że pacjent lepiej toleruje stres związany z procedurą medyczną. Preparat podawany jest zazwyczaj w pojedynczej dawce lub w dwóch podaniach przed planowanym zabiegiem.

Warto zaznaczyć, że hydroksyzyna jest metabolizowana w organizmie do cetyryzyny, która również wykazuje właściwości przeciwhistaminowe. Czas działania leku oraz jego skuteczność zależą od indywidualnych cech pacjenta, funkcji wątroby i nerek oraz stosowanej dawki. Terapia Atarax powinna być prowadzona przy użyciu najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres czasu, zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.

Aktualna ulotka leku Atarax

Jaki jest skład Atarax, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest hydroksyzyny chlorowodorek (Hydroxyzini hydrochloridum). Lek dostępny jest w trzech postaciach farmaceutycznych o różnym stężeniu substancji czynnej.

Tabletki powlekane 10 mg zawierają w każdej tabletce 10 mg hydroksyzyny chlorowodorku. Substancjami pomocniczymi są: laktoza jednowodna, skrobia kukurydziana, talk (E553b), wapnia stearynian oraz powidon K 30. Otoczka tabletki składa się z kopolimeru metakrylanu butylu zasadowego, sodu laurylosiarczanu, krzemu dwutlenku (E551), kwasu stearynowego (E570) i talku (E553b).

Tabletki powlekane 25 mg zawierają 25 mg substancji czynnej w każdej tabletce. W skład substancji pomocniczych wchodzą: laktoza jednowodna, celuloza mikrokrystaliczna, magnezu stearynian oraz krzemionka koloidalna bezwodna. Otoczka stanowi mieszanina Opadry Y-1-7000, która zawiera tytanu dwutlenek, hipromelo­zę i makrogol 400.

Syrop 2 mg/ml zawiera 2 mg hydroksyzyny chlorowodorku w każdym mililitrze roztworu. Pozostałe składniki to: etanol (alkohol etylowy), sodu benzoesan, sacharoza, mentol, aromat orzechowy oraz woda oczyszczona. Syrop zawiera niewielkie ilości alkoholu (0,1%) oraz 0,75 g sacharozy w 1 ml preparatu.

Osoby z nietolerancją laktozy powinny zwrócić uwagę na obecność tego składnika w tabletkach. Syrop natomiast zawiera sacharozę, co jest istotne dla pacjentów z cukrzycą oraz może mieć niekorzystny wpływ na stan uzębienia przy długotrwałym stosowaniu.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Atarax?

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki Atarax należy natychmiast skontaktować się z pogotowiem ratunkowym, szczególnie gdy dotyczy to dziecka. Przedawkowanie hydroksyzyny może prowadzić do poważnych powikłań wymagających interwencji medycznej.

Objawy przedawkowania obejmują:

• Nudności i wymioty
• Tachykardia (przyspieszone bicie serca)
• Gorączka
• Nadmierna senność
• Zaburzenia odruchu źrenicznego
• Drżenie mięśniowe
• Splątanie lub omamy

W dalszym przebiegu przedawkowania mogą wystąpić bardziej niebezpieczne objawy, takie jak obniżony poziom świadomości, depresja oddechowa, drgawki, niedociśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca oraz pogłębiająca się śpiączka i zapaść krążeniowo-oddechowa. Możliwe są także zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardia (bardzo wolne bicie serca), wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG oraz niebezpieczne arytmie typu torsade de pointes.

Nie istnieje swoista odtrutka na hydroksyzynę. Leczenie przedawkowania ma charakter objawowy i wspierający. W warunkach szpitalnych konieczne jest monitorowanie zapisu EKG ze względu na możliwość wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca. Personel medyczny może zastosować odpowiednie procedury w zależności od stanu pacjenta, w tym zabezpieczenie drożności dróg oddechowych, podanie płynów dożylnych czy leki przeciwdziałające konkretnym objawom zatrucia.

