Jodid - ulotka, wskazania, zamienniki

Jakie są wskazania? Na co stosowany jest Jodid?

Jodid to preparat zawierający jod w postaci jodku potasu, przeznaczony do suplementacji tego niezbędnego mikroelementu. Jod odgrywa kluczową rolę w organizmie człowieka, będąc podstawowym składnikiem hormonów tarczycy – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3). Hormony te regulują tempo metabolizmu, wpływają na rozwój fizyczny i umysłowy, a także kontrolują wiele procesów fizjologicznych zachodzących w organizmie.

Niedobór jodu w organizmie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Najczęstszym objawem długotrwałego niedoboru jest wole, czyli powiększenie tarczycy wynikające z jej kompensacyjnego rozrostu w odpowiedzi na niedostateczną podaż jodu. W przypadkach ciężkich, zwłaszcza gdy niedobór występuje w okresie płodowym i wczesnym dzieciństwie, może dojść do wrodzonych zaburzeń czynności mózgu, w tym obniżenia inteligencji. Dlatego tak istotne jest zapewnienie odpowiedniej podaży tego pierwiastka, szczególnie w okresach zwiększonego zapotrzebowania.

Preparat znajduje zastosowanie przede wszystkim w zapobieganiu powstawaniu wola u osób z grupy ryzyka niedoboru jodu. Szczególnie narażone na ten niedobór są kobiety w okresie ciąży i karmienia piersią, kiedy zapotrzebowanie na jod znacząco wzrasta. W tych okresach życia organizm matki musi dostarczyć jod nie tylko dla własnych potrzeb, ale także dla rozwijającego się płodu lub karmionego piersią niemowlęcia, którego tarczyca intensywnie się rozwija.

Kolejnym wskazaniem jest zapobieganie nawrotom wola po zakończonym leczeniu. U pacjentów, którzy przeszli terapię hormonami tarczycy lub zabieg chirurgicznego usunięcia wola wywołanego niedoborem jodu, suplementacja jodem pomaga zapobiec ponownemu rozrostowi gruczołu tarczowego. Jest to szczególnie istotne u osób mieszkających w regionach o naturalnie niskiej zawartości jodu w wodzie i żywności.

Lek stosuje się również w leczeniu wola wywołanego niedoborem jodu u populacji pediatrycznej – noworodków, dzieci i młodzieży. W tych grupach wiekowych prawidłowe funkcjonowanie tarczycy ma kluczowe znaczenie dla rozwoju fizycznego i umysłowego. Wczesna interwencja poprzez suplementację jodu pozwala zatrzymać progresję zmian w tarczycy i przywrócić jej prawidłową budowę oraz funkcję.

Warto podkreślić, że jod nie wykazuje działania terapeutycznego w przypadku wola o innej etiologii niż niedobór jodu. Przed rozpoczęciem suplementacji konieczna jest diagnostyka w kierunku wykluczenia nadczynności tarczycy oraz wola guzkowatego, które stanowią przeciwwskazania do stosowania preparatu. Suplementacja jodem powinna być prowadzona pod kontrolą lekarską, szczególnie u osób z chorobami tarczycy w wywiadzie.

Aktualna ulotka leku Jodid

Jaki jest skład Jodid, jakie substancje zawiera?

Substancją czynną preparatu jest jodek potasu (Kalii iodidum). Preparat dostępny jest w dwóch mocach:

• Jodid 100 – każda tabletka zawiera 130,8 mikrogramów jodku potasu, co odpowiada 100 mikrogramom czystego jodu
• Jodid 200 – każda tabletka zawiera 261,6 mikrogramów jodku potasu, co odpowiada 200 mikrogramom czystego jodu

Substancje pomocnicze wchodzące w skład obu postaci preparatu to:

• Stearynian magnezu – substancja poślizgowa ułatwiająca proces tabletkowania
• Celuloza mikrokrystaliczna – wypełniacz nadający odpowiednią objętość tabletce
• Krzemionka koloidalna bezwodna – substancja przeciwzbrylająca
• Skrobia kukurydziana – spoiwo i wypełniacz
• Celuloza w proszku – wypełniacz
• Laktoza jednowodna – wypełniacz (osoby z nietolerancją laktozy powinny skonsultować się z lekarzem przed przyjęciem leku)

Tabletki Jodid 100 mają kształt okrągły, kolor zbliżony do białego, są płaskie po obu stronach z wytłoczoną linią podziału oraz ściętymi krawędziami. Na tablecie widnieje napis EM 33. Tabletki Jodid 200 również są okrągłe, o kolorze zbliżonym do białego, płaskie po obu stronach z linią podziału, ze ściętymi krawędziami i napisem EM 70.

