Asciminib to nowoczesny inhibitor kinazy tyrozynowej ABL/BCR::ABL1, stosowany w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej z chromosomem Philadelphia w fazie przewlekłej (Ph+ CML-CP). W przeciwieństwie do tradycyjnych inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI), asciminib działa w unikalny sposób – jest ukierunkowany swoiście na kieszeń mirystoilową ABL1 w białku fuzyjnym BCR::ABL1, co pozwala na skuteczne leczenie pacjentów, u których wcześniejsze terapie inhibitorami kinazy tyrozynowej okazały się nieskuteczne lub były źle tolerowane.
Wskazania do stosowania
Asciminib jest wskazany do stosowania u dorosłych pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową z chromosomem Philadelphia w fazie przewlekłej, którzy byli wcześniej leczeni dwoma lub większą liczbą inhibitorów kinazy tyrozynowej. Jest to szczególnie ważna opcja terapeutyczna dla pacjentów, u których dotychczasowe metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.
Mechanizm działania
Asciminib działa w sposób odmienny od innych inhibitorów BCR::ABL1. Substancja ta:
- Hamuje silnie aktywność kinazy ABL1 w białku fuzyjnym BCR::ABL1
- Działa swoiście na kieszeń mirystoilową ABL1
- Hamuje wzrost komórek nowotworowych z BCR::ABL1 zarówno typu dzikiego, jak i z mutacją T315I
- W testach laboratoryjnych wykazuje wysoką skuteczność przy niskich stężeniach (IC50 poniżej 3 nanomoli)
Ta unikalna metoda działania pozwala asciminibowi skutecznie leczyć białaczkę nawet w przypadkach opornych na inne terapie.
Dawkowanie i sposób przyjmowania
Zalecana dawka asciminibu wynosi 40 mg dwa razy na dobę, przyjmowana w odstępach około 12 godzin. Tabletki należy połykać w całości, popijając wodą, bez rozłamywania, kruszenia czy żucia.
Bardzo ważny jest sposób przyjmowania leku:
- Tabletki należy przyjmować bez pokarmu
- Należy unikać jedzenia przez co najmniej 2 godziny przed i 1 godzinę po przyjęciu leku
- Spożycie pokarmu może znacząco zmniejszyć wchłanianie leku (o 30% przy posiłku niskotłuszczowym i nawet o 62% przy posiłku wysokotłuszczowym)
W przypadku pominięcia dawki:
- Jeśli od czasu planowanego przyjęcia minęło mniej niż 6 godzin – należy ją przyjąć, a kolejną dawkę zażyć zgodnie z planem
- Jeśli minęło więcej niż 6 godzin – należy pominąć dawkę i przyjąć kolejną zgodnie z planem
Monitorowanie leczenia
Podczas terapii asciminibem konieczne jest regularne monitorowanie:
- Morfologii krwi: co dwa tygodnie przez pierwsze 3 miesiące, potem co miesiąc
- Aktywności lipazy i amylazy w surowicy: co miesiąc
- Pracy serca: badanie EKG przed rozpoczęciem leczenia i później w razie potrzeby
- Ciśnienia tętniczego: regularne pomiary
Skuteczność kliniczna
Badania kliniczne wykazały znaczącą skuteczność asciminibu. W badaniu ASCEMBL po 24 tygodniach stosowania:
- 25,5% pacjentów osiągnęło większą odpowiedź molekularną (MMR)
- 40,8% pacjentów bez całkowitej odpowiedzi cytogenetycznej (CCyR) na początku badania osiągnęło ją po leczeniu
Po 96 tygodniach stosowania:
- 37,6% pacjentów osiągnęło MMR
- 39,8% pacjentów osiągnęło CCyR
Co istotne, skuteczność leku utrzymywała się długoterminowo – około 97% pacjentów, którzy osiągnęli MMR, utrzymało ją przez co najmniej 120 tygodni.
Najczęstsze działania niepożądane
Podczas leczenia asciminibem mogą wystąpić następujące działania niepożądane:
Bardzo częste (występujące u więcej niż 1 na 10 osób):
- Bóle mięśniowo-szkieletowe (38,8%)
- Zakażenia górnych dróg oddechowych (29,5%)
- Uczucie zmęczenia (28,9%)
- Małopłytkowość (28,1%)
- Ból głowy (26,4%)
- Ból stawów (24,4%)
- Zwiększona aktywność enzymów trzustkowych (23%)
- Biegunka (22,5%)
- Ból brzucha (22,2%)
- Wysypka (21,6%)
- Nadciśnienie tętnicze (20,8%)
- Nudności (20,8%)
Częste poważne działania niepożądane wymagające szczególnej uwagi:
- Zahamowanie czynności szpiku (małopłytkowość, neutropenia)
- Toksyczne działanie na trzustkę
- Wydłużenie odstępu QT w EKG
- Nadciśnienie tętnicze
Szczególne grupy pacjentów
Zaburzenia czynności nerek
Nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z łagodnymi, umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek. Jednakże u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek ekspozycja na lek może być zwiększona, co wymaga ostrożności.
Zaburzenia czynności wątroby
Nie jest konieczne dostosowanie dawki u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Należy jednak zachować ostrożność u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ ekspozycja na lek może być zwiększona.
Osoby starsze
Nie ma konieczności dostosowania dawki u pacjentów w wieku 65 lat lub starszych.
Interakcje z innymi lekami
Asciminib może wchodzić w interakcje z:
- Lekami zwiększającymi ryzyko wystąpienia częstoskurczu typu torsades de pointes
- Silnymi induktorami CYP3A4 (np. karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, ziele dziurawca)
- Substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym
- Substratami CYP2C9 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. warfaryna)
- Substratami transporterów OATP1B, BCRP lub P-gp
Wpływ na płodność, ciążę i karmienie piersią
Asciminib nie jest zalecany do stosowania w okresie ciąży oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznej metody antykoncepcji. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji w trakcie leczenia i przez co najmniej 3 dni po jego zakończeniu.
Nie należy karmić piersią w trakcie leczenia asciminibem i przez co najmniej 3 dni po jego zakończeniu ze względu na potencjalne ryzyko poważnych działań niepożądanych u niemowląt.
Podsumowanie
Asciminib stanowi wartościową opcję terapeutyczną dla pacjentów z przewlekłą białaczką szpikową, u których wcześniejsze metody leczenia okazały się nieskuteczne lub źle tolerowane. Jego unikalny mechanizm działania pozwala na skuteczne leczenie nawet w przypadkach opornych na standardowe terapie. Mimo potencjalnych działań niepożądanych, przy odpowiednim monitorowaniu i dostosowaniu dawki, lek ten może przynieść znaczące korzyści kliniczne pacjentom z ograniczonymi opcjami leczenia.