Przy każdym podejrzeniu przedawkowania nie należy zwlekać z wezwaniem pomocy. Nawet jeśli objawy wydają się łagodne, sytuacja może szybko ulec pogorszeniu, szczególnie u dzieci, osób starszych lub pacjentów z chorobami współistniejącymi.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Atarax – czy mogę spożywać alkohol?

Podczas stosowania Atarax należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu. Jednoczesne przyjmowanie hydroksyzyny i napojów alkoholowych może nasilić działanie uspokajające i sedatywne leku, prowadząc do nadmiernej senności, zaburzeń koordynacji ruchowej, spowolnienia reakcji oraz innych niebezpiecznych skutków. Ryzyko to jest szczególnie istotne w kontekście prowadzenia pojazdów, obsługiwania maszyn czy wykonywania czynności wymagających pełnej sprawności psychofizycznej.

Hydroksyzyna może wchodzić w interakcje z alkoholem oraz inhibitorami dehydrogenazy alkoholowej – enzymów odpowiedzialnych za metabolizm etanolu w organizmie. Może to prowadzić do nasilenia działania obu substancji i wystąpienia nieprzewidywalnych reakcji. Nawet niewielkie ilości alkoholu mogą znacząco zwiększyć ryzyko działań niepożądanych.

Co do jedzenia i picia – nie ma specjalnych ograniczeń dietetycznych związanych ze stosowaniem Atarax. Lek można przyjmować niezależnie od posiłków. Warto jednak pamiętać, że syrop zawiera sacharozę (0,75 g w 1 ml), co może mieć znaczenie dla osób z cukrzycą – takie osoby powinny uwzględnić tę ilość węglowodanów w swojej diecie. Sacharoza jest także szkodliwa dla zębów, dlatego po przyjęciu syropu zaleca się przepłukanie jamy ustnej wodą lub umycie zębów.

Syrop Atarax zawiera również niewielkie ilości etanolu (alkoholu) – 0,1%. Po przyjęciu dawki 100 ml syropu (odpowiadającej 200 mg hydroksyzyny) stężenie alkoholu w organizmie wynosi do 100 mg, co odpowiada około 2 ml piwa lub 1 ml wina. Choć są to małe ilości, należy o tym pamiętać, szczególnie u dzieci, osób z chorobami wątroby oraz u pacjentów, którzy z różnych przyczyn muszą całkowicie unikać alkoholu.

Czy można stosować Atarax w okresie ciąży i karmienia piersią?

Leku Atarax nie wolno stosować w czasie ciąży ani podczas karmienia piersią. Jest to bezwzględne przeciwwskazanie do przyjmowania hydroksyzyny.

U noworodków, których matki otrzymywały hydroksyzynę w późnej ciąży lub podczas porodu, mogą wystąpić objawy uboczne bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu kilku godzin. Objawy te obejmują:

• Drżenie mięśniowe
• Sztywność mięśni lub przeciwnie – osłabienie mięśni
• Problemy z oddychaniem
• Zatrzymanie moczu

Z tego powodu hydroksyzyna nie powinna być stosowana przez kobiety w ciąży. Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas leczenia Atarax, powinna natychmiast poinformować o tym lekarza i przerwać stosowanie preparatu.

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować odpowiednią metodę antykoncepcji podczas terapii hydroksyzyną, aby zapobiec zajściu w ciążę w trakcie leczenia. Jest to szczególnie ważne ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwijającego się płodu.

Jeśli konieczne jest zastosowanie Atarax u kobiety karmiącej piersią, karmienie piersią należy przerwać. Nie wiadomo dokładnie, w jakim stopniu hydroksyzyna przenika do mleka kobiecego, jednak ze względu na bezpieczeństwo dziecka zaleca się rezygnację z karmienia naturalnego na czas terapii lub wybranie alternatywnego leczenia.

Badania na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu hydroksyzyny na płodność, jednak dane dotyczące wpływu na płodność u ludzi nie są dostępne. W związku z tym przed rozpoczęciem leczenia u osób planujących potomstwo należy skonsultować się z lekarzem w celu oceny ryzyka i korzyści.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)