Co zrobić w przypadku przedawkowania Jodid?

Ostre przedawkowanie jodu może prowadzić do poważnych objawów zatrucia. Do objawów przedawkowania toksycznego należą:

• Brązowe zabarwienie śluzówek
• Wymioty
• Bóle brzucha
• Biegunka
• Odwodnienie i wstrząs
• W rzadkich przypadkach – zwężenie przełyku

Zgony związane z przedawkowaniem jodu występowały wyłącznie po przyjęciu niezwykle dużych ilości – 30–250 ml jodyny. Takie ilości znacznie przekraczają dawki stosowane w suplementacji.

Przewlekłe przedawkowanie może prowadzić do rozwoju tak zwanej jodzicy, której objawy obejmują:

• Metaliczny smak w ustach
• Nieżyt nosa
• Zapalenie spojówek
• Podrażnienie śluzówek żołądka i oskrzeli
• Zmiany skórne: pęcherze, zgrubienia, łuszczenie naskórka, obrzęk naczynioruchowy
• W bardzo rzadkich przypadkach: gorączka, trądzik, zwiększone wydzielanie śliny

Postępowanie w przypadku ostrego zatrucia: Leczenie polega na płukaniu żołądka, objawowym leczeniu zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz leczeniu wstrząsu. W przypadku przewlekłego przedawkowania wskazane jest przerwanie stosowania jodu. Jeśli dojdzie do niedoczynności tarczycy wywołanej jodem, zaleca się przerwanie podawania jodu i włączenie hormonów tarczycy. Nadczynność tarczycy wywołana jodem wymaga leczenia lekami przeciwtarczycowymi, a w bardzo ciężkich przypadkach może być konieczne umieszczenie pacjenta na oddziale intensywnej opieki medycznej, plazmafereza (oczyszczanie osocza), a niekiedy nawet tyreoidektomia (chirurgiczne usunięcie tarczycy).

Co mogę jeść i pić podczas stosowania Jodid – czy mogę spożywać alkohol?

Preparat nie wymaga specjalnych ograniczeń dietetycznych. Tabletki należy przyjmować po posiłkach, co ułatwia ich wchłanianie i zmniejsza ryzyko podrażnienia żołądka. Nie ma bezpośrednich przeciwwskazań do spożywania alkoholu podczas suplementacji jodem, jednak należy pamiętać, że nadmierne spożycie alkoholu może negatywnie wpływać na ogólny stan zdrowia i funkcjonowanie tarczycy.

Warto zwrócić uwagę na zawartość jodu w diecie. Osoby przyjmujące preparat powinny uwzględnić jod dostarczany z żywnością oraz z innych suplementów diety. Szczególnie bogate w jod są: ryby morskie, owoce morza, wodorosty, nabiał oraz sól jodowana. U kobiet ciężarnych i karmiących należy uwzględnić całkowitą podaż jodu z wszystkich źródeł, aby nie przekroczyć zalecanych dawek.

Czy można stosować Jodid w okresie ciąży i karmienia piersią?

W okresie ciąży i karmienia piersią zapotrzebowanie na jod znacząco wzrasta. Z tego względu szczególnie ważne jest przyjmowanie jodu w odpowiedniej ilości – zalecana dawka wynosi 200 mikrogramów na dobę. Jod jest niezbędny zarówno dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy matki, jak i dla rozwoju tarczycy i układu nerwowego płodu oraz niemowlęcia.

Jod przenika przez łożysko do płodu oraz przechodzi do mleka matki. Prawidłowa podaż jodu w ciąży zapobiega wystąpieniu niedoczynności tarczycy u matki i płodu, a także chroni przed wadami rozwojowymi układu nerwowego dziecka. U noworodków karmionych piersią przez matki przyjmujące odpowiednie dawki jodu nie jest konieczna dodatkowa suplementacja tego pierwiastka.

Należy jednak pamiętać o uwzględnieniu jodu przyjmowanego z suplementami wieloskładnikowych witamin i minerałów dla kobiet w ciąży. Łączna dawka jodu z wszystkich źródeł powinna być odpowiednia, ale nie nadmierna.

Bardzo ważne: Ze względu na dużą wrażliwość tarczycy płodu i noworodka należy unikać stosowania w ciąży i w okresie karmienia bardzo dużych dawek jodu (rzędu miligramów). Wyjątkiem jest zapobiegawcze blokowanie tarczycy dużymi dawkami jodu po katastrofach nuklearnych – w takiej sytuacji korzyści przewyższają ryzyko.

Aktualna charakterystyka produktu leczniczego (ChPL)