Depo-Provera

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Depo-Provera?

Depo-Provera to lek hormonalny zawierający medroksyprogesteronu octan, który należy do grupy progestagenów – związków chemicznych podobnych do naturalnego hormonu progesteronu. Substancja ta wywiera wpływ na układ hormonalny organizmu, co wykorzystywane jest w różnych wskazaniach klinicznych.

W obszarze onkologii lek stosowany jest w leczeniu wspomagającym i paliatywnym u pacjentów z rakiem endometrium (błony śluzowej macicy) oraz rakiem nerek, gdy doszło do wznowy choroby lub wystąpienia przerzutów. Ponadto znajduje zastosowanie w terapii wznowy lub przerzutów raka piersi u kobiet po menopauzie. W tych wskazaniach Depo-Provera podawany jest w wysokich dawkach terapeutycznych, które wpływają na procesy hormonozależne w tkankach nowotworowych.

Druga grupa wskazań dotyczy antykoncepcji hormonalnej. Depo-Provera stosowany jest jako długodziałający środek zapobiegający ciąży, podawany co 3 miesiące w postaci domięśniowego wstrzyknięcia. Mechanizm działania antykoncepcyjnego opiera się na kilku efektach: hamowaniu wydzielania gonadotropin (hormonów kontrolujących czynność jajników), uniemożliwianiu dojrzewania pęcherzyków Graafa i pełnego rozwoju komórek jajowych, co zapobiega owulacji (uwalnianiu komórki jajowej).

Dodatkowo lek prowadzi do zmniejszenia grubości błony śluzowej macicy, co utrudnia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej, oraz zwiększa gęstość śluzu szyjkowego, uniemożliwiając przedostanie się plemników do macicy. To wielokierunkowe działanie sprawia, że Depo-Provera stanowi metodę antykoncepcji o wysokiej niezawodności, choć wymaga regularnego podawania w określonych odstępach czasu.

Warto podkreślić, że długotrwałe stosowanie leku w celach antykoncepcyjnych wiąże się ze zmniejszeniem gęstości mineralnej kości (BMD), co może zwiększać ryzyko rozwoju osteoporozy w późniejszym okresie życia. Po zaprzestaniu stosowania preparatu obserwuje się częściowy lub całkowity powrót BMD do wartości wyjściowych, szczególnie u młodych kobiet. Lekarz ocenia stosunek korzyści do ryzyka przed przepisaniem tego środka antykoncepcyjnego.

Istotną informacją jest również fakt, że powrót do płodności po zaprzestaniu stosowania Depo-Provera może być opóźniony nawet do jednego roku. Z tego względu nie jest to optymalne rozwiązanie dla kobiet planujących ciążę w najbliższym czasie. Lek nie chroni przed zakażeniami przenoszonymi drogą płciową, w tym przed wirusem HIV, dlatego w razie ryzyka zakażenia zaleca się stosowanie dodatkowych metod ochronnych, takich jak prezerwatywy.

Aktualna ulotka leku Depo-Provera

Jaki jest skład Depo-Provera, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną leku jest medroksyprogesteronu octan (Medroxyprogesteroni acetas). Każdy 1 ml zawiesiny zawiera 150 mg medroksyprogesteronu octanu.

Pozostałe składniki (substancje pomocnicze) to:

• sodu chlorek
• metylu parahydroksybenzoesan (E 218)
• propylu parahydroksybenzoesan (E 216)
• polisorbat 80
• makrogol 3350
• sodu wodorotlenek (do ustalenia pH)
• kwas solny (do ustalenia pH)
• woda do wstrzykiwań

Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę lub ampułko-strzykawkę, dlatego uznaje się go za „wolny od sodu". Należy jednak zwrócić uwagę, że zawiera parahydroksybenzoesany (E 218 i E 216), które mogą powodować reakcje alergiczne, możliwe reakcje typu późnego.

Jak dawkować Depo-Provera?

Co zrobić w przypadku przedawkowania Depo-Provera?

Nie należy przyjmować większej dawki leku niż zalecana przez lekarza. W razie przyjęcia większej dawki Depo-Provera niż zalecana, należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Ze względu na formę podania (zastrzyk domięśniowy wykonywany przez personel medyczny) ryzyko przedawkowania jest minimalne, jednak w razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących dawkowania należy zgłosić się do lekarza lub farmaceuty.

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Depo-Provera – czy mogę spożywać alkohol?

W dostępnej dokumentacji medycznej nie wymieniono specyficznych interakcji leku Depo-Provera z pokarmami. Nie ma bezpośrednich przeciwwskazań do spożywania określonych produktów żywnościowych podczas leczenia tym preparatem. Należy jednak pamiętać, że medroksyprogesteronu octan może powodować zatrzymanie płynów w organizmie, dlatego u osób z zaburzeniami czynności serca lub nerek zaleca się ograniczenie spożycia soli.

W ulotce nie podano wprost informacji o interakcji z alkoholem, jednak spożywanie alkoholu w trakcie stosowania terapii hormonalnej jest generalnie odradzane. Alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane leku, takie jak zawroty głowy, nudności czy zaburzenia nastroju. Ponadto nadużywanie alkoholu zostało wymienione jako jeden z czynników ryzyka wystąpienia osteoporozy, co ma szczególne znaczenie u kobiet stosujących lek antykoncepcyjnie przez dłuższy czas.

Pacjentki powinny również unikać używania tytoniu, ponieważ palenie zostało wskazane jako czynnik zwiększający ryzyko zmniejszenia masy kostnej podczas stosowania preparatu. W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących diety lub stylu życia podczas terapii, należy skonsultować się z lekarzem.

Czy można stosować Depo-Provera w okresie ciąży i karmienia piersią?

Stosowanie leku Depo-Provera w ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane. Jeśli pacjentka jest w ciąży, przypuszcza że może być w ciąży lub planuje mieć dziecko, powinna niezwłocznie poinformować o tym lekarza przed zastosowaniem preparatu.

U noworodków urodzonych z nieplanowanych ciąż rozpoczętych między pierwszym a drugim miesiącem od wstrzyknięcia leku antykoncepcyjnego może wystąpić niska urodzeniowa masa ciała, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu w okresie noworodkowym. Istnieją dane wskazujące na możliwy związek pomiędzy stosowaniem progestagenów w pierwszym trymestrze ciąży a występowaniem zaburzeń rozwojowych w obrębie układu płciowego u płodów obu płci.

W przypadku przypadkowego stosowania leku podczas ciąży lub zajścia w ciążę w trakcie terapii, należy poinformować pacjentkę o możliwym zagrożeniu dla płodu.

Karmienie piersią: medroksyprogesteronu octan i jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Brak wystarczających danych sugerujących, że ich obecność stanowi zagrożenie dla dziecka, jednak nie zaleca się karmienia piersią podczas stosowania leku. W przypadku stosowania antykoncepcyjnego, jeśli lek ma być zastosowany po urodzeniu dziecka i matka karmi piersią, pierwszą dawkę podaje się dopiero w szóstym tygodniu od porodu.

Wpływ na płodność: Depo-Provera podawany domięśniowo w dawkach 150 mg/ml co 3 miesiące ma działanie antykoncepcyjne. U kobiet przed menopauzą może wystąpić nieregularne krwawienie lub brak miesiączki, a powrót płodności (owulacja) może być opóźniony nawet do jednego roku po zaprzestaniu leczenia.

Jakie są skutki uboczne Depo-Provera?

Czy mogę łączyć Depo-Provera z innymi lekami?

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)